ABD’de 1 Ekim 2025 itibarıyla federal hükümet resmen kapanmaya girdi. Kongre yeni mali yıl için bütçeyi onaylamadığı için milyonlarca vatandaş ve yüzbinlerce federal çalışanı ilgilendiren ciddi bir kriz başladı. Bu durum, halk arasında “federal kısıtlama” veya “hükümet kapanması” olarak biliniyor.
Bugün itibarıyla ABD federal kapanması sürüyor ve ne zaman sona ereceği belirsiz. Uzun sürmesi halinde hem ABD ekonomisi üzerinde ciddi hasar bırakacak hem de dünya piyasalarını etkileyecek.
Neden Kapanma Oldu?
- Kongre, 2026 mali yılı için gerekli bütçe ve harcama paketlerini onaylayamadı.
- Demokratlar ile Cumhuriyetçiler arasındaki en büyük anlaşmazlık sağlık harcamaları ve Medicaid kesintileri oldu.
- Geçici finansman sağlanamadığı için hükümet fonları tükendi ve birçok kurum faaliyetlerini durdurmak zorunda kaldı.
Neleri Etkiliyor?
- Federal çalışanlar: Yaklaşık 750.000 çalışanın geçici izne çıkarılması (furlough) bekleniyor.
- Hayati hizmetler: Savunma, sınır güvenliği, polis ve acil sağlık hizmetleri devam edecek, fakat personel eksikliği nedeniyle yavaşlama olabilir.
- Sağlık kurumları: CDC ve NIH gibi kurumların önemli bir kısmı kısıtlı kapasiteyle çalışıyor.
- Ulusal parklar ve müzeler: Birçok park ve kültürel tesisin kapatılması veya hizmetlerin sınırlandırılması bekleniyor.
- Ekonomi: Beyaz Saray’ın raporuna göre kapanma her hafta ABD ekonomisine yaklaşık 15 milyar dolarlık kayıp getirecek.
- Kredi piyasaları: Rating kuruluşları bu sürecin ABD’nin kredi notuna zarar verebileceği uyarısında bulundu.
Trump Yönetiminin Tutumu
- Trump yönetimi kapanmayı yalnızca bütçe kriziyle sınırlı bırakmayıp, bazı federal kurumlarda kalıcı işten çıkarmaları da gündeme aldı.
- Özellikle Demokratların yoğun olduğu eyaletlerde altyapı projelerine yönelik fon kesintileri ve siyasi amaçlı baskılar dikkat çekiyor.
Global Etkiler
- Finansal piyasalar: Kapanmanın uzaması ABD’nin borçlanma kabiliyeti üzerindeki güveni zayıflatıyor. Dolar endeksi gerilerken, yatırımcılar güvenli liman varlıklara (altın, İsviçre Frangı) yöneliyor.
- Borsalar: Asya ve Avrupa borsaları kapanmanın yarattığı belirsizlik nedeniyle düşüşle açıldı. Özellikle teknoloji hisselerinde satış baskısı arttı.
- Petrol fiyatları: Talep endişeleri nedeniyle petrol fiyatlarında dalgalanma gözlemleniyor. Brent ham petrolü %2’ye yakın düşüş yaşadı.
- Kredi notu riski: Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları, kapanmanın uzun sürmesi halinde ABD’nin kredi notunun bir kez daha düşebileceği uyarısını yaptı.
- Küresel ticaret: ABD ile yoğun ticaret yapan ülkeler, özellikle otomotiv ve teknoloji ihracatçıları için sipariş ve ödeme süreçlerinde gecikme yaşanabileceği öngörülüyor.
Sonuç
Bugün itibarıyla ABD federal kapanması sürüyor ve ne zaman sona ereceği belirsiz. Uzun sürmesi halinde hem ABD ekonomisi üzerinde ciddi hasar bırakacak hem de dünya piyasalarını etkileyecek.
