AFC Ajax
Amsterdamsche Football Club Ajax, daha çok bilinen isimleriyle AFC Ajax, Ajax Amsterdam ya da Ajax (ismin geçmişi Aias'a dayanır), Amsterdam merkezli profesyonel Hollandalı futbol kulübü. Dünya'nın belli başlı futbol takımlarından olan Ajax, 1900 yılında kurulmuştur. Maçlarını 52,328 kişilik Amsterdam ArenA'da oynar. Ajax dünyaca ünlü altyapısı Jong Ajax ile tanınan çok köklü bir kulüptür. Avrupa'nın en önemli 14 kulübünün bulunduğu eski G-14 kurulunda bulunmaktaydı.
Tarihçe
Kulüp, 18 Mart 1900 tarihinde Amsterdam kentinde Floris Stempel, Carel Reeser ve Johan Dade tarafından kurulur. 1911 yılında o dönem Hollanda futbolunun en üst seviyesi olan 1. Lig’e çıkar. 1917 yılında ilk ulusal kupa kazanılır. 1918 yılında ise ilk lig şampiyonluğu gelir. 1920’li yıllardan II. Dünya Savaşına kadar geçen dönem o kadar başarılıdır ki bu yıllar Altın dönem olarak adlandırılır.
1940’lı yıllarda teknik direktör Jack Reynolds’un emekli olmasıyla beraber klüp yeniden yapılanma dönemine girer. 1954 yılında futbolda profesyonelliğe geçildiğinde Ajax yeni dönemde özellikle Avrupa’da mücadele etme gücünden uzaktır. Bu dönem bir aralar küme düme aşamasına gelen Ajax, 1965 yılında Rinus Michels’in takımın başına geçmesiyle kabuk değiştirmeye başlar. Bu dönemde özellikle ileride Hollanda Millî Futbol Takımı sayesinde total futbol olarak adlandırılacak sistemin tohumları atılır.
1967 yılında ikinci kez lig şampiyonluğunu yaşayan klüp hala bir rekor olan bir sezonda 122 gol atma başarısını gösterir. O dönemde 20 yaşında olan Johan Cruijff bu gollerin 33 tanesini tek başına kaydetmiştir. 1971 yılında hem lig hem de kupa şampiyonluğu yaşayan Ajax, 1970-71 Şampiyon Kulüpler Kupası finalinde Panathinaikos’u 2-0 yenerek Avrupa’da da başarıyı yakalamıştır.
1973 yılında Cruijff’un FC Barcelona’ya transfer olmasıyla başlayan dönem gerilemenin habercisi olur. Buna rağmen Ajax’ın öncüsü olduğu total futbol mantığıyla oynayan Hollanda Mîllî Futbol Takımının 1974 FIFA Dünya Kupasında finale kadar çıkması futbol tarihinde önemli bir dönüm noktası olmuştur.
1980’li yıllarda Avrupa’da başarılı olamayan klüp 1985 yılından sonra Cruijff’un teknik direktör olarak dönmesiyle yeniden çıkışa geçer. Ligde çok başarılı olmasa da 1986-87 UEFA Kupa Galipleri Kupası finalinde Demokratik Almanya Cumhuriyeti’nden Lokomotive Leipzig’i 1-0 yenerek kupayı kazanır
Ajax'ın 1900-1901 sezonundaki ilk kadrosu
Bundan sonra yükselişe geçen PSV Eindhoven’ın gölgesinde kalan Ajax, Louis van Gaal yönetiminde eski günlerine dönmeye başlar. 1992 UEFA Kupası Finalinde İtalyan ekip Torino FC’yu eleyerek kupayı kazanır. Aynı başarıyı 1994-95 UEFA Şampiyonlar Liginde de gösteren ekip finalde İtalyan AC Milan’ı 1-0 yenerek kupayı müzesine götürür.
Ancak izleyen sezonlarda Van Gaal’ın ayrılması ve Bosman kanunu sayesinde önemli oyuncularının klüpten ayrılmasıyla[1] Ajax düşüşe geçer.
2002 yılıyla beraber teknik direktörlük görevine gelen Ronald Koeman’ı Danny Blind izleyecektir. 2006 yılında başa geçen Henk ten Cate, gençlere fırsat verirken başarılı sonuçlar yakalayacaktır. O sezon Hollanda Kupası kazanılırken, Lig şampiyonlğu son anda yitirilir. Sonraki sezon en önemli kozları olan Ryan Babel Liverpool’a, Wesley Sneijder ise Real Madrid’e satılır. 2008 yılında teknik direktör olan Marco van Basten döneminde yeni genç futbolcular takıma dahil edilirken takım yönetimi başarılı futbolcularını sattıkları için bir ticarethane olmakla suçlanacaktır. 2009-2010 sezonunun son haftasında ligde üçüncü konumu başarısızlık olarak tanımlayan van Basten de görevi bırakacaktır.
Logo ve renkler
1900 yılında klüp kurulduğunda Ajax amblemi bir Ajax oyuncusunun resminden ibaretti. 1928 yılında Antik Yunanistan’daki kahraman Ajax’ın portresi logo olarak kabul edildi. 1990 yılında yeniden değiştirilen logoda Ajax resmi korunurken, portre 11 futbolcuyu simgeleyecek şekilde sadece 11 çizgiden oluşacak şekilde yeniden tasarlandı.
Ajax ilk başlarda sadece siyah renkli formayı tercih ediyordu. Ancak sonraları formada kırmızı-beyaz ve şortlarda da siyah renk yeralmaya başladı. Bu üç renk aynı zamanda Ajax’ın kurulu olduğu Amsterdam kentinin de renkleridir. Klüp 1911 yılında Eerste Klasse olarak bilinen 1.Lig’e çıktığında renklerini değiştirmek zorunda kaldı çünkü o ligde oynayan Sparta Rotterdam da aynı renkleri kullanıyordu. O dönemlerde deplasmanlarda farklı forma uygulaması olmadığından lige yeni çıkan Ajax, renklerini beyaz forma üzerine kırmızı çapraz şerit olacak şekilde değiştirmek zorunda kaldı.
Stadyum
Klübün ilk stadyumu 1911 yılında ahşaptan yapılmıştır. O dönemde stadın özel bir adı bulunmamaktaydı. Ajax daha sonra Amsterdam’da yapılan 1928 Yaz Olimpiyatları stadında maçlarını yaptı. Olimpik Stadyum olarak bilinen bu stadyumdan sonra 1934 yılında Amsterdam’ın doğusundaki De Meer Stadyumuna geçti.[3] 1996 yılına kadar maçlarını oynayacağı stad 29.500 kişilikti. 1996 yılında Amsterdam AreanA olarak bilinen yeni stadyum kompleksine geçti. 134 milyon dolara mal olan stadyum 52.000 kapasitelidir. Stadyumun açılır kapanır tavanının içeriye güneş ışığının girmesini engellediği için çim kalitesinin olumsuz etkilendiği stada yapılan eleştiriler arasındadır
Ajax ve Yahudilik
Günümüzde Ajax taraftarları Yahudi olarak nitelendirilse de buna dair bir kanıt yoktur. 1930’lu yıllarda Avrupa’da yükselen faşizm ve anti-Semitizm yüzünden şehirn diğer taraftarları, stadyumları yoğun Yahudi göçü alan bölgede kaldığı için Ajaxlıları Yahudi olmakla suçlayıcı tezahüratlarda bulunmuştur. Arasında çok az sayıda Yahudiyi barındıran Ajax taraftarları da inadına bu kimliği benimsemiş ve Yahudi sembollerini maçlarda kullanmıştır. 1980’li yıllarla beraber siyasi arenadaki İsrail karşıtlığı Ajax’a karşı tezahüratlara da yansımıştır. Oldukça gergin atmosferde geçen maçlara gerçek Yahudiler gitmemeye başlamıştır. 2000’li yıllarda klüp resmî olarak taraftarlardan Yahudi simgelerinin bırakılmasını talep etmiştir.
Başarıları
Hollanda Ligi: (31) 1917/18, 1918/19, 1930/31, 1931/32, 1933/34, 1936/37, 1938/39, 1946/47, 1956/57, 1959/60, 1965/66, 1966/67, 1967/68, 1969/70, 1971/72, 1972/73, 1976/77, 1978/79, 1979/80, 1981/82, 1982/83, 1984/85, 1989/90, 1993/94, 1994/95, 1995/96, 1997/98, 2001/02, 2003/04, 2010/2011, 2011/12
Hollanda Kupası: (18) 1916/1917, 1942/1943, 1960/1961, 1966/1967, 1969/1970, 1970/1971, 1971/1972, 1978/1979, 1982/1983, 1985/1986, 1986/1987, 1992/1993, 1997/1998, 1998/1999, 2001/2002, 2005/2006, 2006/2007,2009/2010
Hollanda Süper Kupası: (7) 1992/1993, 1993/1994, 1994/1995, 2001/2002, 2004/2005, 2005/2006, 2006/2007
Şampiyonlar Ligi: (4) 1970/1971, 1971/1972, 1972/1973, 1994/1995
Kıtalararası Kupa : (2) 1971/1972, 1994/1995
UEFA Kupası: (1) 1991/1992
Kupa Galipleri Kupası: (1) 1986/1987
UEFA Süper Kupa: (3) 1971/1972, 1972/1973, 1994/1995
Kıtalararası Kupa: (2) 1971/1972, 1994/1995
İntertoto Kupası: (1) 1961/62
Amsterdamsche Football Club Ajax, daha çok bilinen isimleriyle AFC Ajax, Ajax Amsterdam ya da Ajax (ismin geçmişi Aias'a dayanır), Amsterdam merkezli profesyonel Hollandalı futbol kulübü. Dünya'nın belli başlı futbol takımlarından olan Ajax, 1900 yılında kurulmuştur. Maçlarını 52,328 kişilik Amsterdam ArenA'da oynar. Ajax dünyaca ünlü altyapısı Jong Ajax ile tanınan çok köklü bir kulüptür. Avrupa'nın en önemli 14 kulübünün bulunduğu eski G-14 kurulunda bulunmaktaydı.
Tarihçe
Kulüp, 18 Mart 1900 tarihinde Amsterdam kentinde Floris Stempel, Carel Reeser ve Johan Dade tarafından kurulur. 1911 yılında o dönem Hollanda futbolunun en üst seviyesi olan 1. Lig’e çıkar. 1917 yılında ilk ulusal kupa kazanılır. 1918 yılında ise ilk lig şampiyonluğu gelir. 1920’li yıllardan II. Dünya Savaşına kadar geçen dönem o kadar başarılıdır ki bu yıllar Altın dönem olarak adlandırılır.
1940’lı yıllarda teknik direktör Jack Reynolds’un emekli olmasıyla beraber klüp yeniden yapılanma dönemine girer. 1954 yılında futbolda profesyonelliğe geçildiğinde Ajax yeni dönemde özellikle Avrupa’da mücadele etme gücünden uzaktır. Bu dönem bir aralar küme düme aşamasına gelen Ajax, 1965 yılında Rinus Michels’in takımın başına geçmesiyle kabuk değiştirmeye başlar. Bu dönemde özellikle ileride Hollanda Millî Futbol Takımı sayesinde total futbol olarak adlandırılacak sistemin tohumları atılır.
1967 yılında ikinci kez lig şampiyonluğunu yaşayan klüp hala bir rekor olan bir sezonda 122 gol atma başarısını gösterir. O dönemde 20 yaşında olan Johan Cruijff bu gollerin 33 tanesini tek başına kaydetmiştir. 1971 yılında hem lig hem de kupa şampiyonluğu yaşayan Ajax, 1970-71 Şampiyon Kulüpler Kupası finalinde Panathinaikos’u 2-0 yenerek Avrupa’da da başarıyı yakalamıştır.
1973 yılında Cruijff’un FC Barcelona’ya transfer olmasıyla başlayan dönem gerilemenin habercisi olur. Buna rağmen Ajax’ın öncüsü olduğu total futbol mantığıyla oynayan Hollanda Mîllî Futbol Takımının 1974 FIFA Dünya Kupasında finale kadar çıkması futbol tarihinde önemli bir dönüm noktası olmuştur.
1980’li yıllarda Avrupa’da başarılı olamayan klüp 1985 yılından sonra Cruijff’un teknik direktör olarak dönmesiyle yeniden çıkışa geçer. Ligde çok başarılı olmasa da 1986-87 UEFA Kupa Galipleri Kupası finalinde Demokratik Almanya Cumhuriyeti’nden Lokomotive Leipzig’i 1-0 yenerek kupayı kazanır
Ajax'ın 1900-1901 sezonundaki ilk kadrosu
Bundan sonra yükselişe geçen PSV Eindhoven’ın gölgesinde kalan Ajax, Louis van Gaal yönetiminde eski günlerine dönmeye başlar. 1992 UEFA Kupası Finalinde İtalyan ekip Torino FC’yu eleyerek kupayı kazanır. Aynı başarıyı 1994-95 UEFA Şampiyonlar Liginde de gösteren ekip finalde İtalyan AC Milan’ı 1-0 yenerek kupayı müzesine götürür.
Ancak izleyen sezonlarda Van Gaal’ın ayrılması ve Bosman kanunu sayesinde önemli oyuncularının klüpten ayrılmasıyla[1] Ajax düşüşe geçer.
2002 yılıyla beraber teknik direktörlük görevine gelen Ronald Koeman’ı Danny Blind izleyecektir. 2006 yılında başa geçen Henk ten Cate, gençlere fırsat verirken başarılı sonuçlar yakalayacaktır. O sezon Hollanda Kupası kazanılırken, Lig şampiyonlğu son anda yitirilir. Sonraki sezon en önemli kozları olan Ryan Babel Liverpool’a, Wesley Sneijder ise Real Madrid’e satılır. 2008 yılında teknik direktör olan Marco van Basten döneminde yeni genç futbolcular takıma dahil edilirken takım yönetimi başarılı futbolcularını sattıkları için bir ticarethane olmakla suçlanacaktır. 2009-2010 sezonunun son haftasında ligde üçüncü konumu başarısızlık olarak tanımlayan van Basten de görevi bırakacaktır.
Logo ve renkler
1900 yılında klüp kurulduğunda Ajax amblemi bir Ajax oyuncusunun resminden ibaretti. 1928 yılında Antik Yunanistan’daki kahraman Ajax’ın portresi logo olarak kabul edildi. 1990 yılında yeniden değiştirilen logoda Ajax resmi korunurken, portre 11 futbolcuyu simgeleyecek şekilde sadece 11 çizgiden oluşacak şekilde yeniden tasarlandı.
Ajax ilk başlarda sadece siyah renkli formayı tercih ediyordu. Ancak sonraları formada kırmızı-beyaz ve şortlarda da siyah renk yeralmaya başladı. Bu üç renk aynı zamanda Ajax’ın kurulu olduğu Amsterdam kentinin de renkleridir. Klüp 1911 yılında Eerste Klasse olarak bilinen 1.Lig’e çıktığında renklerini değiştirmek zorunda kaldı çünkü o ligde oynayan Sparta Rotterdam da aynı renkleri kullanıyordu. O dönemlerde deplasmanlarda farklı forma uygulaması olmadığından lige yeni çıkan Ajax, renklerini beyaz forma üzerine kırmızı çapraz şerit olacak şekilde değiştirmek zorunda kaldı.
Stadyum
Klübün ilk stadyumu 1911 yılında ahşaptan yapılmıştır. O dönemde stadın özel bir adı bulunmamaktaydı. Ajax daha sonra Amsterdam’da yapılan 1928 Yaz Olimpiyatları stadında maçlarını yaptı. Olimpik Stadyum olarak bilinen bu stadyumdan sonra 1934 yılında Amsterdam’ın doğusundaki De Meer Stadyumuna geçti.[3] 1996 yılına kadar maçlarını oynayacağı stad 29.500 kişilikti. 1996 yılında Amsterdam AreanA olarak bilinen yeni stadyum kompleksine geçti. 134 milyon dolara mal olan stadyum 52.000 kapasitelidir. Stadyumun açılır kapanır tavanının içeriye güneş ışığının girmesini engellediği için çim kalitesinin olumsuz etkilendiği stada yapılan eleştiriler arasındadır
Ajax ve Yahudilik
Günümüzde Ajax taraftarları Yahudi olarak nitelendirilse de buna dair bir kanıt yoktur. 1930’lu yıllarda Avrupa’da yükselen faşizm ve anti-Semitizm yüzünden şehirn diğer taraftarları, stadyumları yoğun Yahudi göçü alan bölgede kaldığı için Ajaxlıları Yahudi olmakla suçlayıcı tezahüratlarda bulunmuştur. Arasında çok az sayıda Yahudiyi barındıran Ajax taraftarları da inadına bu kimliği benimsemiş ve Yahudi sembollerini maçlarda kullanmıştır. 1980’li yıllarla beraber siyasi arenadaki İsrail karşıtlığı Ajax’a karşı tezahüratlara da yansımıştır. Oldukça gergin atmosferde geçen maçlara gerçek Yahudiler gitmemeye başlamıştır. 2000’li yıllarda klüp resmî olarak taraftarlardan Yahudi simgelerinin bırakılmasını talep etmiştir.
Başarıları
Hollanda Ligi: (31) 1917/18, 1918/19, 1930/31, 1931/32, 1933/34, 1936/37, 1938/39, 1946/47, 1956/57, 1959/60, 1965/66, 1966/67, 1967/68, 1969/70, 1971/72, 1972/73, 1976/77, 1978/79, 1979/80, 1981/82, 1982/83, 1984/85, 1989/90, 1993/94, 1994/95, 1995/96, 1997/98, 2001/02, 2003/04, 2010/2011, 2011/12
Hollanda Kupası: (18) 1916/1917, 1942/1943, 1960/1961, 1966/1967, 1969/1970, 1970/1971, 1971/1972, 1978/1979, 1982/1983, 1985/1986, 1986/1987, 1992/1993, 1997/1998, 1998/1999, 2001/2002, 2005/2006, 2006/2007,2009/2010
Hollanda Süper Kupası: (7) 1992/1993, 1993/1994, 1994/1995, 2001/2002, 2004/2005, 2005/2006, 2006/2007
Şampiyonlar Ligi: (4) 1970/1971, 1971/1972, 1972/1973, 1994/1995
Kıtalararası Kupa : (2) 1971/1972, 1994/1995
UEFA Kupası: (1) 1991/1992
Kupa Galipleri Kupası: (1) 1986/1987
UEFA Süper Kupa: (3) 1971/1972, 1972/1973, 1994/1995
Kıtalararası Kupa: (2) 1971/1972, 1994/1995
İntertoto Kupası: (1) 1961/62