Fatih Kalender Hoca ile Fetvalar
Alacaklı enflasyon farkını talep edebilir mi?
Şimdi Aslında mesele bu konuyla alakalı çok fazlasına gündemimizde olan ve birçok dersimizde de dillendirdiği Borçlu olan bir kimse borcun ödeme zamanı geldiği halde ve ödeme imkanı olduğu halde bunu ödememesi fıkıh dilinde matı denir ve Efendimiz aleyhissalatu vesselam da diyor ki matl ganiyyi zulmü yani borcunu ödeme zamanı geldiği halde imkanı olduğu halde ödememek zulümdür bunu yapan kimse zalimdir Peki bu adam zulm etmiştir Burası ayrı bir konu Ama bunu ödeyeceği zaman burada paranın değer kaybını Tazmin ettirelim mi ettirmey mi yani Örneğin İşte bundan birkaç sene önce Vermiş olduğum o parayla işte 5 ekmek alınıyordu sen işte o parayı bana zamanında getirmediğinde dolayı şu anda bir ekmek alınıyor Sen bana aynı parayı vermekle borcunu Ödemiş oldun mu bu noktada imam Ebu Yusuf rahimullah Nispet edilen münteka isimli eserde bir rivayetten bahsedilir ve bizim müteahhir kaynaklarında da hep bu kitabı referans getirirler Eee imamı Ebu Yusuf rahimullah bu noktada diyor ki para Eğer bir değer kaybetmişse bu değer kaybını karşı tarafa yüklemek mümkündür der yani alım gücünü karşı taraftan tahsil etmek Bunu o dönemde altın baz alarak yapıyorlardı Ama şu anda sadece altını endeksleme e pek Adil olmayabilir
Çünkü paranın değer kaybı demek aslında emtiaların fiyatlarının yükselmesi demektir Bu da görecelidir işte Örneğin otomobile göre baktığımız zaman belki param değer kaybetmiş ama işte İnşaat sektörüne baktığımız zaman o derece değer kaybetmemiş Olabilir çünkü işte konutların fiyatları % oranında artmış Ken işte otomobilin fiyatları % oranında artmışsa bu sefer ben neyi hesap edeceğim Neyi baz alacağım veyahut da işte beyaz eş eşya % 5 oranında arttı işte gıda maddeleri % oranında arttı Bu durumda nasıl bir endeksten bahsedeceğiz Burada en güzeli üretici tüketici endeksi Tabii siyasi birtakım analizleri de bertaraf etmek kaydıyla Yani nasıl olacak birçok mal biliyorsunuz belli bir potaya konuluyor bunların o tarihle bu tarih arasındaki ne kadar bir fiyat farkı oluşmuş O farkta bir yüzdelik hesap çıkartılarak enflasyon farkının yansıtılması
Peki biz Bu fetvayı genelleştirmek borcu var ve ödeme imkanı da olmamış ise ve bundan dolayı ödememiş burada bizim alacaklıya tavsiyemiz kur'an-ı Kerim'in ifadesiyle eli bollaşana kadar ona fırsat vermek mühlet vermek ama bir insan ödeme imkanı olduğu halde ödememiş ki bu da bazen şöyle olabiliyor kendince diyorsun ki niye borcunu ödemiyorsun ya imkanım yok ama Altınım var ya altın bozulur mu bundan sebep veya malım var işte malı ben niye satayım bundan sebep bu değildir gerçekten imkan olup olmadığını Sorgulamak lazım
Ödeme imkanı halde oldu ödemedi isse bu zulm etmiştir o zaman matı yapmıştır böyle bir durumda biz bu insana imamı Ebu Yusuf'un fetvasını yansıtmak suretiyle o ki bu adamı sen zarara uğrattın zamanında verseydin o elindeki paray Alım gücü daha fazla olacaktı şu anda o alım gücünü ona temin etmediğinden dolayı günah işlemişsin O zaman hem o alım gücünü Tazmin edeceksin hem de o adamdan artı helallik alacaksın diyoruz ama matil yapmadın yani gerçekten imkansızlıktan dolayı ödemedin ve bunu soran kişi de Borçlu olan kişi soruyorsa alacaklı değil o zaman ona da tavsiyemiz madem karşı taraf sana böyle bir iyilik de yaptı Sen de o zaman paranın değer kaybını koru ve onu bu fazlasıyla ona öde zaten hani Hanefi mezhebinde bir insan birinden borç alsa ve borcu geri öderken fazlasıyla geri ödese yani örnek olarak ben sizden 10 lira borç aldım Belli bir zaman tahdit ettiniz Ve ben yine zamanında geldim size o borcu 10 lira değil de işte benim zor zamanımda bana yardım ettiğin için ben de Gönlümden koparak 2 lira daha fazla 12 lira olarak versem bu caiz olur mu olmaz mı?
Şafii mezhebinde bunun müstehap olduğundan bahsedilir Hanefi mezhebinde ise caiz veya müstehap konusunda ihtilaf var ama her şeyden önce deniyor ki Eğer böyle bir şart koşulmak iki alacaklı olan kimsenin böyle bir beklentisi yoksa üç borçta olan kimsenin bu şekilde borcu fazla verme gibi bir adeti de yoksa Aslında bu beklenti demektir O zaman kişinin borcunu fazlasıyla ödemesi hem caizdir hem de müstehaptır güzel bir ameliyet bulunmuştur Dolayısıyla soru soran kardeşlerimiz
Eğer Borçlu olan kişil onlara diyelim ki alım gücünü verin Hatta fazlasını verin o ki bu adam size iyilikte bulunmuş alacaklı olan kimse Bunu soruyorsa o zaman da ona deriz ki alacaklı olan kişiye karşı tarafın matı yaptığına inanıyorsan imkanı olduğu halde ödemeyip de bunu geciktirdiğini inanıyorsan zamanını o zaman paranın değer kaybı neyse onu işte e belli hesaplama metotları vardır onları karşı taraftan Tazmin ettirebilirsin
Alacaklı enflasyon farkı talep edebilir mi?
Alacaklı enflasyon farkını talep edebilir mi?
Şimdi Aslında mesele bu konuyla alakalı çok fazlasına gündemimizde olan ve birçok dersimizde de dillendirdiği Borçlu olan bir kimse borcun ödeme zamanı geldiği halde ve ödeme imkanı olduğu halde bunu ödememesi fıkıh dilinde matı denir ve Efendimiz aleyhissalatu vesselam da diyor ki matl ganiyyi zulmü yani borcunu ödeme zamanı geldiği halde imkanı olduğu halde ödememek zulümdür bunu yapan kimse zalimdir Peki bu adam zulm etmiştir Burası ayrı bir konu Ama bunu ödeyeceği zaman burada paranın değer kaybını Tazmin ettirelim mi ettirmey mi yani Örneğin İşte bundan birkaç sene önce Vermiş olduğum o parayla işte 5 ekmek alınıyordu sen işte o parayı bana zamanında getirmediğinde dolayı şu anda bir ekmek alınıyor Sen bana aynı parayı vermekle borcunu Ödemiş oldun mu bu noktada imam Ebu Yusuf rahimullah Nispet edilen münteka isimli eserde bir rivayetten bahsedilir ve bizim müteahhir kaynaklarında da hep bu kitabı referans getirirler Eee imamı Ebu Yusuf rahimullah bu noktada diyor ki para Eğer bir değer kaybetmişse bu değer kaybını karşı tarafa yüklemek mümkündür der yani alım gücünü karşı taraftan tahsil etmek Bunu o dönemde altın baz alarak yapıyorlardı Ama şu anda sadece altını endeksleme e pek Adil olmayabilir
Çünkü paranın değer kaybı demek aslında emtiaların fiyatlarının yükselmesi demektir Bu da görecelidir işte Örneğin otomobile göre baktığımız zaman belki param değer kaybetmiş ama işte İnşaat sektörüne baktığımız zaman o derece değer kaybetmemiş Olabilir çünkü işte konutların fiyatları % oranında artmış Ken işte otomobilin fiyatları % oranında artmışsa bu sefer ben neyi hesap edeceğim Neyi baz alacağım veyahut da işte beyaz eş eşya % 5 oranında arttı işte gıda maddeleri % oranında arttı Bu durumda nasıl bir endeksten bahsedeceğiz Burada en güzeli üretici tüketici endeksi Tabii siyasi birtakım analizleri de bertaraf etmek kaydıyla Yani nasıl olacak birçok mal biliyorsunuz belli bir potaya konuluyor bunların o tarihle bu tarih arasındaki ne kadar bir fiyat farkı oluşmuş O farkta bir yüzdelik hesap çıkartılarak enflasyon farkının yansıtılması
Peki biz Bu fetvayı genelleştirmek borcu var ve ödeme imkanı da olmamış ise ve bundan dolayı ödememiş burada bizim alacaklıya tavsiyemiz kur'an-ı Kerim'in ifadesiyle eli bollaşana kadar ona fırsat vermek mühlet vermek ama bir insan ödeme imkanı olduğu halde ödememiş ki bu da bazen şöyle olabiliyor kendince diyorsun ki niye borcunu ödemiyorsun ya imkanım yok ama Altınım var ya altın bozulur mu bundan sebep veya malım var işte malı ben niye satayım bundan sebep bu değildir gerçekten imkan olup olmadığını Sorgulamak lazım
Ödeme imkanı halde oldu ödemedi isse bu zulm etmiştir o zaman matı yapmıştır böyle bir durumda biz bu insana imamı Ebu Yusuf'un fetvasını yansıtmak suretiyle o ki bu adamı sen zarara uğrattın zamanında verseydin o elindeki paray Alım gücü daha fazla olacaktı şu anda o alım gücünü ona temin etmediğinden dolayı günah işlemişsin O zaman hem o alım gücünü Tazmin edeceksin hem de o adamdan artı helallik alacaksın diyoruz ama matil yapmadın yani gerçekten imkansızlıktan dolayı ödemedin ve bunu soran kişi de Borçlu olan kişi soruyorsa alacaklı değil o zaman ona da tavsiyemiz madem karşı taraf sana böyle bir iyilik de yaptı Sen de o zaman paranın değer kaybını koru ve onu bu fazlasıyla ona öde zaten hani Hanefi mezhebinde bir insan birinden borç alsa ve borcu geri öderken fazlasıyla geri ödese yani örnek olarak ben sizden 10 lira borç aldım Belli bir zaman tahdit ettiniz Ve ben yine zamanında geldim size o borcu 10 lira değil de işte benim zor zamanımda bana yardım ettiğin için ben de Gönlümden koparak 2 lira daha fazla 12 lira olarak versem bu caiz olur mu olmaz mı?
Şafii mezhebinde bunun müstehap olduğundan bahsedilir Hanefi mezhebinde ise caiz veya müstehap konusunda ihtilaf var ama her şeyden önce deniyor ki Eğer böyle bir şart koşulmak iki alacaklı olan kimsenin böyle bir beklentisi yoksa üç borçta olan kimsenin bu şekilde borcu fazla verme gibi bir adeti de yoksa Aslında bu beklenti demektir O zaman kişinin borcunu fazlasıyla ödemesi hem caizdir hem de müstehaptır güzel bir ameliyet bulunmuştur Dolayısıyla soru soran kardeşlerimiz
Eğer Borçlu olan kişil onlara diyelim ki alım gücünü verin Hatta fazlasını verin o ki bu adam size iyilikte bulunmuş alacaklı olan kimse Bunu soruyorsa o zaman da ona deriz ki alacaklı olan kişiye karşı tarafın matı yaptığına inanıyorsan imkanı olduğu halde ödemeyip de bunu geciktirdiğini inanıyorsan zamanını o zaman paranın değer kaybı neyse onu işte e belli hesaplama metotları vardır onları karşı taraftan Tazmin ettirebilirsin