Batı Yazmadı, Biz de unuttuk.
Dünyanın İlk Siyahi Savaş Pilotu
Osmanlı Türk'ü "Ahmet Ali Çelikten"
Dünyanın İlk Siyahi Savaş Pilotu
Osmanlı Türk'ü "Ahmet Ali Çelikten"
Ahmet Ali Çelikten (1883-1969), İzmir doğumlu Afro-Türk kökenli bir Osmanlı subayıydı. Nijerya (Borno) kökenli büyükannesi veya annesi üzerinden Afrika kökenliydi. Osmanlı İmparatorluğu'nda ırk ayrımı yapmadan yetenekli herkese fırsat verilmesi sayesinde 1908'de teğmen oldu, 1914-15'te pilot lisansı aldı ve 11 Kasım 1916'da Deniz Tayyare Mektebi'nden mezun olarak dünyanın ilk siyahi askeri pilotu oldu.
I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Hava Kuvvetleri'nde keşif ve muhtemelen muharebe görevleri yaptı, yüzbaşı rütbesine yükseldi. Savaşta kardeşi şehit düştü. Kurtuluş Savaşı'nda da görev aldı. 1949'da albay rütbesiyle emekli oldu, sonrasında THY'de veya havacılık eğitiminde idari roller üstlendiği söyleniyor ama detaylar çok çok az belgelenmiş. 1969'da ise vefat etti.
Neden “dünyanın ilk siyahi askeri pilotu”?
Eugene Bullard (Afro-Amerikalı, Fransa için uçan) 20 Temmuz 1917'de pilot oldu yani Ahmet Ali'den yaklaşık 8 ay sonra. Batı'da siyahi pilotlara uzun yıllar yasak vardı, Bullard bile ABD ordusunda uçamadı. Osmanlı ise meritokrasi sayesinde böyle bir başarıya imza attı.
Unutuldu ama Neden ?
- Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçişte ideolojik kopukluk: Erken Cumhuriyet havacılık tarihi milli kahramanlara odaklandı, Afrika kökenli bir subayın hikâyesi ön plana çıkarılmadı.
- Havacılık tarihi Batı merkezli yazılıyor: Bu yüzden bullard daha çok belgelenip popülerleşti.
- Kişisel nedenler : Savaş sonrası zorluklar, düşük profil hayat, hatırat/arşiv eksikliği.
Son yıllarda BlackPast.org, Science Publishing Group, TRT World gibi kaynaklarda ve akademik çalışmalarda yeniden keşfediliyor.
Osmanlı'nın ırk ayrımı yapmadan yetenekli bireylere kapı açtığının en somut kanıtı bu adam.
Unutulmuş bir kahraman daha...Ruhu şad olsun.
