Selamünaleyküm Dostlar;
Günlük hayatta çok sık duymadığınız ve benim çok sevdiğim ve kullandığım, ama derin anlamını pek düşünmediğimiz kelimelerden biri "bilmukabele". Sürekli kullandığımdan dolayı belki aramızda kelimenin anlamını bilmeyen vardır diye açıklama zorunluluğu hissettim.
Birine "Ramazanınız mübarek olsun", "Bayramınız kutlu olsun" veya "İyi ki doğdunuz" dediğimizde, karşılığında duyduğumuz o zarif cevap: "Bilmukabele".
Peki bu kelimenin sırrı nedir?
Neden bu kadar özel ve manevi bir tınısı var?
Bu soruları inşaAllah aşağıda cevaplar çözüm olacaktır.
Kelimenin Kökeni ve Anlamı:
"Bilmukabele", Arapça "bi'l-muqābala" (بِالْمُقَابَلَةِ) kelimesinden gelir. "Bi" (ile, tarafından) + "el" (belirleyici,tanımlık) + "muqābala" (karşılık, mukabele, yüz yüze gelme, karşılık verme) birleşiminden oluşur. Kelime anlamı tam olarak:
Günlük kullanımda "size de aynı dilekler", "aynısı sizlere de" anlamında nazik bir karşılık ifadesidir. Teşekkür, tebrik veya iyi dileğe karşı kibarca "ben de aynı duyguları taşıyorum" demenin en zarif yoludur.
Manevi ve İslami Boyutu Karşılıklılığın Sırrı:
Bu kelimenin asıl sırrı, İslam'daki "mukabele" kavramının derinliğinde gizlidir. Mukabele, sadece lafzi bir karşılık değil; kalpten kalbe bir ayna tutmaktır. Peygamber Efendimiz ﷺ'in sünnetinde ve Kur'ân-ı Kerîm'de karşılıklılığın bereketi vurgulanır:
Tasavvufta mukabele, ihlâs ve tevazu ile yapılır. Birinin duasına "bilmukabele" demek, sadece sözle değil, kalben de o duayı kabul etmek, aynı hayrı dilemektir. Bu, kalplerin birleşmesi, karşılıklı sevgi ve rahmet akışının bir yansımasıdır.
Neden Özel Hissettiriyor?
Modern dilde "aynı şekilde", "size de" gibi basit karşılıklar varken, "bilmukabele"yi tercih etmek bir nevi eski usul nezaket, Osmanlı'dan kalan incelik taşır. Kelime, sadece laf değil; kalp sıcaklığı taşır. Söyleyeni ve duyanı bir anlığına manevi bir bağa sokar sanki "senin duan benim duam, senin hayrın benim hayrım" der.
Tasavvuf ehli der ki:
Mukabele, kalbin aynasıdır. Karşılık vermeyen kalp, kördür; mukabele eden kalp ise nurdandır.
Allah dualarımızı kabul etsin, karşılıklarımızı hayırla mukabele eylesin. Âmin.
Günlük hayatta çok sık duymadığınız ve benim çok sevdiğim ve kullandığım, ama derin anlamını pek düşünmediğimiz kelimelerden biri "bilmukabele". Sürekli kullandığımdan dolayı belki aramızda kelimenin anlamını bilmeyen vardır diye açıklama zorunluluğu hissettim.
Birine "Ramazanınız mübarek olsun", "Bayramınız kutlu olsun" veya "İyi ki doğdunuz" dediğimizde, karşılığında duyduğumuz o zarif cevap: "Bilmukabele".
Peki bu kelimenin sırrı nedir?
Neden bu kadar özel ve manevi bir tınısı var?
Bu soruları inşaAllah aşağıda cevaplar çözüm olacaktır.
Kelimenin Kökeni ve Anlamı:
"Bilmukabele", Arapça "bi'l-muqābala" (بِالْمُقَابَلَةِ) kelimesinden gelir. "Bi" (ile, tarafından) + "el" (belirleyici,tanımlık) + "muqābala" (karşılık, mukabele, yüz yüze gelme, karşılık verme) birleşiminden oluşur. Kelime anlamı tam olarak:
- Karşılık olarak,
- Aynı şekilde,
- Sizlere de,
- Karşılıklı olarak.
Günlük kullanımda "size de aynı dilekler", "aynısı sizlere de" anlamında nazik bir karşılık ifadesidir. Teşekkür, tebrik veya iyi dileğe karşı kibarca "ben de aynı duyguları taşıyorum" demenin en zarif yoludur.
Manevi ve İslami Boyutu Karşılıklılığın Sırrı:
Bu kelimenin asıl sırrı, İslam'daki "mukabele" kavramının derinliğinde gizlidir. Mukabele, sadece lafzi bir karşılık değil; kalpten kalbe bir ayna tutmaktır. Peygamber Efendimiz ﷺ'in sünnetinde ve Kur'ân-ı Kerîm'de karşılıklılığın bereketi vurgulanır:
- Kur'ân'da "Kim iyilikle gelirse ona getirdiğinin on katı vardır" (En'âm, 160) gibi âyetler, Allah'ın mukabelesinin sonsuz olduğunu gösterir.
- Hadislerde ise "Kim bana bir iyilik yaparsa, ben ona on katıyla mukabele ederim" (benzer ifadeler muteber kaynaklarda geçer) gibi rivayetler, karşılıklılığın ilâhî bir ahlak olduğunu hatırlatır.
Tasavvufta mukabele, ihlâs ve tevazu ile yapılır. Birinin duasına "bilmukabele" demek, sadece sözle değil, kalben de o duayı kabul etmek, aynı hayrı dilemektir. Bu, kalplerin birleşmesi, karşılıklı sevgi ve rahmet akışının bir yansımasıdır.
- Birine "Allah razı olsun" dediğinde "bilmukabele" demek, "ben de senin için aynı duayı ediyorum" demektir.
- Bu kelime, karşılıklı nezaketin ötesinde, iman kardeşliğinin bir nişanesidir. Çünkü mümin, kardeşinin hayrını kendi hayrı gibi görür; onun duasına aynıyla karşılık verir.
Neden Özel Hissettiriyor?
Modern dilde "aynı şekilde", "size de" gibi basit karşılıklar varken, "bilmukabele"yi tercih etmek bir nevi eski usul nezaket, Osmanlı'dan kalan incelik taşır. Kelime, sadece laf değil; kalp sıcaklığı taşır. Söyleyeni ve duyanı bir anlığına manevi bir bağa sokar sanki "senin duan benim duam, senin hayrın benim hayrım" der.
Tasavvuf ehli der ki:
Mukabele, kalbin aynasıdır. Karşılık vermeyen kalp, kördür; mukabele eden kalp ise nurdandır.
Allah dualarımızı kabul etsin, karşılıklarımızı hayırla mukabele eylesin. Âmin.
Son düzenleme:
