Davranış Bilimleri; aslında bir tek bilim dalı değil, bilimler grubundan meydana gelen, kişi veya grubun davranışlarının sebep ve sonuçla*rını ve onları bu davranışa yönelten faktörleri İnceleyen bir disiplindir. Temel olarak psikolo*ji, sosyoloji ve antropolojinin İnsan ve grup davranışıyla ilgili ortak yönleri, Davranış bi*limlerinin çalışma alanım oluşturur. Bunlann dışında tarih, İktisat, hukuk ve biyoloji gibi bi*lim dallan da Davranış Bilimlerine katkıda bu*lunmaktadır.
Davranış Bilimleri İçinde yer alan bilim dal*lan, İçice geçmiş daireler şeklinde düşünülür*se, psikoloji en içerde ve merkeze en yakın alanda yer alır ve en önemli bir disiplinini oluşturur. Psikoloji, insanların iç ve dış etkiler karşısında gösterdikleri tepkileri ve sebepleri*ni inceleyen bir bilim dalıdır. İnsanların kişilik yapısı üzerinde durarak, kişilerin düşünce ve duygularının çevre etkisi altında nasıl ve niçin değiştiğini araştırır ve kişilerin davranışları arasındaki benzerlik ve farklılıkların sebepleri*ni İnceler. Kasaca psikoloji daha çok tek bir in*sanın şuurlu bir şekilde çevresiyle ilişkilerde bulunmasını ve bunlarla ilgili psişik süreçleri kapsar. Psikolojinin inceleme alanı içindeki kabiliyet analizleri, kişilik analizleri, öğren*me, algılama, güdüleme ve tutumların oluşma*sı gibi konular davranış bilimlerinin önemli konuları arasındadır.
Davranış bilimlerini oluşturan temel disiplin*lerden biride sosyolojidir. Sosyoloji, küçük ve*ya büyük grupların oluşmasını, organizasyonu*nu ve toplumsal değişme gibi konuları inceler. Başka bir İfadeyle sosyoloji tek tek insanların davranışlarını değil, onların amaçlı olarak meydana getirdikleri insan topluluklarını ve bunların davranış süreçlerini araştırır. Bu top*luluklar, aileden devlete kadar resmi veya gay*rı resmi bütün grupları kapsar. Sosyal ilişkileri sosyal değişme ve davranış süreçlerini analiz ederken bunların sonuçlarıyla ilgili olarak tah*minler yapar ve sosyal organizasyon ya da gruplar arasındaki farklılıkları ortaya koyar. Sosyolojinin genel konusu içindeki liderlik, kişjlerarası İlişkiler, rol ve statü, moral, yenilik ve değişme, güç ve otorite, grup davranışı ve sosyometri gibi konular davranış bitiminin kapsamına girmektedir. Ayrıca bu alanda sa*nayi sosyolojisi önemli bir alt disiplin olarak ortaya çıkmış bulunmaktadır.
Sosyoloji ile psikolojinin arakesitinde ayrı bir bilim dalı olarak sosyal psikoloji bulunur. Sosyal psikoloji bir grubun veya kişinin davra*nışlarını değil, herhangi bîr grubun üyesi ola*rak bir insanın davranışını inceler. İnsan bir sosyal varlıktır ve genellikle bir veya bir çok sosyal grubun üyesidir. Sosyal psikolojinin odak noktasını insanın, üyesi bulunduğu sos*yal grup içindeki davranışları oluşturur. Bura*da temel konular; grup üyeliği, grup normları, gruptaki değişikliklerin üyeler üzerindeki etki*leri, yönelim tarzı, grup süreçleri, inanç ve de*ğerler, resmi veya gayrı resmi gruplardır.
Sosyal Antropoloji, toplumları tüm kuruluş*larıyla birlikte ele alır. Toplum içindeki çeşitli kültürlerin kişi, grup ve organizasyonların et*kileşiminde oynadığı rolü araştırır ve bu sos*yal yapı içinde her toplumun kendine has dav*ranışlarını, alışkanlık, örf ve adetlerini ince*ler. Statü sembolleri, etnik gruplar, kültür di*namikleri gibi konular üzerinde yoğunlaşan sosyal Antropoloji, bir toplumda bulunan bü*tün önemli birimlerin birbirleriyle olan ilişkisi*ni ve bu İlişkilerin ağ halinde yayılarak, "lop-lum" olarak kabul edilen düzeni meydana geti*rişini ele alır.
Davranış bilimlerini etkileyen diğer bilim dalları ise hukuk, iktisat, siyasal bilimler, ta*rih, biyoloji ve demografidir. Hukuk, insan davranışlarını formel olarak düzenleyen ve iyi*yi, kötü ve yanlış davranışlardan ayırdcden bir kanunlar düzenidir. Bürokrasi, yönetim ve or*ganizasyon teorileri gibi konuları inceleyen si*yasal bilimlerin de insan davranışları üzerinde etkili olacağı açıktır. Tarih, geçmişte meydana gelen olayları ve bunlarla ilgili gelişmelerin se*beplerini açıklamakta, gelecekteki kişi, grup ve toplumların davranışları için dersler çıkar*maya yardımcı olmaktadır. İktisat özellikle bü*yüme teorileri, karar teorisi gibi konularla, kıt kaynaklarla İnsan ihtiyaçlarını karşılamaya ça-
lışan İnsanın tercih ve davranışlarını inceleme*si ve bununla ilgili ilkeleri koyması yönüyle davranış bilimini etkilemekledir. Biyoloji ise insanların zeka oluşumu ve fiziki yapılarının insan davranışları üzerindeki etkilerini belirle*yen çalışmalar yapmaktadır.
(SBA) Bk. Oıganizasyonel Psikoloji
Davranış Bilimleri İçinde yer alan bilim dal*lan, İçice geçmiş daireler şeklinde düşünülür*se, psikoloji en içerde ve merkeze en yakın alanda yer alır ve en önemli bir disiplinini oluşturur. Psikoloji, insanların iç ve dış etkiler karşısında gösterdikleri tepkileri ve sebepleri*ni inceleyen bir bilim dalıdır. İnsanların kişilik yapısı üzerinde durarak, kişilerin düşünce ve duygularının çevre etkisi altında nasıl ve niçin değiştiğini araştırır ve kişilerin davranışları arasındaki benzerlik ve farklılıkların sebepleri*ni İnceler. Kasaca psikoloji daha çok tek bir in*sanın şuurlu bir şekilde çevresiyle ilişkilerde bulunmasını ve bunlarla ilgili psişik süreçleri kapsar. Psikolojinin inceleme alanı içindeki kabiliyet analizleri, kişilik analizleri, öğren*me, algılama, güdüleme ve tutumların oluşma*sı gibi konular davranış bilimlerinin önemli konuları arasındadır.
Davranış bilimlerini oluşturan temel disiplin*lerden biride sosyolojidir. Sosyoloji, küçük ve*ya büyük grupların oluşmasını, organizasyonu*nu ve toplumsal değişme gibi konuları inceler. Başka bir İfadeyle sosyoloji tek tek insanların davranışlarını değil, onların amaçlı olarak meydana getirdikleri insan topluluklarını ve bunların davranış süreçlerini araştırır. Bu top*luluklar, aileden devlete kadar resmi veya gay*rı resmi bütün grupları kapsar. Sosyal ilişkileri sosyal değişme ve davranış süreçlerini analiz ederken bunların sonuçlarıyla ilgili olarak tah*minler yapar ve sosyal organizasyon ya da gruplar arasındaki farklılıkları ortaya koyar. Sosyolojinin genel konusu içindeki liderlik, kişjlerarası İlişkiler, rol ve statü, moral, yenilik ve değişme, güç ve otorite, grup davranışı ve sosyometri gibi konular davranış bitiminin kapsamına girmektedir. Ayrıca bu alanda sa*nayi sosyolojisi önemli bir alt disiplin olarak ortaya çıkmış bulunmaktadır.
Sosyoloji ile psikolojinin arakesitinde ayrı bir bilim dalı olarak sosyal psikoloji bulunur. Sosyal psikoloji bir grubun veya kişinin davra*nışlarını değil, herhangi bîr grubun üyesi ola*rak bir insanın davranışını inceler. İnsan bir sosyal varlıktır ve genellikle bir veya bir çok sosyal grubun üyesidir. Sosyal psikolojinin odak noktasını insanın, üyesi bulunduğu sos*yal grup içindeki davranışları oluşturur. Bura*da temel konular; grup üyeliği, grup normları, gruptaki değişikliklerin üyeler üzerindeki etki*leri, yönelim tarzı, grup süreçleri, inanç ve de*ğerler, resmi veya gayrı resmi gruplardır.
Sosyal Antropoloji, toplumları tüm kuruluş*larıyla birlikte ele alır. Toplum içindeki çeşitli kültürlerin kişi, grup ve organizasyonların et*kileşiminde oynadığı rolü araştırır ve bu sos*yal yapı içinde her toplumun kendine has dav*ranışlarını, alışkanlık, örf ve adetlerini ince*ler. Statü sembolleri, etnik gruplar, kültür di*namikleri gibi konular üzerinde yoğunlaşan sosyal Antropoloji, bir toplumda bulunan bü*tün önemli birimlerin birbirleriyle olan ilişkisi*ni ve bu İlişkilerin ağ halinde yayılarak, "lop-lum" olarak kabul edilen düzeni meydana geti*rişini ele alır.
Davranış bilimlerini etkileyen diğer bilim dalları ise hukuk, iktisat, siyasal bilimler, ta*rih, biyoloji ve demografidir. Hukuk, insan davranışlarını formel olarak düzenleyen ve iyi*yi, kötü ve yanlış davranışlardan ayırdcden bir kanunlar düzenidir. Bürokrasi, yönetim ve or*ganizasyon teorileri gibi konuları inceleyen si*yasal bilimlerin de insan davranışları üzerinde etkili olacağı açıktır. Tarih, geçmişte meydana gelen olayları ve bunlarla ilgili gelişmelerin se*beplerini açıklamakta, gelecekteki kişi, grup ve toplumların davranışları için dersler çıkar*maya yardımcı olmaktadır. İktisat özellikle bü*yüme teorileri, karar teorisi gibi konularla, kıt kaynaklarla İnsan ihtiyaçlarını karşılamaya ça-
lışan İnsanın tercih ve davranışlarını inceleme*si ve bununla ilgili ilkeleri koyması yönüyle davranış bilimini etkilemekledir. Biyoloji ise insanların zeka oluşumu ve fiziki yapılarının insan davranışları üzerindeki etkilerini belirle*yen çalışmalar yapmaktadır.
(SBA) Bk. Oıganizasyonel Psikoloji