Duyarlılık çevredeki veya bireyin İç dünya*sındaki olay ve olguları genel olarak belirli bir yönde algılayabilirle yeteneğini tanımlamak için kullanılan bir kavramdır. Psikolojide çeşit*li alanlarda farklı anlamlarda ele alınmakta*dır.
Davranışçı psikolojide duyarlılık veya duyar-lılaşma (sensitivization) alışmanın (habituati-on) zıddı bir anlama sahiplin Klasik şartlan*dırma teorisine göre, davranışlarımız çevre*den gelen şartsız uyarıcılara karşı organizma*mızın verdiği tepkilerden ibarettir. Örneğin göz bebeğimiz ışığa veya göze yaklaştırılan bir cisme küçülmek suretiyle tepki verir. Fakat Çevreden gelen uyanlar aynı türde devamlı olarak tekrar edilirse organizmanın verdiği tepkilerde de bir azalma meydana gelir. Gün*delik hayatta bunun birçok örneğiyle karşılaşı*rız: Gürültülü bir caddeye yeni taşındığımızda günlerce uykumuz kaçar, oysa bir süre sonra dışardaki gürültüyü farkettnez hale geliriz. Bu olaya alışma denir. Ama bazan bir şartsız uya*rıcı sürekli tekrar edildiğinde tepkilerde azal*ma olacağı yerde organizmada bir duyarlılık artışına neden olur. Bu öyle bir hal alabilir ki, artık çevreden gelen uyaranın tümü ne olursa olsun hep aynı tür davranış tekrar edilmeye başlar. Örneğin bir deney hayvanına sürekli tekrarlanan bir biçimde ağrılı uyaran verilirse bir süre sonra ağrılı olmayan bir uyaran da ağ*rılı uyarana verilen tepkinin aynısına yol açar. Duyarlılaşma şartsız uyarıcının beraberinde şartlı uyarıcı kullanılmaması nedeniyle şartlan*dırmadan ayrı bir olaydır.
Duyarlılığın psikolojideki bir başku kulla*nım alanı grup tedavileridir. Duyarlılık grupla*rından gruba katılan üyeler psikolojik rahatsız*lıklarını tedavi ettirmekten ziyade kendilerini ve bir grup sürecini daha İyi anlamak amacıy*la bir araya gelirler. Bu nedenle duyarlılık gruplarına "normal insanların tedavi grubu",
"etkileşim grubu" gibi isimler de verilir. Grup tedavilerinde kullanıldığı şekliyle duyarlılık, kişinin kendi potansiyellerini farkcdİş gücün*de artma anlamına gelir.
Duyarlılıkbunlar dışında psikoloji ve tıp çev*relerinde gündelik hayattaki anlamına yakın kullanımlara sahiptir. Burada bir yöne doğru eğilim gösterme kastedilmektedir. Örneğin "duyarlı insan" dendiğinde söz konusu edilen konuyla oldukça ilgili, bu konuda duygusal dünyasında belirli karşılıklar olan insanı ya da "hastalıklara duyarlı bir bünye" dendiğinde ba*ğışıkla nmamış, zayıf, güçsüz, hastalıklara uy*gun bir ortam oluşturan bir organizmayı kaste*deriz.
Davranışçı psikolojide duyarlılık veya duyar-lılaşma (sensitivization) alışmanın (habituati-on) zıddı bir anlama sahiplin Klasik şartlan*dırma teorisine göre, davranışlarımız çevre*den gelen şartsız uyarıcılara karşı organizma*mızın verdiği tepkilerden ibarettir. Örneğin göz bebeğimiz ışığa veya göze yaklaştırılan bir cisme küçülmek suretiyle tepki verir. Fakat Çevreden gelen uyanlar aynı türde devamlı olarak tekrar edilirse organizmanın verdiği tepkilerde de bir azalma meydana gelir. Gün*delik hayatta bunun birçok örneğiyle karşılaşı*rız: Gürültülü bir caddeye yeni taşındığımızda günlerce uykumuz kaçar, oysa bir süre sonra dışardaki gürültüyü farkettnez hale geliriz. Bu olaya alışma denir. Ama bazan bir şartsız uya*rıcı sürekli tekrar edildiğinde tepkilerde azal*ma olacağı yerde organizmada bir duyarlılık artışına neden olur. Bu öyle bir hal alabilir ki, artık çevreden gelen uyaranın tümü ne olursa olsun hep aynı tür davranış tekrar edilmeye başlar. Örneğin bir deney hayvanına sürekli tekrarlanan bir biçimde ağrılı uyaran verilirse bir süre sonra ağrılı olmayan bir uyaran da ağ*rılı uyarana verilen tepkinin aynısına yol açar. Duyarlılaşma şartsız uyarıcının beraberinde şartlı uyarıcı kullanılmaması nedeniyle şartlan*dırmadan ayrı bir olaydır.
Duyarlılığın psikolojideki bir başku kulla*nım alanı grup tedavileridir. Duyarlılık grupla*rından gruba katılan üyeler psikolojik rahatsız*lıklarını tedavi ettirmekten ziyade kendilerini ve bir grup sürecini daha İyi anlamak amacıy*la bir araya gelirler. Bu nedenle duyarlılık gruplarına "normal insanların tedavi grubu",
"etkileşim grubu" gibi isimler de verilir. Grup tedavilerinde kullanıldığı şekliyle duyarlılık, kişinin kendi potansiyellerini farkcdİş gücün*de artma anlamına gelir.
Duyarlılıkbunlar dışında psikoloji ve tıp çev*relerinde gündelik hayattaki anlamına yakın kullanımlara sahiptir. Burada bir yöne doğru eğilim gösterme kastedilmektedir. Örneğin "duyarlı insan" dendiğinde söz konusu edilen konuyla oldukça ilgili, bu konuda duygusal dünyasında belirli karşılıklar olan insanı ya da "hastalıklara duyarlı bir bünye" dendiğinde ba*ğışıkla nmamış, zayıf, güçsüz, hastalıklara uy*gun bir ortam oluşturan bir organizmayı kaste*deriz.