Düzeltme işareti

Düzeltme işareti (^), bir noktalama işareti ve bir tipografik işarettir. İnceltme işareti, şapka işareti ve uzatma işareti olarak da adlandırılır.
Alfabetik sıralamalarda kısa ünlüler önce gelir. Örneğin alem kelimesi âlem kelimesinden önce yazılır.

kullanımı [değiştir]
Uzatma amaçlı [değiştir]

• Yazılışları aynı, anlam ve okunuşları farklı olan kelimeleri birbirinden ayırt etmek için okunuşları uzun olan ünlülerin üzerine düzeltme işareti konur.[1]

Örnek:
adem: yokluk âdem: insan adet: sayı âdet: gelenek, alışkanlık alem: bayrak, minare ve cami kubbelerinin üstündeki hilâl âlem: dünya, evren alim: her şeyi bilen âlim: bilgin aşık: eklem kemiği, aşık kemiği âşık: vurgun, tutkun hakim: hikmet sahibi hâkim: yargıç hal: sebze-meyve satılan yer; çözme, çözülme; tahttan indirme hâl: durum, vaziyet hala: babanın kız kardeşi hâlâ: henüz şura: şu yer şûra: danışma kurulu

• Eğer bu tür bir karışıklık meydana gelmiyorsa düzeltme işareti kullanılmaz.[1]

Örnek: tarih, cahil, takip, layık, kağıt.

• Katil (öldürme) ve kadir (değer) kelimeleriyle karışma olasılığı olduğu hâlde katil (a uzun) (öldüren) ve kadir (a uzun) (güçlü) kelimelerinin düzeltme işareti konmadan yazılması yaygınlaşmıştır.[1]

İnceltme amaçlı [değiştir]

• Arapça ve Farsça kökenli sözcüklerde bulunan ince g, k ünsüzlerinden sonra gelen a, u ünlülerinin üzerine düzeltme işareti konur. Bu düzeltme işareti a, u ünlülerinden önce gelen g, k ünsüzlerinin ince okunmasını sağlar.

Örnek: dergâh, gâvur, ordugâh, tezgâh, yadigâr, Nigâr; dükkân, hikâye, kâfir, kâğıt, Hakkâri, Kâzım, mahkûm, mekân, mezkûr, sükûn, sükût, kâr, mezkûr, kâbus, rüzgâr, hikâye

• Kişi ve yer adlarında ince l ünsüzünden sonra gelen a ve u ünlüleri de düzeltme işareti ile yazılır.

Örnek: Halûk, Lâle, Nalân; Balâ, Elâzığ, İslâhiye, Lâdik, Lâpseki

• Cins isimlerde ince l'yi göstermek için düzeltme işareti kullanılmaz.Örnek: ahlak, felaket, ilave, kelam, billur, ilaç, lale, lazım, üslup