Elitizm, toplumların, çeşitli alanlarda önde gelen seçkinler tarafından yönetileceğini savu*nan teorilerin ortak görüşü. Türkçe "seçkinci-lik" şeklinde karşılanmakladır. Bütün teorile*rin sahip olduğu ortak yön, resmî ideolojisi ne olursa olsun, her siyasî sistemin, gerçekte siya*sî bir elit ya da elitler tarafından yönetildiğini ileri sürmesidir. Modern elit teorisini ortaya koyanlar XTX.yüzyıl İtalyan sosyal bilimcileri*nin iki ünlü ismi olan Parcto ve Mosca'dır. Bunlar, tüm toplumların elitler tarafından yö*netilmesi gerektiğini gösterirken, bir gün tam bir siyasal eşitliğe sahip sınıfsız bir toplumun olacağı şeklindeki Marksist inanışı yıkmaya ça*lışmışlardır; İronik olarak, Marksist bir pers*pektife sahip olan yazarlar da batılı liberal top*lumların demokratik gösterişlerini bertaraf et*mek için bu terimi sıkça kullanmıştır. Pareto
çağdaş demokrasiyi tamamen yapmacık ola*rak değerlendirirken, Mosca demokrasinin ra*kip elitlerin seçmenler tarafından seçildiği ya da reddedildiği bir sistem içinde mümkün ola*bileceğini kabul ederek zamanla fikrini değiş*tirmiştir. Bununla birlikte bir parlamento tem*silcisinin seçilmiş bir kişi değil de, arkadaşları*nın onun seçilmesini sağladığı bir kişi olduğu ifadesinde özetlenen temel fikrinden asla vaz*geçmemiştir.
Elitist teoriler, 2O.yüzyılın İlk yıllarında bir çok düşünür, özellikle Schumpctcr ve Mos-ca'nın talebelerinden biri olanMichels tarafın*dan daha da ileriye götürülmüştür. Ünlü Oli*garşinin Demirden Yasası adlı kitabında Mic-hels, Avrupa'nın en eski sosyalist partisi olan Alman Sosyal Demokrat Partisi'nin bile tam anlamıyla demokratik olmadığını ve işçi sınıfı*na dahil üyelerine İhanet ettiğini göstermeye çalışmıştır. 1930'larda Schumpeter çoğulcu modelin ne olduğunu ortaya koyarak demok*rasiyi parü liderleri İçindeki rakip elitlerin se*çimler yoluyla güç kazanmak İçin yarıştıkları bir sistem olarak yeniden yorumlamıştır; ama bu durumu kınamaktan çok, sıradan İnsanla*rın bu seçmenlik gücünden başka siyasetle söyleyebilecekleri hiç bir şeyleri olmadığı hu*susunda ısrar etmiştir. Sol kanada mensup bir çok yorumcu, Batılı demokrasilerin aslında güçlü elitler ya da yönetici sınıfa dayalı elitler tarafından yönetildiğini ve bu yüzden tama*men demokrasi dışı olduğunu göstermeye ça*lışmışlardır. Fakat bu yorumcular kapitaliz*min yok edilmesinin siyasî eşitliğe yol açacağı*na olan inançlarını da muhafaza etmişlerdir.
Farklı eliı teorisyenleri, elitlerin kaçınılmaz*lığını ifade etme çabalarında ortak bir zemini paylaşmazlar. Pareto insan kapasitesinin sos*yal hayatla akıl yürütmesine olan olumsuz gö*rüşüne bağlı karmaşık bir psikolojik teoriye sa*hiptir, Mosca ve Michels, Wcber 'inkinc ben*zer bir şekilde örgütlenmenin yapısı ve bürok*rasi hakkındaki bir teoriye dayanırlar. Schum*peter kalabalıkların kille psikolojisine bağlı histeriden acı çektiğine inanır. Siyaset bilimci*leri arasında, elit teorilerinin gerçekliği ve ta*nımladıkları durumun istenilirliâi hakkında
genel bir fikir birliği yoktur. Buna rağmen elit*lerin varlığına dair delilleri reddeden bazı siya*set bilimcilerinin bulunduğu da bir gerçektir.
(SBA) Bk. Bürokmsi; Sosyal Sınıflar.
çağdaş demokrasiyi tamamen yapmacık ola*rak değerlendirirken, Mosca demokrasinin ra*kip elitlerin seçmenler tarafından seçildiği ya da reddedildiği bir sistem içinde mümkün ola*bileceğini kabul ederek zamanla fikrini değiş*tirmiştir. Bununla birlikte bir parlamento tem*silcisinin seçilmiş bir kişi değil de, arkadaşları*nın onun seçilmesini sağladığı bir kişi olduğu ifadesinde özetlenen temel fikrinden asla vaz*geçmemiştir.
Elitist teoriler, 2O.yüzyılın İlk yıllarında bir çok düşünür, özellikle Schumpctcr ve Mos-ca'nın talebelerinden biri olanMichels tarafın*dan daha da ileriye götürülmüştür. Ünlü Oli*garşinin Demirden Yasası adlı kitabında Mic-hels, Avrupa'nın en eski sosyalist partisi olan Alman Sosyal Demokrat Partisi'nin bile tam anlamıyla demokratik olmadığını ve işçi sınıfı*na dahil üyelerine İhanet ettiğini göstermeye çalışmıştır. 1930'larda Schumpeter çoğulcu modelin ne olduğunu ortaya koyarak demok*rasiyi parü liderleri İçindeki rakip elitlerin se*çimler yoluyla güç kazanmak İçin yarıştıkları bir sistem olarak yeniden yorumlamıştır; ama bu durumu kınamaktan çok, sıradan İnsanla*rın bu seçmenlik gücünden başka siyasetle söyleyebilecekleri hiç bir şeyleri olmadığı hu*susunda ısrar etmiştir. Sol kanada mensup bir çok yorumcu, Batılı demokrasilerin aslında güçlü elitler ya da yönetici sınıfa dayalı elitler tarafından yönetildiğini ve bu yüzden tama*men demokrasi dışı olduğunu göstermeye ça*lışmışlardır. Fakat bu yorumcular kapitaliz*min yok edilmesinin siyasî eşitliğe yol açacağı*na olan inançlarını da muhafaza etmişlerdir.
Farklı eliı teorisyenleri, elitlerin kaçınılmaz*lığını ifade etme çabalarında ortak bir zemini paylaşmazlar. Pareto insan kapasitesinin sos*yal hayatla akıl yürütmesine olan olumsuz gö*rüşüne bağlı karmaşık bir psikolojik teoriye sa*hiptir, Mosca ve Michels, Wcber 'inkinc ben*zer bir şekilde örgütlenmenin yapısı ve bürok*rasi hakkındaki bir teoriye dayanırlar. Schum*peter kalabalıkların kille psikolojisine bağlı histeriden acı çektiğine inanır. Siyaset bilimci*leri arasında, elit teorilerinin gerçekliği ve ta*nımladıkları durumun istenilirliâi hakkında
genel bir fikir birliği yoktur. Buna rağmen elit*lerin varlığına dair delilleri reddeden bazı siya*set bilimcilerinin bulunduğu da bir gerçektir.
(SBA) Bk. Bürokmsi; Sosyal Sınıflar.