Enflasyon Nedir?-
Fransızca kökenli enflasyon, şişkinlik demek olup terim olarak da bir ekonomide fiyatlar genel seviyesinde sürekli ve fark edilebilir artış olarak tanımlanmaktadır. Daha iyi anlaşılması için somut bir örnek verecek olursak, her gün almış olduğumuz ve bugün itibariyle 1 TL olan ekmeğin 2008 yılında 80 kuruş olduğunu ele aldığımızda, yıllar içerisinde meydana gelen bu artışın nedeni enflasyondur.
Kısaca enflasyon kişinin satın alma gücündeki azalmadır. Çünkü fiyatlar arttığında cebimizdeki 100 liranın gücü düşer, bu da daha az mal ve hizmet alabilmemize neden olur. Şimdiye kadar kötü bir tablo çizmiş olsak da tüketiciler için ılımlı denecek seviyedeki enflasyonun varlığı ekonomistlerce arzulanan bir şey olmuş hatta böyle bir enflasyonun büyümede altın rol oynadığı iddia edilmiştir.
Buraya kadar enflasyonu detaylı olarak incelediğimize göre ekonomi dağarcığımızı zenginleştirmek adına enflasyonla alakalı birkaç kavramın da öğrenilmesinde yarar vardır.
Mesela çok önemli bir kavram: Stagflasyon, bir ekonomide işsizlik ve enflasyonun aynı anda görülmesi ya da ekonomik durgunluk üzerine bir de enflasyonun eklenmesidir.
Normal şartlar altında ekonomide durgunluk yaşandığında zamanlarda fiyatlarda gerileme beklenir veya en azından fiyatlar genel seviyesinde bir artış beklenmez, zaten olmamalıdır. Küçük bir not: Her yönüyle farklı olan Türkiye’mizde durgunluk yaşanırken bile fiyatların düştüğü görülmemiştir.
Enflasyonla yakından alakalı diğer bir konu ise faiz oranı olmuştur. Çünkü faiz oranları piyasayı doğrudan etkileyerek enflasyona olumlu veya olumsuz manada etki yapar. Mesela faiz oranları yüksekse işletmecilerin maliyet oranları artar bu da sunulan hizmet veya malında bedelini artırır. Aynı şekilde düşük faiz oranları sayesinde üreticiler daha düşük maliyetle hizmet veya mal sunarak tüketicilerin aynı miktar parayla daha çok mal/hizmet almasına neden olur.
Enflasyon Nasıl Hesaplanır?-
Enflasyonun ne olduğunu anladığımıza göre, enflasyon oranın nasıl hesaplandığını anlamız daha kolay olacaktır.
Enflasyonu oranını hesaplamak gerçek manada imkansız olmakla birlikte resmi istatistik kurumu olan Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından temsili bazı mallardan bazıları ile bir sepet oluşturulur. Daha sonra bu sepette yer alan malların değerlerinin zaman içerisinde yaşadığı artış ve yükselişler gözlemlenir. Bu gözlem sırasındaki değişimler izlenirken iki farklı hesaplama yöntemi kullanılmaktadır.
Birincisi, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE): Tüketim malları veya hizmetlerinin (mesela: makine, gıda, giyim, ulaşım vs) hesaplanmasında kullanılır. Yani bu bize tüketicinin konumundaki vatandaşın çerçevesinden gözlemleri verir.
İkincisi, Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE): Yurtiçinde üretilen mal ve hizmetlerden oluşturulan sepetteki değişimleri verir. Bu da bize üreticilerin penceresinden fiyatlar genel düzeyindeki artış veya değimleri verir.
Uygulamada bu gözlemleri TÜİK personelinin perakende satışçılar, hizmet sağlayıcıları, benzin istasyonları ve muayenehane gibi birçok yere giderek orda bildiğimiz manada anket yapmasıdır. Yani büyük çaplı anketler sonucu elde edilmektedir. TÜİK yaptığı bu çalışma ile aylık, yıllık ve daha uzun vadede değişimleri gözlemler ve her ay bunları yayımlar.
Fransızca kökenli enflasyon, şişkinlik demek olup terim olarak da bir ekonomide fiyatlar genel seviyesinde sürekli ve fark edilebilir artış olarak tanımlanmaktadır. Daha iyi anlaşılması için somut bir örnek verecek olursak, her gün almış olduğumuz ve bugün itibariyle 1 TL olan ekmeğin 2008 yılında 80 kuruş olduğunu ele aldığımızda, yıllar içerisinde meydana gelen bu artışın nedeni enflasyondur.
Kısaca enflasyon kişinin satın alma gücündeki azalmadır. Çünkü fiyatlar arttığında cebimizdeki 100 liranın gücü düşer, bu da daha az mal ve hizmet alabilmemize neden olur. Şimdiye kadar kötü bir tablo çizmiş olsak da tüketiciler için ılımlı denecek seviyedeki enflasyonun varlığı ekonomistlerce arzulanan bir şey olmuş hatta böyle bir enflasyonun büyümede altın rol oynadığı iddia edilmiştir.
Buraya kadar enflasyonu detaylı olarak incelediğimize göre ekonomi dağarcığımızı zenginleştirmek adına enflasyonla alakalı birkaç kavramın da öğrenilmesinde yarar vardır.
Mesela çok önemli bir kavram: Stagflasyon, bir ekonomide işsizlik ve enflasyonun aynı anda görülmesi ya da ekonomik durgunluk üzerine bir de enflasyonun eklenmesidir.
Normal şartlar altında ekonomide durgunluk yaşandığında zamanlarda fiyatlarda gerileme beklenir veya en azından fiyatlar genel seviyesinde bir artış beklenmez, zaten olmamalıdır. Küçük bir not: Her yönüyle farklı olan Türkiye’mizde durgunluk yaşanırken bile fiyatların düştüğü görülmemiştir.
Enflasyonla yakından alakalı diğer bir konu ise faiz oranı olmuştur. Çünkü faiz oranları piyasayı doğrudan etkileyerek enflasyona olumlu veya olumsuz manada etki yapar. Mesela faiz oranları yüksekse işletmecilerin maliyet oranları artar bu da sunulan hizmet veya malında bedelini artırır. Aynı şekilde düşük faiz oranları sayesinde üreticiler daha düşük maliyetle hizmet veya mal sunarak tüketicilerin aynı miktar parayla daha çok mal/hizmet almasına neden olur.
Enflasyon Nasıl Hesaplanır?-
Enflasyonun ne olduğunu anladığımıza göre, enflasyon oranın nasıl hesaplandığını anlamız daha kolay olacaktır.
Enflasyonu oranını hesaplamak gerçek manada imkansız olmakla birlikte resmi istatistik kurumu olan Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından temsili bazı mallardan bazıları ile bir sepet oluşturulur. Daha sonra bu sepette yer alan malların değerlerinin zaman içerisinde yaşadığı artış ve yükselişler gözlemlenir. Bu gözlem sırasındaki değişimler izlenirken iki farklı hesaplama yöntemi kullanılmaktadır.
Birincisi, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE): Tüketim malları veya hizmetlerinin (mesela: makine, gıda, giyim, ulaşım vs) hesaplanmasında kullanılır. Yani bu bize tüketicinin konumundaki vatandaşın çerçevesinden gözlemleri verir.
İkincisi, Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE): Yurtiçinde üretilen mal ve hizmetlerden oluşturulan sepetteki değişimleri verir. Bu da bize üreticilerin penceresinden fiyatlar genel düzeyindeki artış veya değimleri verir.
Uygulamada bu gözlemleri TÜİK personelinin perakende satışçılar, hizmet sağlayıcıları, benzin istasyonları ve muayenehane gibi birçok yere giderek orda bildiğimiz manada anket yapmasıdır. Yani büyük çaplı anketler sonucu elde edilmektedir. TÜİK yaptığı bu çalışma ile aylık, yıllık ve daha uzun vadede değişimleri gözlemler ve her ay bunları yayımlar.