Fince (Suomi suomi (yardım·bilgi)) Finlandiya nüfusunun %92'sinin konuştuğu dildir. Fince Finlandiya'nın iki resmî dilinden birisidir. İsveççe, Finlandiya'nın bağımsızlıgını ilan ettiği günden bu yana ülkenin ikinci resmî dilidir. Fincenin diğer bir ağzı olan Meänkieli dili ise İsveç'te yerel dildir.
Türkçe ile Fince'nin ilişkili olduğu görüşü
Fince ile Türkçe arasında herhangi bir bilimsel ilişki olmadığı kanaatine rağmen Türkçe ve Fince arasında büyük benzerlikler olduğunu söyleyenler de azımsanmayacak kadar çoktur. Konu hakkındaki araştırmalar sürdürülmektedir. Bazı bilimadamları, Fin kökenli birçok kavmin Uralların ötesinden İskandinavya'ya göçtüğünü kabul etmektedir. Finli pekçok tarihçi de bu görüştedir.
Fince'nin Türkî diller (Turkic) ile akrabalığı düşüncesinin oluşmasında dillerin genel dilbilgisi yapıları etkendir, iki dil arasında dilbilimsel değeri bulunan benzer sözcüklere rastlanmaktadır ve karşılaştırmalı Fince-Türkçe araştırması yapılmaktadır. Öte yandan bir başka etken ise tarihtir.
Her iki dil de Ural-Altay dil ailesi içerisindedir. Ancak Fince Ural grubunun Fin-Ugor altkolunun Fin Dilleri grubuna dahilken, Türkçe, Altay grubunun, Türkî Diller kolunun, Oğuz altgrubuna dâhildir. Ural dilleri Kuzey Sibirya kökenli, Altay dilleri ise Güney Sibirya kökenlidir. Dilbilgisi yapılarındaki pek çok paralellik Ural ve Altay dillerini bir üst grupta Ural-Altay Dilleri adı altında birlikte sınıflandırmaya olanak verir. Hatta bazı yabancı dilbilimciler Ural-Altay ayrımı yapılmaksızın tüm Ural dillerinin, Altay dil ailesi içerisinde yer alması gerektiği savunur. Türkçe ile Fincenin onbinlerce yıl önceki geçmişi aynı köklere dayanabilir.
Başka dilbilimcilere göre Fince, Tatarca ve Çuvaşça'ya çok yakın bir dildir. Öte yandan, Japonca ve Fince arasında da benzer sözcükler bulunmaktadır.
Öte yandan; Fince’nin en yakın olduğu diller; diğer Fin Dilleri olan, Estonya Dili, Karelya Dili, Laponca, Vepse, Mordvince, Çeremişçe, Mari ve Komi dilleridir. Bu diller yine Fin-Ugur dil ailesi içinde Ugur bölümünü oluşturan Macarca ve Khansi-Mansi dilleriyle de akrabadır. Ural dillerinin Fin-Ugur kolundan başka bir de Sibirya’da konuşulan bir takım dilleri içeren Samoyet Grubu Dilleri vardır.
Öte yandan, Finlandiya'daki Turku şehrinin Türkiye ile bir bağlantısı yoktur ancak, eski Türk kavimleriyle ya da Tatarlarla ilişkisi olabilir.
Bazı sözcüklerdeki benzer sesler ve dizimler göze çarpmaktadır: minä-ben, sinä-sen, olla-ol gibi...
Fince de sondan eklemeli bir dildir.
Karşılaştırmalı Tabela
Türkçe Fince Çuvaşça Tatarca
Ben Minä Ebe
Sen Sinä Eze
O Olla Val
Dokuz Yhdeksän Tahhar
Fince Küçük Sözlük
Mavi: Resmi dil olarak kullanılan bölgeler; Yeşil: azınlık dili olarak kullanılan bölgeler
Fince doğal diller arasından en sesçil olanlardandır, yani "yazıldığı gibi okunur". Diğer doğal dillerden bu konuda daha duyarlıdır.
Günlük Konuşma Kelimeleri
Mitä? - Ne?
Kuinka? - Nasıl?
Kuinka paljon? - Ne kadar?
Kuka? - Kim?
Milloin? - Ne zaman?
Iso/pieni - Büyük/Küçük
Aikaisin/myöhään - Erken/Geç
Hyvä/huono - İyi/Kötü
Kaunis - Güzel
Huomenta = Günaydın
(Hyvää) päivää = İyi günler (ya da günaydın)
(Hyvää) iltaa = İyi akşamlar
Hyvää yötä = İyi geceler
Terve / Moro = Merhaba
Hei / Moi = Selam
Heippa / Moikka / Hei Hei / Moi Moi = Hoşçakal
Näkemiin = (Sonra) Görüşürüz
Hauska tavata(tavata yerine ayni sekilde tutustua gelebilir ayni ama ayni anlami tasimakta) = Tanıştığımıza memnun oldum.
Kiitos = Teşekkür ederim.
Kiitos, samoin = Aynı şekilde
Kieli = Dil (lisan)
Mitä kuuluu? = Nasıl gidiyor? (Yabancılar arasında kullanılmaz)
Kiitos hyvää = İyiyim, teşekkür ederim.
Tervetuloa = Hoş geldiniz
kyllä = evet
ei = hayır
olla = olmak
olen / minä olen ... = ben ... (ing. I am ...)
minä, sinä, hän = ben, sen, o
me, te, he = biz, siz, onlar
Mä, Sä - Ben, Sen (yabancılar arasında kullanılmaz)
yksi, kaksi, kolme - bir, iki, üç
neljä, viisi, kuusi - dört, beş, altı
seitsemän, kahdeksan - yedi, sekiz
yhdeksän, kymmenen - dokuz, on
sata, tuhat, miljoona - yüz, bin, milyon
Anteeksi - özür dilerim
karhu - ayı
Suomi - Finlandiya
suomi - Fince
Rakastan sinua - Seni Seviyorum
Mitä kuuluu? - Nasılsın? (tam olarak "ne duyuluyor?", yabancılar arasında kullanılmaz. )
En ymmärrä - Anlamıyorum.
Ymmärrän / Minä ymmärrän - Anlıyorum
Minä rakastan sinua -Seni seviyorum(Rakastan sua(da)olabilir)
Asun Turkissa - Türkiye'de yaşıyorum.
¹Ymmärrät(te)kö suomea? - Fince anlıyor musun(uz)?
¹Puhut(te)ko englantia? - İngilizce konuşuyor musun(uz)?
Olen englantilainen / turkkilainen / amerikkalainen / australialainen / uusiseelantilainen / irlantilainen / skotlantilainen - Ben İngilizim / Türk'üm / Amerikalıyım / Avustralyalıyım / Yeni Zelandalıyım / İrlandalıyım / İskoçum
¹Olet(te)ko englantilainen? - İngiliz misin(iz)?
Missä sinä asut/¹Missä te asutte? - Nerede oturuyorsun(uz)?
Kiitos - Teşekkür ederim
Kyllä kiitos - Evet teşekkürler
Ei kiitos - Hayır teşekkürler
Kiitos -(Please) Lütfen
Hei - Merhaba
Hyvää päivää - İyi günler
Hyvää huomenta - Günaydın
Hyvää iltaa - İyi akşamlar
Hyvää yötä - İyi geceler
Näkemiin - Görüşürüz
Tervetuloa - Hoşgeldiniz
Nimeni on - Benim adım
Mikä sinun nimesi on? - Senin adın ne
Hauska tutustua - Taniştiğimiza memnun oldum
Anteeksi - Pardon
Anteeksi - Efendim (pardon)
Kuinka voit? - Nasılsın
En ymmärrä - Anlamıyorum
En tiedä - Bilmiyorum
¹ -te eki tümceyi resmileştirmek için kullanılır. -te eki konulmaz ise tümce gayri resmi olur. Birden fazla kişiyle konuşurken -te eki eklenir.
Haluan: istiyorum
Haluat: istiyorsun
Haluatko: istiyor musun? (bir fiile -ko eki geldiginde, -misin, -musun, -muyum, muyuz soru eki ile aynı görevi görür).
tuletko huomenna:yarin gelecekmisin?
minne(mihin)menet?:nereye gidiyorsun?
olen(oon):ben evdeyim(oon da kullanilabilir )
olet (oot): ingilizcedeki "are" gibidir cogulu ise olette`dir
Restaurant
Menu Menü
Onko teillä vapaata pöytää? - Boş masa varmı?
Pöytä neljälle - Dört kişilik bir masa
Juomaraha, tippi - Bahşiş
Kippis - Şerefe
Saanko laskun, kiitos - Hesap lütfen
Missä on wc? - Tuvalet nerede?
Voimmeko maksaa luottokortilla? - Kredi kartıyla ödeyebilirmiyiz?
Kala - Balık
Nauta - Dana eti
Lammas - Kuzu eti
Suola - Tuz
Pippuri - Biber
Sokeri - Şeker
Punaviini - Kırmızı şarap
Valkoviini - Beyaz şarap
Olut - Bira
Vesi - Su
Maito - Süt
Hotel
Pyyhe - Havlu
Saippua - Sabun
Siivous - Temizlik
Lakana - Çarşaf
Peitto - Battaniye
Viltti - Yorgan
Kuuma vesi - Sıcak su
Kylmä vesi - Soğuk su
Passi - Pasaport
Tallelokero - Kasa
Ilmastointi - Klima
Haluaisin vaihtaa huonetta - Odamı değiştirmek istiyorum
Alışveriş
Auki Açık
Kiinni - Kapalı
Paljonko se maksaa? - Kaç para?
Katselen vain - Yalnız bakıyorum
Voinko kokeilla tätä? - Bunu deneyebilir miyim?
Tulemme takaisin huomenna - Yarın yine geleceğiz
Punainen - Kırmızı
Keltainen - Sarı
Vihreä - Yeşil
Sininen - Mavi
Musta - Siyah
Valkoinen - Beyaz
Kallis - Pahalı
Liian kallis - Çok pahalı
Edullinen/halpa - Ucuz
Kilo - Kilo
Gramma - Gram
Kulta - Altın
Nahka - Deri
Aktiviteler Seyahat
Sisäänkäynti - Giriş
Uloskäynti Cıkış
Informaatio - Danışma/Enformasyon
Oikea - Sağ
Vasen - Sol
Suoraan - Düz/Direkt
Pysähdy - Dur
Ajokortti - Ehliyet
Huoltoasema - Benzin istasyonu
Tankki täyteen, kiitos - Tam depo lütfen
Lyijytön bensiini - Kurşunsuz benzin
Lentokenttä - Havalimanı
Lippu - Bilet
Linja-auto - Otobüs
Linja-autoasema - Otogar
Ajaisitteko varovaisemmin, kiitos - Lütfen daha dikkatli sürünüz
Olemme eksyksissä - Kaybolduk
Katu - Sokak/Cadde
Keskusta - Merkez
Pohjoinen - Kuzey
Etelä - Güney
Itä - Doğu
Länsi - Batı
Lähellä - Yakın
Kaukana - Uzak
Museo - Müze
Moskeija - Cami
Kirkko - Kilise
Linna/linnoitus - Kale
Rauniot - Harabe
Torni - Kule
Zaman
Paljonko kello on? - Saat kaç?
Maanantai - Pazartesi
Tiistai - Salı
Keskiviikko - Çarsamba
Torstai - Perşembe
Perjantai - Cuma
Lauantai - Cumartesi
Sunnuntai - Pazar
Eilen - Dün
Huomenna - Yarın
Tänään - Bügün
Sağlık
Lääkäri - Doktor
Sairaala - Hastane
Apteekki - Eczane
Kuume - Ateş
Kipu - Acı
Kurkkukipu - Boğaz ağrısı
Päänsärky - Baş ağrısı
Türkçe ile Fince'nin ilişkili olduğu görüşü
Fince ile Türkçe arasında herhangi bir bilimsel ilişki olmadığı kanaatine rağmen Türkçe ve Fince arasında büyük benzerlikler olduğunu söyleyenler de azımsanmayacak kadar çoktur. Konu hakkındaki araştırmalar sürdürülmektedir. Bazı bilimadamları, Fin kökenli birçok kavmin Uralların ötesinden İskandinavya'ya göçtüğünü kabul etmektedir. Finli pekçok tarihçi de bu görüştedir.
Fince'nin Türkî diller (Turkic) ile akrabalığı düşüncesinin oluşmasında dillerin genel dilbilgisi yapıları etkendir, iki dil arasında dilbilimsel değeri bulunan benzer sözcüklere rastlanmaktadır ve karşılaştırmalı Fince-Türkçe araştırması yapılmaktadır. Öte yandan bir başka etken ise tarihtir.
Her iki dil de Ural-Altay dil ailesi içerisindedir. Ancak Fince Ural grubunun Fin-Ugor altkolunun Fin Dilleri grubuna dahilken, Türkçe, Altay grubunun, Türkî Diller kolunun, Oğuz altgrubuna dâhildir. Ural dilleri Kuzey Sibirya kökenli, Altay dilleri ise Güney Sibirya kökenlidir. Dilbilgisi yapılarındaki pek çok paralellik Ural ve Altay dillerini bir üst grupta Ural-Altay Dilleri adı altında birlikte sınıflandırmaya olanak verir. Hatta bazı yabancı dilbilimciler Ural-Altay ayrımı yapılmaksızın tüm Ural dillerinin, Altay dil ailesi içerisinde yer alması gerektiği savunur. Türkçe ile Fincenin onbinlerce yıl önceki geçmişi aynı köklere dayanabilir.
Başka dilbilimcilere göre Fince, Tatarca ve Çuvaşça'ya çok yakın bir dildir. Öte yandan, Japonca ve Fince arasında da benzer sözcükler bulunmaktadır.
Öte yandan; Fince’nin en yakın olduğu diller; diğer Fin Dilleri olan, Estonya Dili, Karelya Dili, Laponca, Vepse, Mordvince, Çeremişçe, Mari ve Komi dilleridir. Bu diller yine Fin-Ugur dil ailesi içinde Ugur bölümünü oluşturan Macarca ve Khansi-Mansi dilleriyle de akrabadır. Ural dillerinin Fin-Ugur kolundan başka bir de Sibirya’da konuşulan bir takım dilleri içeren Samoyet Grubu Dilleri vardır.
Öte yandan, Finlandiya'daki Turku şehrinin Türkiye ile bir bağlantısı yoktur ancak, eski Türk kavimleriyle ya da Tatarlarla ilişkisi olabilir.
Bazı sözcüklerdeki benzer sesler ve dizimler göze çarpmaktadır: minä-ben, sinä-sen, olla-ol gibi...
Fince de sondan eklemeli bir dildir.
Karşılaştırmalı Tabela
Türkçe Fince Çuvaşça Tatarca
Ben Minä Ebe
Sen Sinä Eze
O Olla Val
Dokuz Yhdeksän Tahhar
Fince Küçük Sözlük
Mavi: Resmi dil olarak kullanılan bölgeler; Yeşil: azınlık dili olarak kullanılan bölgeler
Fince doğal diller arasından en sesçil olanlardandır, yani "yazıldığı gibi okunur". Diğer doğal dillerden bu konuda daha duyarlıdır.
Günlük Konuşma Kelimeleri
Mitä? - Ne?
Kuinka? - Nasıl?
Kuinka paljon? - Ne kadar?
Kuka? - Kim?
Milloin? - Ne zaman?
Iso/pieni - Büyük/Küçük
Aikaisin/myöhään - Erken/Geç
Hyvä/huono - İyi/Kötü
Kaunis - Güzel
Huomenta = Günaydın
(Hyvää) päivää = İyi günler (ya da günaydın)
(Hyvää) iltaa = İyi akşamlar
Hyvää yötä = İyi geceler
Terve / Moro = Merhaba
Hei / Moi = Selam
Heippa / Moikka / Hei Hei / Moi Moi = Hoşçakal
Näkemiin = (Sonra) Görüşürüz
Hauska tavata(tavata yerine ayni sekilde tutustua gelebilir ayni ama ayni anlami tasimakta) = Tanıştığımıza memnun oldum.
Kiitos = Teşekkür ederim.
Kiitos, samoin = Aynı şekilde
Kieli = Dil (lisan)
Mitä kuuluu? = Nasıl gidiyor? (Yabancılar arasında kullanılmaz)
Kiitos hyvää = İyiyim, teşekkür ederim.
Tervetuloa = Hoş geldiniz
kyllä = evet
ei = hayır
olla = olmak
olen / minä olen ... = ben ... (ing. I am ...)
minä, sinä, hän = ben, sen, o
me, te, he = biz, siz, onlar
Mä, Sä - Ben, Sen (yabancılar arasında kullanılmaz)
yksi, kaksi, kolme - bir, iki, üç
neljä, viisi, kuusi - dört, beş, altı
seitsemän, kahdeksan - yedi, sekiz
yhdeksän, kymmenen - dokuz, on
sata, tuhat, miljoona - yüz, bin, milyon
Anteeksi - özür dilerim
karhu - ayı
Suomi - Finlandiya
suomi - Fince
Rakastan sinua - Seni Seviyorum
Mitä kuuluu? - Nasılsın? (tam olarak "ne duyuluyor?", yabancılar arasında kullanılmaz. )
En ymmärrä - Anlamıyorum.
Ymmärrän / Minä ymmärrän - Anlıyorum
Minä rakastan sinua -Seni seviyorum(Rakastan sua(da)olabilir)
Asun Turkissa - Türkiye'de yaşıyorum.
¹Ymmärrät(te)kö suomea? - Fince anlıyor musun(uz)?
¹Puhut(te)ko englantia? - İngilizce konuşuyor musun(uz)?
Olen englantilainen / turkkilainen / amerikkalainen / australialainen / uusiseelantilainen / irlantilainen / skotlantilainen - Ben İngilizim / Türk'üm / Amerikalıyım / Avustralyalıyım / Yeni Zelandalıyım / İrlandalıyım / İskoçum
¹Olet(te)ko englantilainen? - İngiliz misin(iz)?
Missä sinä asut/¹Missä te asutte? - Nerede oturuyorsun(uz)?
Kiitos - Teşekkür ederim
Kyllä kiitos - Evet teşekkürler
Ei kiitos - Hayır teşekkürler
Kiitos -(Please) Lütfen
Hei - Merhaba
Hyvää päivää - İyi günler
Hyvää huomenta - Günaydın
Hyvää iltaa - İyi akşamlar
Hyvää yötä - İyi geceler
Näkemiin - Görüşürüz
Tervetuloa - Hoşgeldiniz
Nimeni on - Benim adım
Mikä sinun nimesi on? - Senin adın ne
Hauska tutustua - Taniştiğimiza memnun oldum
Anteeksi - Pardon
Anteeksi - Efendim (pardon)
Kuinka voit? - Nasılsın
En ymmärrä - Anlamıyorum
En tiedä - Bilmiyorum
¹ -te eki tümceyi resmileştirmek için kullanılır. -te eki konulmaz ise tümce gayri resmi olur. Birden fazla kişiyle konuşurken -te eki eklenir.
Haluan: istiyorum
Haluat: istiyorsun
Haluatko: istiyor musun? (bir fiile -ko eki geldiginde, -misin, -musun, -muyum, muyuz soru eki ile aynı görevi görür).
tuletko huomenna:yarin gelecekmisin?
minne(mihin)menet?:nereye gidiyorsun?
olen(oon):ben evdeyim(oon da kullanilabilir )
olet (oot): ingilizcedeki "are" gibidir cogulu ise olette`dir
Restaurant
Menu Menü
Onko teillä vapaata pöytää? - Boş masa varmı?
Pöytä neljälle - Dört kişilik bir masa
Juomaraha, tippi - Bahşiş
Kippis - Şerefe
Saanko laskun, kiitos - Hesap lütfen
Missä on wc? - Tuvalet nerede?
Voimmeko maksaa luottokortilla? - Kredi kartıyla ödeyebilirmiyiz?
Kala - Balık
Nauta - Dana eti
Lammas - Kuzu eti
Suola - Tuz
Pippuri - Biber
Sokeri - Şeker
Punaviini - Kırmızı şarap
Valkoviini - Beyaz şarap
Olut - Bira
Vesi - Su
Maito - Süt
Hotel
Pyyhe - Havlu
Saippua - Sabun
Siivous - Temizlik
Lakana - Çarşaf
Peitto - Battaniye
Viltti - Yorgan
Kuuma vesi - Sıcak su
Kylmä vesi - Soğuk su
Passi - Pasaport
Tallelokero - Kasa
Ilmastointi - Klima
Haluaisin vaihtaa huonetta - Odamı değiştirmek istiyorum
Alışveriş
Auki Açık
Kiinni - Kapalı
Paljonko se maksaa? - Kaç para?
Katselen vain - Yalnız bakıyorum
Voinko kokeilla tätä? - Bunu deneyebilir miyim?
Tulemme takaisin huomenna - Yarın yine geleceğiz
Punainen - Kırmızı
Keltainen - Sarı
Vihreä - Yeşil
Sininen - Mavi
Musta - Siyah
Valkoinen - Beyaz
Kallis - Pahalı
Liian kallis - Çok pahalı
Edullinen/halpa - Ucuz
Kilo - Kilo
Gramma - Gram
Kulta - Altın
Nahka - Deri
Aktiviteler Seyahat
Sisäänkäynti - Giriş
Uloskäynti Cıkış
Informaatio - Danışma/Enformasyon
Oikea - Sağ
Vasen - Sol
Suoraan - Düz/Direkt
Pysähdy - Dur
Ajokortti - Ehliyet
Huoltoasema - Benzin istasyonu
Tankki täyteen, kiitos - Tam depo lütfen
Lyijytön bensiini - Kurşunsuz benzin
Lentokenttä - Havalimanı
Lippu - Bilet
Linja-auto - Otobüs
Linja-autoasema - Otogar
Ajaisitteko varovaisemmin, kiitos - Lütfen daha dikkatli sürünüz
Olemme eksyksissä - Kaybolduk
Katu - Sokak/Cadde
Keskusta - Merkez
Pohjoinen - Kuzey
Etelä - Güney
Itä - Doğu
Länsi - Batı
Lähellä - Yakın
Kaukana - Uzak
Museo - Müze
Moskeija - Cami
Kirkko - Kilise
Linna/linnoitus - Kale
Rauniot - Harabe
Torni - Kule
Zaman
Paljonko kello on? - Saat kaç?
Maanantai - Pazartesi
Tiistai - Salı
Keskiviikko - Çarsamba
Torstai - Perşembe
Perjantai - Cuma
Lauantai - Cumartesi
Sunnuntai - Pazar
Eilen - Dün
Huomenna - Yarın
Tänään - Bügün
Sağlık
Lääkäri - Doktor
Sairaala - Hastane
Apteekki - Eczane
Kuume - Ateş
Kipu - Acı
Kurkkukipu - Boğaz ağrısı
Päänsärky - Baş ağrısı