Bir istatistik terimi olan gerileme, bir de*ğişkendeki değişmeyi ifade eder. Bu de*ğişme kısmen değişkenin artı bir yanlış faktörle bir başkasına bağlı olması duru*muyla belirlenmektedir. Örneğin trafik kazalarının genel olarak karayolu üzerin*deki araçların sayısındaki artışlarla doğru*sal bir biçimde arttığı tesbit edilebilir. Bu*nunla birlikte her yıl, zorunlu olarak geri*leme çizgisine denk gelmeyecektir. Bu ne*denle gerileme çizgisi, basitçe verilere en 'denk' düşen istatistik bir kurgudur. Bu basit bir doğrusal gerilemenin örneklerin*den biridir. Tipik olarak gerilemeler da*ha bir karmaşık çoğul form içinde kullanı*lır; bu formda bağımlı, değişken, çeşitli, başka (yukarıdaki örnekte kazalar yalnız araç sayısına bağlı olarak değil, aynı za*manda araçların ortalama kaç kilometre yaptıklarıyla, ortalama araç hızı, yol tiple-ri ve benzeri) değişkenlerle eşzamanlı ola*rak değişir.
Psikolojide, bireylerin stresü durumlar*da nasıl ilk davranış özelliklerine ve daha atılgan bir gelişme aşamasına geri döndü*ğünü dile getirir. Örneğin yetişkinler stre*se çocuksu bir şekilde davranmakla tepki gösterirler.
En geniş anlamıyla bu terim, gelişim sü*recinde daha önceki dönemlere geri dönü*şe işaret eder. Bireyin kişiliğinin gelişme*sinde ve sosyal bir grupta daha erken dö*nemlere geri dönüş anlamına gelen bilinç dışı, zihinselbir süreçtir. Daha ileri şekliy*le bu terim patolojik davranış ve uyum bo*zukluğu anlamına gelir.
Psikanalizde İse gerileme, bireyin nor*mal gelişim süreci sırasındaki daha erken dönemde ortaya çıkan libidonun doyum biçimlerinin bilinçdışı bir yeniden alevlen*mesini içerir. Bireyin daha erken ve daha az olgunlaşmış bir uyum biçimine geri dö-nerekbaşarısızlık ve sorumluluktan kaçın*ması anlamında, egonun savunma meka*nizmalarından biridir. Ruh hastalıkları*nın çoğu, çeşitli derecelerde gerilemeci (regressive) davranışları içerir. Bazı vaka*larda erişkin hasta sanki kendi kendine gi*yinmek, beslenmek vs. yetileri, kaybetmiş gibi davranır. Şizofrenide görülen ben merkezcilik (egosentrizm), animistik ina*nışlar, benliğinin saydamlaştığı duyguları gibi Önemli belirtilerin pek çoğu gerileme*ye dönük çocuksu davranışlar olarak ta*nımlanabilir.
Gerilemenin bir başka anlamı, Gal-ton'un, çocuğun ailenin ortalama düzeyi*ne dönme eğiliminde olduğunu ileri sü*ren fiEyal gerileme kanunudur. Gerileme kanunu ise Theodor Ribot (1839-1916) tarafından ortaya konulan hafızayla ilişki-Übir kanundur. Buna göre yağlılarda görülen zihinsel gerileme sırasında unutma süreci yakın olgulardan başlayarak, ço*cukluktan kalma anılara doğru ilerler.
Sosyal Gerileme: Belli grupların stresli şartlar altında hem bireyin hayatın erken dönemleri için hem de toplumun tarihsel gelişimi içinde önceki dönemler için ka*rakteristik olan uyum biçimlerine geri dönmesi anlamına gelir. Bu anlamda Na*zi yönetimindeki Alman toplumu en sık verilen örnektir. Bu olguda gerilemenin ana belirtileri aşağıdaki şekildedir: Grup üyelerinde güçlü ben merkezci duygular (narsisizm); her şeye gücü yeten baba sembolü olarak öngörülen bir liderin orta*ya çıkışı; paranoid türde sannlı bir davra*nış, örneğin dışardaki gruplara şüpheci bir saldırganlık ve buna paralel giden grup megalomanisi, efsanevî animistik dü*şünceye yönelme eğilimlerinin artışı. Bu bağlmada G.M.Gilbert "otoriteryen geri*leme halinnden söz etmektedir. Örneğin, "ortak eğilim olgun sosyal sorumluluktan kaçınmaktır...", koruyucu liderliğe teslim olmaktır... A.Strachey'e göre çoğunluk sosyal gruplar bireyde "dürtüsel tepkileri yükseltmeleri" anlamında çeşitli derece*lerde gerileyici süreçlerin ortaya çıkması*na neden olurlar. Hükümran devlet, özel*likle de milliyetçi hükümran devlet, gerile*yici bir grup oluşturmak için yeterli nite*liklere sahiptir.
(SBA)
Psikolojide, bireylerin stresü durumlar*da nasıl ilk davranış özelliklerine ve daha atılgan bir gelişme aşamasına geri döndü*ğünü dile getirir. Örneğin yetişkinler stre*se çocuksu bir şekilde davranmakla tepki gösterirler.
En geniş anlamıyla bu terim, gelişim sü*recinde daha önceki dönemlere geri dönü*şe işaret eder. Bireyin kişiliğinin gelişme*sinde ve sosyal bir grupta daha erken dö*nemlere geri dönüş anlamına gelen bilinç dışı, zihinselbir süreçtir. Daha ileri şekliy*le bu terim patolojik davranış ve uyum bo*zukluğu anlamına gelir.
Psikanalizde İse gerileme, bireyin nor*mal gelişim süreci sırasındaki daha erken dönemde ortaya çıkan libidonun doyum biçimlerinin bilinçdışı bir yeniden alevlen*mesini içerir. Bireyin daha erken ve daha az olgunlaşmış bir uyum biçimine geri dö-nerekbaşarısızlık ve sorumluluktan kaçın*ması anlamında, egonun savunma meka*nizmalarından biridir. Ruh hastalıkları*nın çoğu, çeşitli derecelerde gerilemeci (regressive) davranışları içerir. Bazı vaka*larda erişkin hasta sanki kendi kendine gi*yinmek, beslenmek vs. yetileri, kaybetmiş gibi davranır. Şizofrenide görülen ben merkezcilik (egosentrizm), animistik ina*nışlar, benliğinin saydamlaştığı duyguları gibi Önemli belirtilerin pek çoğu gerileme*ye dönük çocuksu davranışlar olarak ta*nımlanabilir.
Gerilemenin bir başka anlamı, Gal-ton'un, çocuğun ailenin ortalama düzeyi*ne dönme eğiliminde olduğunu ileri sü*ren fiEyal gerileme kanunudur. Gerileme kanunu ise Theodor Ribot (1839-1916) tarafından ortaya konulan hafızayla ilişki-Übir kanundur. Buna göre yağlılarda görülen zihinsel gerileme sırasında unutma süreci yakın olgulardan başlayarak, ço*cukluktan kalma anılara doğru ilerler.
Sosyal Gerileme: Belli grupların stresli şartlar altında hem bireyin hayatın erken dönemleri için hem de toplumun tarihsel gelişimi içinde önceki dönemler için ka*rakteristik olan uyum biçimlerine geri dönmesi anlamına gelir. Bu anlamda Na*zi yönetimindeki Alman toplumu en sık verilen örnektir. Bu olguda gerilemenin ana belirtileri aşağıdaki şekildedir: Grup üyelerinde güçlü ben merkezci duygular (narsisizm); her şeye gücü yeten baba sembolü olarak öngörülen bir liderin orta*ya çıkışı; paranoid türde sannlı bir davra*nış, örneğin dışardaki gruplara şüpheci bir saldırganlık ve buna paralel giden grup megalomanisi, efsanevî animistik dü*şünceye yönelme eğilimlerinin artışı. Bu bağlmada G.M.Gilbert "otoriteryen geri*leme halinnden söz etmektedir. Örneğin, "ortak eğilim olgun sosyal sorumluluktan kaçınmaktır...", koruyucu liderliğe teslim olmaktır... A.Strachey'e göre çoğunluk sosyal gruplar bireyde "dürtüsel tepkileri yükseltmeleri" anlamında çeşitli derece*lerde gerileyici süreçlerin ortaya çıkması*na neden olurlar. Hükümran devlet, özel*likle de milliyetçi hükümran devlet, gerile*yici bir grup oluşturmak için yeterli nite*liklere sahiptir.
(SBA)