HACKER VE HACKING KAVRAMLARI
Güvenlik, insanların kendilerini, sevdiklerini ve değer verdikleri şeyleri korumak istemelerinden doğan bir ihtiyaçtır. Bilgisayar ve internet teknolojileri geliştikçe, güvenlik ihtiyacı da değişmiş ve artmıştır. Artık hayatımızın birçok alanında bilgisayar, internet, mobil ve IoT cihazları kullanıyoruz. Bu cihazlar ve ağlar, bize birçok kolaylık ve fayda sağlasa da, aynı zamanda bazı riskler de taşıyor. Bu risklerden biri, bilgisayar korsanlarıdır.
Bilgisayar korsanı, bilgisayar ve haberleşme teknolojileri konusunda uzman olan, ancak bu uzmanlığını yasa dışı ve zarar verici amaçlarla kullanan kişidir. Bilgisayar korsanları, başkalarının bilgisayar, mobil, IoT cihaz ve ağ sistemlerine izinsiz olarak girebilir, bu sistemlerdeki gizli veya önemli verileri çalabilir, siler veya değiştirebilir, bu sistemlere zararlı yazılımlar bulaştırabilir, bu sistemleri ele geçirebilir veya kullanılamaz hale getirebilir. Bu eylemler, hem bireysel hem de kurumsal anlamda büyük zararlara ve mağduriyetlere yol açabilir.
Bilgisayar korsanlarının yaptığı eylemlere hackleme denir. Hackleme, aslında bilgisayar ve elektronik sistemlerin farklı şekillerde kullanılması veya geliştirilmesi anlamına gelen bir terimdir. Ancak zamanla, bu terim, bilgisayar korsanlarının yasa dışı ve zarar verici eylemlerini tanımlamak için kullanılmaya başlanmıştır. Hackleme, bilgisayar korsanlarının kullandığı yöntem, teknik ve araçların genel adıdır.
Hacker ve hacking kavramları, dijital dünyada güvenliğimizi sağlamak için bilinmesi ve önlenmesi gereken konulardır. Bu konular hakkında daha fazla bilgi edinmek ve kendimizi korumak için, güvenlik yazılımları kullanmak, şifrelerimizi güçlü ve değişken tutmak, güvenilir olmayan sitelere ve bağlantılara tıklamamak, gizli veya kişisel verilerimizi paylaşmamak gibi önlemler alabiliriz.
Hackerın Özellikleri
Hackerın özelliklerini şöyle açıklayabilirim:
- Hackerlar, bilgisayar sistemleri, ağlar ve yazılımlar hakkında çok fazla bilgiye ve deneyime sahip olan kişilerdir. Onlar, bu alanlarda uzmanlaşmış ve kendilerini sürekli geliştirmişlerdir.
- Hackerlar, bilgi ve becerilerini farklı amaçlar için kullanabilirler. Bazı hackerlar, kendi saldırı araçlarını yaratmak, güvenlik zafiyetleri bulmak, başkalarının sistemlerine sızarak veri çalmak, zarar vermek veya fidye istemek gibi kötü niyetli eylemler yaparlar. Bunlara siyah şapkalı hacker denir. Bazı hackerlar ise, güvenlik zafiyetlerini ortaya çıkarmak, sistemleri korumak, güvenliği artırmak veya eğitim amaçlı test etmek gibi iyi niyetli eylemler yaparlar. Bunlara da beyaz şapkalı hacker denir.
- Hackerlar, teknik becerilerinin yanı sıra, sosyal becerilere de sahiptir. Sosyal mühendislik, hackerların insanları kandırarak, manipüle ederek veya ikna ederek, istedikleri bilgi veya erişimi elde etmeye çalıştıkları bir yöntemdir. Örneğin, bir hacker, bir çalışanı arayarak, kendisini bir yönetici veya destek personeli olarak tanıtıp, şifre, kullanıcı adı veya diğer hassas bilgileri isteyebilir. Bu şekilde, hacker, sisteme girmek için bir zafiyet oluşturmuş olur.
Hacker Türleri
Hackerlar, bilgisayar ve ağ sistemlerine izinsiz girmeye çalışan kişilerdir. Hackerlar, yaptıkları işlere ve amaçlarına göre farklı isimler alırlar. Bunlar şunlardır:
- Siyah Şapkalı Hacker: Bu hackerlar, sistemlere zarar vermek, bilgileri çalmak veya değiştirmek, sistemleri kullanılamaz hale getirmek veya kendilerine para kazandırmak için girerler. Bu hackerlar, yasalara ve etik kurallara uymazlar. Sistemleri istedikleri gibi yönlendirebilirler. Bu hackerlar, genellikle siber suçlular olarak adlandırılır. Örneğin, bir bankanın hesaplarını boşaltmak, bir web sitesini hacklemek veya bir virüs yaymak gibi işler yapabilirler.
- Gri Şapkalı Hacker: Bu hackerlar, sistemlere meraklarından veya kendilerine bir fayda sağlamak için girerler. Bu hackerlar, bazen sistemlere zarar verirler, bazen de zarar vermezler. Bazı durumlarda, sistemlerin güvenlik açıklarını bulup sistem sahiplerine haber verirler veya yardım ederler. Bu hackerlar, yasalara ve etik kurallara bazen uyarlar, bazen uymazlar. Sistemleri hem iyi hem kötü amaçlarla kullanabilirler. Örneğin, bir web sitesinin güvenliğini test etmek, bir sistemdeki bilgileri incelemek veya bir sistemdeki açığı kapatmak gibi işler yapabilirler.
- Beyaz Şapkalı Hacker: Bu hackerlar, sistemlere güvenlik sağlamak, saldırıları önlemek, güvenlik açıklarını kapatmak veya sistem sahiplerine danışmanlık yapmak için girerler. Bu hackerlar, yasalara ve etik kurallara uyarlar. Sistemleri zarar vermeden kullanırlar. Bu hackerlar, genellikle siber güvenlik uzmanları olarak adlandırılır. Örneğin, bir kurumun sistemlerini korumak, bir saldırıyı durdurmak veya bir güvenlik raporu hazırlamak gibi işler yapabilirler.
Zararlı Yazılımlar
Zararlı yazılım, bilgisayarınızı veya ağınızı bozmak, ele geçirmek veya kötüye kullanmak isteyen kişiler tarafından oluşturulan kötü niyetli bir programdır. Zararlı yazılım, bilgisayarınızın performansını düşürebilir, dosyalarınızı siler, değiştirir veya şifreler, gizli bilgilerinizi çalar, reklam veya sahte uyarılar gösterir, klavye tuşlarınızı kaydeder, web kameranızı açar veya bilgisayarınızı başka saldırılar için bir araç haline getirir.
Zararlı yazılım, bilgisayarınıza farklı şekillerde bulaşabilir. Aşağıda bunlardan bazıları verilmiştir:
- Sahte web sayfalarının ziyaret edilmesi: Bu, zararlı yazılımın en yaygın bulaşma yollarından biridir. Sahte web sayfaları, gerçek web sitelerinin taklitleridir ve genellikle bankalar, sosyal medya, alışveriş siteleri gibi popüler siteleri hedefler. Bu sayfalara girdiğinizde, bilgisayarınızda bir sorun olduğunu veya güncelleme yapmanız gerektiğini söyleyen bir mesaj görüntülenebilir. Bu mesaja tıkladığınızda veya sayfada kaldığınızda, zararlı yazılım bilgisayarınıza indirilir veya çalıştırılır.
- Güvenilir olmayan web sayfalarından paket yazılım, PDF vb. dosyaların indirilmesi: Bu, zararlı yazılımın başka bir yaygın bulaşma yoludur. Güvenilir olmayan web sayfaları, yasal olmayan, korsan, kırık veya ücretsiz yazılım, film, müzik, oyun, kitap gibi içerikler sunan sitelerdir. Bu sitelerden indirdiğiniz dosyalar, zararlı yazılım içerebilir veya zararlı yazılımı indirmenize veya çalıştırmanıza neden olabilir. Bu dosyalar genellikle paket yazılım, PDF, ZIP, RAR, EXE, MSI gibi uzantılara sahiptir.
- Sahte Java, Applet ve Adobe güncellemelerinin yüklenmesi: Bu, zararlı yazılımın diğer bir yaygın bulaşma yoludur. Bazı web siteleri, bilgisayarınızda Java, Applet veya Adobe gibi programların güncel olmadığını veya eksik olduğunu iddia ederek, size bu programları indirmenizi veya güncellemenizi önerir. Bu programlar, aslında zararlı yazılımdır ve bilgisayarınıza zarar verir.
- Zararlı yazılım içeren haricî depolama cihazlarının, USB belleklerinin kullanılması: Bu, zararlı yazılımın daha az yaygın ama tehlikeli bir bulaşma yoludur. Haricî depolama cihazları, USB bellekler, harici diskler, CD, DVD gibi bilgisayarınıza bağlayabileceğiniz cihazlardır. Bu cihazlar, zararlı yazılım içerebilir veya zararlı yazılımı çalıştırmanıza neden olabilir. Bu cihazları, güvenmediğiniz kişilerden almayın veya bilgisayarınıza bağlamadan önce tarayın.
- P2P [Peer to Peer (Eşler Arası)] dosya paylaşım ağlarının kullanılması: Bu, zararlı yazılımın diğer bir az yaygın ama tehlikeli bulaşma yoludur. P2P dosya paylaşım ağları, internet üzerinden başka kullanıcılarla dosya paylaşmanızı sağlayan ağlardır. Bu ağlar, BitTorrent, eMule, LimeWire gibi programlarla kullanılır. Bu ağlardan indirdiğiniz dosyalar, zararlı yazılım içerebilir veya zararlı yazılımı çalıştırmanıza neden olabilir. Bu ağları, güvenli ve yasal olmayan dosyaları indirmek için kullanmayın.
- Sahte mobil uygulamaların yüklenmesi: Bu, zararlı yazılımın mobil cihazlara bulaşma yollarından biridir. Sahte mobil uygulamalar, popüler veya yararlı görünen ama aslında zararlı yazılım olan uygulamalardır. Bu uygulamalar, resmi olmayan uygulama mağazalarından, web sitelerinden veya mesajlaşma uygulamalarından indirilebilir. Bu uygulamaları yüklediğinizde, mobil cihazınızın işlevini bozar, verilerinizi çalar, reklam veya sahte uyarılar gösterir, arama veya mesaj göndermenize neden olur veya mobil cihazınızı başka saldırılar için bir araç haline getirir.
- Zararlı yazılım içeren e-posta eklerinin indirilmesi: Bu, zararlı yazılımın diğer bir mobil cihazlara bulaşma yoludur. Zararlı yazılım içeren e-posta ekleri, genellikle banka, devlet, kurum, şirket gibi resmi görünen ama aslında sahte olan e-postalarda bulunur. Bu e-postalar, size önemli bir belge, fatura, makbuz, teklif, anket gibi dosyaları gönderdiklerini söyler. Bu dosyaları indirdiğinizde veya açtığınızda, zararlı yazılım mobil cihazınıza bulaşır.
Zararlı Yazılım Türleri
Zararlı yazılımlar, bilgisayar, akıllı telefon, tablet gibi cihazlara zarar vermek veya kullanıcıların gizli bilgilerini çalmak için tasarlanmış kötü niyetli programlardır. Zararlı yazılımların farklı türleri vardır. Bunlardan bazıları şunlardır:
- Virüs: Virüs, bir enfeksiyon gibi diğer dosya veya programlara bulaşarak yayılan zararlı yazılımdır. Virüs, bulaştığı dosya veya program çalıştırıldığında aktif olur ve zararlı işlemler yapar. Örneğin, dosyaları siler, bozar, şifreler, kopyalar veya gönderir. Virüs, internet, e-posta, USB bellek gibi yollarla cihazlara bulaşabilir. Virüslerden korunmak için güncel bir antivirüs programı kullanmak ve şüpheli dosya veya programları açmamak gerekir.
- Solucan: Solucan, virüs gibi diğer dosya veya programlara bulaşmak yerine, kendini kopyalayarak ağ üzerinden diğer cihazlara yayılan zararlı yazılımdır. Solucan, ağdaki güvenlik zafiyetlerini kullanarak cihazlara sızar ve kendini otomatik olarak çalıştırır. Solucan, ağın hızını yavaşlatır, sistem kaynaklarını tüketir, dosyaları siler, bozar, şifreler, kopyalar veya gönderir. Solucanlar, e-posta, FTP, HTTP, P2P gibi protokollerle cihazlara bulaşabilir. Solucanlardan korunmak için güncel bir antivirüs programı kullanmak ve ağ güvenliğini sağlamak gerekir.
- Truva Atı: Truva atı, kullanıcıya faydalı veya eğlenceli bir program gibi görünen, ancak içinde zararlı kodlar barındıran zararlı yazılımdır. Truva atı, kullanıcının indirdiği veya çalıştırdığı bir dosya ile cihaza bulaşır ve arka planda zararlı işlemler yapar. Örneğin, saldırgana cihazın kontrolünü verir, dosyaları siler, bozar, şifreler, kopyalar veya gönderir, klavye tuşlarını kaydeder, ekran görüntüsü alır, web kamerayı açar, ses kaydı yapar, internet bankacılığı veya kredi kartı bilgilerini çalar. Truva atları, e-posta, web sitesi, oyun, uygulama gibi yollarla cihazlara bulaşabilir. Truva atlarından korunmak için güncel bir antivirüs programı kullanmak ve güvenilir olmayan dosya veya programları indirmemek veya çalıştırmamak gerekir.
- Fidye Yazılımı: Fidye yazılımı, cihazdaki dosyaları şifreleyerek kullanıcıya erişimini engelleyen ve dosyaları geri almak için fidye isteyen zararlı yazılımdır. Fidye yazılımı, genellikle kötü amaçlı bir reklam, e-posta veya web sitesi ile cihaza bulaşır ve dosyaları şifreler. Fidye yazılımı, kullanıcıya bir mesaj göstererek dosyalarını geri almak için belirli bir süre içinde belirli bir miktar kripto para ödemesini ister. Fidye yazılımı, saldırganın şifreleme anahtarını verip vermemesine bağlı olarak dosyaları geri almak için tek çözüm olabilir. Fidye yazılımlarından korunmak için güncel bir antivirüs programı kullanmak, yedekleme yapmak ve şüpheli dosya veya programları açmamak gerekir.
- Casus Yazılım: Casus yazılım, kullanıcının cihazındaki veya internet üzerindeki aktivitelerini izleyerek kişisel bilgilerini toplayan zararlı yazılımdır. Casus yazılım, genellikle yasal bir yazılım veya Truva atı ile cihaza bulaşır ve gizlice çalışır. Casus yazılım, kullanıcının alışkanlıklarını, ziyaret ettiği web sitelerini, kimlik bilgilerini, kredi kartı bilgilerini, e-posta adreslerini, parolalarını, konumunu, rehberini, mesajlarını, arama geçmişini, sosyal medya hesaplarını kötü niyetli kişilere gönderir. Casus yazılımlar, e-posta, web sitesi, oyun, uygulama, reklam gibi yollarla cihazlara bulaşabilir. Casus yazılımlardan korunmak için güncel bir antivirüs programı kullanmak ve güvenilir olmayan dosya veya programları indirmemek veya çalıştırmamak gerekir.
- Reklam Yazılımı (Adware): Bu yazılım, internette gezinirken ilginizi çekebilecek reklamları size gösterir. Bu reklamlar, web sayfalarının içine yerleştirilmiş olabilir veya ayrı bir pencere olarak açılabilir. Bu reklamların bazıları, sizi başka sitelere yönlendirmek veya size istenmeyen ürünler satmak için tasarlanmıştır. Bu yazılım, bilgisayarınıza indirdiğiniz bazı programlarla birlikte gelir veya casus yazılım (spyware) gibi başka bir kötü amaçlı yazılım tarafından bulaştırılır. Casus yazılım, bilgisayarınızın aktivitelerini izleyen ve kişisel bilgilerinizi toplayan bir yazılımdır.
- Korku Yazılımı (Scareware): Bu yazılım, size korkutucu veya yanıltıcı mesajlar göstererek sizi kandırmaya çalışır. Bu mesajlar, bilgisayarınızda bir virüs olduğunu, güvenlik yazılımınızın güncellenmesi gerektiğini veya başka bir sorun olduğunu iddia edebilir. Bu mesajlar, size bir çözüm sunar ve sizi bir bağlantıya tıklamaya veya bir programı indirmeye veya satın almaya yönlendirir. Bu program, aslında başka bir kötü amaçlı yazılım olabilir veya sizden para alabilir. Bu yazılım, sahte web siteleri, e-postalar veya pop-up pencereler aracılığıyla bulaşabilir.
- Tuş Tutucu (Keylogger): Bu yazılım, klavyenizde bastığınız her tuşu kaydeder ve bu kayıtları başka birine gönderir. Bu şekilde, sizin adınızı, şifrenizi, kredi kartı numaranızı veya başka önemli bilgilerinizi öğrenebilir. Bu bilgiler, sizin hesaplarınıza erişmek, sizin adınıza alışveriş yapmak veya sizin kimliğinizi çalmak için kullanılabilir. Bu yazılım, başka bir kötü amaçlı yazılımın parçası olarak veya e-posta ekleri, indirme bağlantıları veya USB bellekler gibi yollarla bulaşabilir.
- Kök Kullanıcı Takımı (Rootkit): Bu yazılım, bilgisayarınızın en derin seviyesine, yani işletim sisteminin çekirdeğine yerleşir. Bu sayede, bilgisayarınızın kontrolünü ele geçirir ve kendini gizler. Bu yazılım, bilgisayarınızda istediği gibi değişiklik yapabilir, başka kötü amaçlı yazılımlar yükleyebilir veya bilgisayarınızı uzaktan yönetebilir. Bu yazılımı, güvenlik yazılımlarının fark etmesi çok zordur, çünkü işletim sisteminin normal işleyişini taklit eder. Bu yazılım, güvenlik açıklarını kullanarak, özellikle de bilgisayarınızın açılışı sırasında bulaşabilir.
- Arka Kapı (Backdoor): Bu yazılım, bilgisayarınıza girmek için normal yolları değil, gizli yolları kullanır. Bu sayede, bilgisayarınızın güvenlik duvarını veya şifrelerini aşabilir ve bilgisayarınıza uzaktan erişebilir. Bu yazılım, bilgisayarınızda başka kötü amaçlı yazılımlar çalıştırabilir, verilerinizi çalabilir veya bilgisayarınızı başka bir ağın parçası haline getirebilir. Bu yazılım, bilgisayarınıza yeni bir port açarak, yeni bir kullanıcı hesabı oluşturarak veya web sitelerindeki güvenlik açıklarını kullanarak bulaşabilir.
Güvenlik, insanların kendilerini, sevdiklerini ve değer verdikleri şeyleri korumak istemelerinden doğan bir ihtiyaçtır. Bilgisayar ve internet teknolojileri geliştikçe, güvenlik ihtiyacı da değişmiş ve artmıştır. Artık hayatımızın birçok alanında bilgisayar, internet, mobil ve IoT cihazları kullanıyoruz. Bu cihazlar ve ağlar, bize birçok kolaylık ve fayda sağlasa da, aynı zamanda bazı riskler de taşıyor. Bu risklerden biri, bilgisayar korsanlarıdır.
Bilgisayar korsanı, bilgisayar ve haberleşme teknolojileri konusunda uzman olan, ancak bu uzmanlığını yasa dışı ve zarar verici amaçlarla kullanan kişidir. Bilgisayar korsanları, başkalarının bilgisayar, mobil, IoT cihaz ve ağ sistemlerine izinsiz olarak girebilir, bu sistemlerdeki gizli veya önemli verileri çalabilir, siler veya değiştirebilir, bu sistemlere zararlı yazılımlar bulaştırabilir, bu sistemleri ele geçirebilir veya kullanılamaz hale getirebilir. Bu eylemler, hem bireysel hem de kurumsal anlamda büyük zararlara ve mağduriyetlere yol açabilir.
Bilgisayar korsanlarının yaptığı eylemlere hackleme denir. Hackleme, aslında bilgisayar ve elektronik sistemlerin farklı şekillerde kullanılması veya geliştirilmesi anlamına gelen bir terimdir. Ancak zamanla, bu terim, bilgisayar korsanlarının yasa dışı ve zarar verici eylemlerini tanımlamak için kullanılmaya başlanmıştır. Hackleme, bilgisayar korsanlarının kullandığı yöntem, teknik ve araçların genel adıdır.
Hacker ve hacking kavramları, dijital dünyada güvenliğimizi sağlamak için bilinmesi ve önlenmesi gereken konulardır. Bu konular hakkında daha fazla bilgi edinmek ve kendimizi korumak için, güvenlik yazılımları kullanmak, şifrelerimizi güçlü ve değişken tutmak, güvenilir olmayan sitelere ve bağlantılara tıklamamak, gizli veya kişisel verilerimizi paylaşmamak gibi önlemler alabiliriz.
Hackerın Özellikleri
Hackerın özelliklerini şöyle açıklayabilirim:
- Hackerlar, bilgisayar sistemleri, ağlar ve yazılımlar hakkında çok fazla bilgiye ve deneyime sahip olan kişilerdir. Onlar, bu alanlarda uzmanlaşmış ve kendilerini sürekli geliştirmişlerdir.
- Hackerlar, bilgi ve becerilerini farklı amaçlar için kullanabilirler. Bazı hackerlar, kendi saldırı araçlarını yaratmak, güvenlik zafiyetleri bulmak, başkalarının sistemlerine sızarak veri çalmak, zarar vermek veya fidye istemek gibi kötü niyetli eylemler yaparlar. Bunlara siyah şapkalı hacker denir. Bazı hackerlar ise, güvenlik zafiyetlerini ortaya çıkarmak, sistemleri korumak, güvenliği artırmak veya eğitim amaçlı test etmek gibi iyi niyetli eylemler yaparlar. Bunlara da beyaz şapkalı hacker denir.
- Hackerlar, teknik becerilerinin yanı sıra, sosyal becerilere de sahiptir. Sosyal mühendislik, hackerların insanları kandırarak, manipüle ederek veya ikna ederek, istedikleri bilgi veya erişimi elde etmeye çalıştıkları bir yöntemdir. Örneğin, bir hacker, bir çalışanı arayarak, kendisini bir yönetici veya destek personeli olarak tanıtıp, şifre, kullanıcı adı veya diğer hassas bilgileri isteyebilir. Bu şekilde, hacker, sisteme girmek için bir zafiyet oluşturmuş olur.
Hacker Türleri
Hackerlar, bilgisayar ve ağ sistemlerine izinsiz girmeye çalışan kişilerdir. Hackerlar, yaptıkları işlere ve amaçlarına göre farklı isimler alırlar. Bunlar şunlardır:
- Siyah Şapkalı Hacker: Bu hackerlar, sistemlere zarar vermek, bilgileri çalmak veya değiştirmek, sistemleri kullanılamaz hale getirmek veya kendilerine para kazandırmak için girerler. Bu hackerlar, yasalara ve etik kurallara uymazlar. Sistemleri istedikleri gibi yönlendirebilirler. Bu hackerlar, genellikle siber suçlular olarak adlandırılır. Örneğin, bir bankanın hesaplarını boşaltmak, bir web sitesini hacklemek veya bir virüs yaymak gibi işler yapabilirler.
- Gri Şapkalı Hacker: Bu hackerlar, sistemlere meraklarından veya kendilerine bir fayda sağlamak için girerler. Bu hackerlar, bazen sistemlere zarar verirler, bazen de zarar vermezler. Bazı durumlarda, sistemlerin güvenlik açıklarını bulup sistem sahiplerine haber verirler veya yardım ederler. Bu hackerlar, yasalara ve etik kurallara bazen uyarlar, bazen uymazlar. Sistemleri hem iyi hem kötü amaçlarla kullanabilirler. Örneğin, bir web sitesinin güvenliğini test etmek, bir sistemdeki bilgileri incelemek veya bir sistemdeki açığı kapatmak gibi işler yapabilirler.
- Beyaz Şapkalı Hacker: Bu hackerlar, sistemlere güvenlik sağlamak, saldırıları önlemek, güvenlik açıklarını kapatmak veya sistem sahiplerine danışmanlık yapmak için girerler. Bu hackerlar, yasalara ve etik kurallara uyarlar. Sistemleri zarar vermeden kullanırlar. Bu hackerlar, genellikle siber güvenlik uzmanları olarak adlandırılır. Örneğin, bir kurumun sistemlerini korumak, bir saldırıyı durdurmak veya bir güvenlik raporu hazırlamak gibi işler yapabilirler.
Zararlı Yazılımlar
Zararlı yazılım, bilgisayarınızı veya ağınızı bozmak, ele geçirmek veya kötüye kullanmak isteyen kişiler tarafından oluşturulan kötü niyetli bir programdır. Zararlı yazılım, bilgisayarınızın performansını düşürebilir, dosyalarınızı siler, değiştirir veya şifreler, gizli bilgilerinizi çalar, reklam veya sahte uyarılar gösterir, klavye tuşlarınızı kaydeder, web kameranızı açar veya bilgisayarınızı başka saldırılar için bir araç haline getirir.
Zararlı yazılım, bilgisayarınıza farklı şekillerde bulaşabilir. Aşağıda bunlardan bazıları verilmiştir:
- Sahte web sayfalarının ziyaret edilmesi: Bu, zararlı yazılımın en yaygın bulaşma yollarından biridir. Sahte web sayfaları, gerçek web sitelerinin taklitleridir ve genellikle bankalar, sosyal medya, alışveriş siteleri gibi popüler siteleri hedefler. Bu sayfalara girdiğinizde, bilgisayarınızda bir sorun olduğunu veya güncelleme yapmanız gerektiğini söyleyen bir mesaj görüntülenebilir. Bu mesaja tıkladığınızda veya sayfada kaldığınızda, zararlı yazılım bilgisayarınıza indirilir veya çalıştırılır.
- Güvenilir olmayan web sayfalarından paket yazılım, PDF vb. dosyaların indirilmesi: Bu, zararlı yazılımın başka bir yaygın bulaşma yoludur. Güvenilir olmayan web sayfaları, yasal olmayan, korsan, kırık veya ücretsiz yazılım, film, müzik, oyun, kitap gibi içerikler sunan sitelerdir. Bu sitelerden indirdiğiniz dosyalar, zararlı yazılım içerebilir veya zararlı yazılımı indirmenize veya çalıştırmanıza neden olabilir. Bu dosyalar genellikle paket yazılım, PDF, ZIP, RAR, EXE, MSI gibi uzantılara sahiptir.
- Sahte Java, Applet ve Adobe güncellemelerinin yüklenmesi: Bu, zararlı yazılımın diğer bir yaygın bulaşma yoludur. Bazı web siteleri, bilgisayarınızda Java, Applet veya Adobe gibi programların güncel olmadığını veya eksik olduğunu iddia ederek, size bu programları indirmenizi veya güncellemenizi önerir. Bu programlar, aslında zararlı yazılımdır ve bilgisayarınıza zarar verir.
- Zararlı yazılım içeren haricî depolama cihazlarının, USB belleklerinin kullanılması: Bu, zararlı yazılımın daha az yaygın ama tehlikeli bir bulaşma yoludur. Haricî depolama cihazları, USB bellekler, harici diskler, CD, DVD gibi bilgisayarınıza bağlayabileceğiniz cihazlardır. Bu cihazlar, zararlı yazılım içerebilir veya zararlı yazılımı çalıştırmanıza neden olabilir. Bu cihazları, güvenmediğiniz kişilerden almayın veya bilgisayarınıza bağlamadan önce tarayın.
- P2P [Peer to Peer (Eşler Arası)] dosya paylaşım ağlarının kullanılması: Bu, zararlı yazılımın diğer bir az yaygın ama tehlikeli bulaşma yoludur. P2P dosya paylaşım ağları, internet üzerinden başka kullanıcılarla dosya paylaşmanızı sağlayan ağlardır. Bu ağlar, BitTorrent, eMule, LimeWire gibi programlarla kullanılır. Bu ağlardan indirdiğiniz dosyalar, zararlı yazılım içerebilir veya zararlı yazılımı çalıştırmanıza neden olabilir. Bu ağları, güvenli ve yasal olmayan dosyaları indirmek için kullanmayın.
- Sahte mobil uygulamaların yüklenmesi: Bu, zararlı yazılımın mobil cihazlara bulaşma yollarından biridir. Sahte mobil uygulamalar, popüler veya yararlı görünen ama aslında zararlı yazılım olan uygulamalardır. Bu uygulamalar, resmi olmayan uygulama mağazalarından, web sitelerinden veya mesajlaşma uygulamalarından indirilebilir. Bu uygulamaları yüklediğinizde, mobil cihazınızın işlevini bozar, verilerinizi çalar, reklam veya sahte uyarılar gösterir, arama veya mesaj göndermenize neden olur veya mobil cihazınızı başka saldırılar için bir araç haline getirir.
- Zararlı yazılım içeren e-posta eklerinin indirilmesi: Bu, zararlı yazılımın diğer bir mobil cihazlara bulaşma yoludur. Zararlı yazılım içeren e-posta ekleri, genellikle banka, devlet, kurum, şirket gibi resmi görünen ama aslında sahte olan e-postalarda bulunur. Bu e-postalar, size önemli bir belge, fatura, makbuz, teklif, anket gibi dosyaları gönderdiklerini söyler. Bu dosyaları indirdiğinizde veya açtığınızda, zararlı yazılım mobil cihazınıza bulaşır.
Zararlı Yazılım Türleri
Zararlı yazılımlar, bilgisayar, akıllı telefon, tablet gibi cihazlara zarar vermek veya kullanıcıların gizli bilgilerini çalmak için tasarlanmış kötü niyetli programlardır. Zararlı yazılımların farklı türleri vardır. Bunlardan bazıları şunlardır:
- Virüs: Virüs, bir enfeksiyon gibi diğer dosya veya programlara bulaşarak yayılan zararlı yazılımdır. Virüs, bulaştığı dosya veya program çalıştırıldığında aktif olur ve zararlı işlemler yapar. Örneğin, dosyaları siler, bozar, şifreler, kopyalar veya gönderir. Virüs, internet, e-posta, USB bellek gibi yollarla cihazlara bulaşabilir. Virüslerden korunmak için güncel bir antivirüs programı kullanmak ve şüpheli dosya veya programları açmamak gerekir.
- Solucan: Solucan, virüs gibi diğer dosya veya programlara bulaşmak yerine, kendini kopyalayarak ağ üzerinden diğer cihazlara yayılan zararlı yazılımdır. Solucan, ağdaki güvenlik zafiyetlerini kullanarak cihazlara sızar ve kendini otomatik olarak çalıştırır. Solucan, ağın hızını yavaşlatır, sistem kaynaklarını tüketir, dosyaları siler, bozar, şifreler, kopyalar veya gönderir. Solucanlar, e-posta, FTP, HTTP, P2P gibi protokollerle cihazlara bulaşabilir. Solucanlardan korunmak için güncel bir antivirüs programı kullanmak ve ağ güvenliğini sağlamak gerekir.
- Truva Atı: Truva atı, kullanıcıya faydalı veya eğlenceli bir program gibi görünen, ancak içinde zararlı kodlar barındıran zararlı yazılımdır. Truva atı, kullanıcının indirdiği veya çalıştırdığı bir dosya ile cihaza bulaşır ve arka planda zararlı işlemler yapar. Örneğin, saldırgana cihazın kontrolünü verir, dosyaları siler, bozar, şifreler, kopyalar veya gönderir, klavye tuşlarını kaydeder, ekran görüntüsü alır, web kamerayı açar, ses kaydı yapar, internet bankacılığı veya kredi kartı bilgilerini çalar. Truva atları, e-posta, web sitesi, oyun, uygulama gibi yollarla cihazlara bulaşabilir. Truva atlarından korunmak için güncel bir antivirüs programı kullanmak ve güvenilir olmayan dosya veya programları indirmemek veya çalıştırmamak gerekir.
- Fidye Yazılımı: Fidye yazılımı, cihazdaki dosyaları şifreleyerek kullanıcıya erişimini engelleyen ve dosyaları geri almak için fidye isteyen zararlı yazılımdır. Fidye yazılımı, genellikle kötü amaçlı bir reklam, e-posta veya web sitesi ile cihaza bulaşır ve dosyaları şifreler. Fidye yazılımı, kullanıcıya bir mesaj göstererek dosyalarını geri almak için belirli bir süre içinde belirli bir miktar kripto para ödemesini ister. Fidye yazılımı, saldırganın şifreleme anahtarını verip vermemesine bağlı olarak dosyaları geri almak için tek çözüm olabilir. Fidye yazılımlarından korunmak için güncel bir antivirüs programı kullanmak, yedekleme yapmak ve şüpheli dosya veya programları açmamak gerekir.
- Casus Yazılım: Casus yazılım, kullanıcının cihazındaki veya internet üzerindeki aktivitelerini izleyerek kişisel bilgilerini toplayan zararlı yazılımdır. Casus yazılım, genellikle yasal bir yazılım veya Truva atı ile cihaza bulaşır ve gizlice çalışır. Casus yazılım, kullanıcının alışkanlıklarını, ziyaret ettiği web sitelerini, kimlik bilgilerini, kredi kartı bilgilerini, e-posta adreslerini, parolalarını, konumunu, rehberini, mesajlarını, arama geçmişini, sosyal medya hesaplarını kötü niyetli kişilere gönderir. Casus yazılımlar, e-posta, web sitesi, oyun, uygulama, reklam gibi yollarla cihazlara bulaşabilir. Casus yazılımlardan korunmak için güncel bir antivirüs programı kullanmak ve güvenilir olmayan dosya veya programları indirmemek veya çalıştırmamak gerekir.
- Reklam Yazılımı (Adware): Bu yazılım, internette gezinirken ilginizi çekebilecek reklamları size gösterir. Bu reklamlar, web sayfalarının içine yerleştirilmiş olabilir veya ayrı bir pencere olarak açılabilir. Bu reklamların bazıları, sizi başka sitelere yönlendirmek veya size istenmeyen ürünler satmak için tasarlanmıştır. Bu yazılım, bilgisayarınıza indirdiğiniz bazı programlarla birlikte gelir veya casus yazılım (spyware) gibi başka bir kötü amaçlı yazılım tarafından bulaştırılır. Casus yazılım, bilgisayarınızın aktivitelerini izleyen ve kişisel bilgilerinizi toplayan bir yazılımdır.
- Korku Yazılımı (Scareware): Bu yazılım, size korkutucu veya yanıltıcı mesajlar göstererek sizi kandırmaya çalışır. Bu mesajlar, bilgisayarınızda bir virüs olduğunu, güvenlik yazılımınızın güncellenmesi gerektiğini veya başka bir sorun olduğunu iddia edebilir. Bu mesajlar, size bir çözüm sunar ve sizi bir bağlantıya tıklamaya veya bir programı indirmeye veya satın almaya yönlendirir. Bu program, aslında başka bir kötü amaçlı yazılım olabilir veya sizden para alabilir. Bu yazılım, sahte web siteleri, e-postalar veya pop-up pencereler aracılığıyla bulaşabilir.
- Tuş Tutucu (Keylogger): Bu yazılım, klavyenizde bastığınız her tuşu kaydeder ve bu kayıtları başka birine gönderir. Bu şekilde, sizin adınızı, şifrenizi, kredi kartı numaranızı veya başka önemli bilgilerinizi öğrenebilir. Bu bilgiler, sizin hesaplarınıza erişmek, sizin adınıza alışveriş yapmak veya sizin kimliğinizi çalmak için kullanılabilir. Bu yazılım, başka bir kötü amaçlı yazılımın parçası olarak veya e-posta ekleri, indirme bağlantıları veya USB bellekler gibi yollarla bulaşabilir.
- Kök Kullanıcı Takımı (Rootkit): Bu yazılım, bilgisayarınızın en derin seviyesine, yani işletim sisteminin çekirdeğine yerleşir. Bu sayede, bilgisayarınızın kontrolünü ele geçirir ve kendini gizler. Bu yazılım, bilgisayarınızda istediği gibi değişiklik yapabilir, başka kötü amaçlı yazılımlar yükleyebilir veya bilgisayarınızı uzaktan yönetebilir. Bu yazılımı, güvenlik yazılımlarının fark etmesi çok zordur, çünkü işletim sisteminin normal işleyişini taklit eder. Bu yazılım, güvenlik açıklarını kullanarak, özellikle de bilgisayarınızın açılışı sırasında bulaşabilir.
- Arka Kapı (Backdoor): Bu yazılım, bilgisayarınıza girmek için normal yolları değil, gizli yolları kullanır. Bu sayede, bilgisayarınızın güvenlik duvarını veya şifrelerini aşabilir ve bilgisayarınıza uzaktan erişebilir. Bu yazılım, bilgisayarınızda başka kötü amaçlı yazılımlar çalıştırabilir, verilerinizi çalabilir veya bilgisayarınızı başka bir ağın parçası haline getirebilir. Bu yazılım, bilgisayarınıza yeni bir port açarak, yeni bir kullanıcı hesabı oluşturarak veya web sitelerindeki güvenlik açıklarını kullanarak bulaşabilir.