Hoşgeldin Misafir

Hükümetler yapay zeka için harekete geçti

By_N4rK0ZzZzz

10 Ocak 2023
2,049 Mesaj

Aktiflik

Seviye

Deneyim

TIM / GÖREV:
Yapay zekânın güvenlik, verimlilik, ekonomik ve toplumsal gayelerin gerçekleştirilmesi için sunduğu potansiyelin bugün dijital iktisadın en kıymetli ögelerinden biri haline geldiği görülüyor.

Bu teknolojinin tüm iktisada ve insanlığa olumlu tesirlerinin yanı sıra, denetimsiz uygulamalarının sonucu olarak ortaya çıkması mümkün risklerine ait de önemli tasalar yaratıyor.

Birçok ülke ve şirket bu süratli büyüyen teknolojiden yararlanmanın yollarını ararken saklılık, telif hakkı ihlali, mevcut işlerin aksaması, ayrımcılık ve başka bahislere karşılık olarak düzenleme davetleri da artıyor. Yapay zekâ alanındaki ilerlemelerin genel kamuoyuna ulaşması ve tüm sanayileri altüst etme tehdidi oluşturması nedeniyle hükümetlerin yapay zekâyı nasıl düzenlemesi gerektiği, dünya genelinde ivedilikle ele alınması gereken hususlardan biri olarak öne çıkıyor.

UZMANLARDAN SOUMLU VE ETİK OLMA VURGUSU

Yapay zekânın gelecekte denetim altında tutulup tutulamayacağı ve beşerler ismine karar veren yapay zekâ teknolojilerinin etik kıymetler dışında direkt tehdit olup olmayacağı tartışmaları sürerken bu teknoloji, sohbet botları, otonom araçlar ve sesli komutla çalışan dijital asistanlar aracılığıyla her geçen gün daha da yaygınlaşıyor.

Yapay zekâda ilerlemeler hızlanırken, kimi hükümetler yapay zekâ araçlarını düzenlemek gayesiyle uzman ve kamuoyu görüşüne başvuruyor, kimileri da yasal düzenleme hazırlıkları yapıyor.

depophotos_17886002.jpg


Uzmanlar, yapay zekâyı yasal olarak düzenlemenin avantaj ve dezavantajları olduğuna dikkati çekerek, mevzuatların etik uygulamalar, bilgi güvenliği ve tüketici hakları için bir çerçeve sağlayabileceğini fakat inovasyonu engelleyerek ilerlemeyi yavaşlatabileceğini belirtiyor.
Yapay zekâ teknolojisinin “sorumlu ve etik” bir halde geliştirilmesi gerektiğini vurgulayan uzmanlar, düzenleme ve inovasyon ortasında bir istikrar bulmanın çok değerli olduğunu aktarıyor.

YAPAY ZEKÂDAKİ SÜRAT, HÜKÜMETLER İÇİN ZORLAYICI

Yapay zekâ şirketlerinin yöneticilerinin faaliyetlerinin hükümetler tarafından düzenlenmesine yönelik davetleri giderek artıyor lakin bu husustaki düzenlemelerin karşısında birtakım zorluklar da mevcut.

Brookings Enstitüsü’nde yer alan bir tahlile nazaran, yapay zekâ gelişmelerinin suratı, neyin düzenleneceğine ait bileşenlerin ayrıştırılması ve düzenlemeleri kimin, nasıl yapacağının belirlenmesinin bu zorluklardan olduğu belirtiliyor.

Bu alandaki süratli ilerlemeler, hükümetlerin yapay zekâ teknolojisinin kullanımını düzenleyen kanunları oluşturmaya yönelik gayretlerini zorlaştırıyor.

depophotos_17922870.jpg


ÇİN

Çin, temmuz ayında üretken yapay zekâ sanayisini yönetmek için bir dizi süreksiz tedbir yayınlayarak hizmet sağlayıcıların güvenlik değerlendirmeleri yapmasını ve algoritma dosyalama prosedürlerini yerine getirmesini zarurî kıldı. Çin’in siber alan düzenleyicisi nisan ayında, üretken yapay zekâ hizmetlerini yönetmek için taslak tedbirleri açıklamış ve firmaların halka teklif sunmadan evvel yetkililere güvenlik değerlendirmeleri sunmalarını istediğini açıkladı.

Çin, firmaların halka arzlarını başlatmadan evvel yetkililere güvenlik değerlendirmeleri sunmaları gerektiğini iletirken üretken yapay zekâ hizmetlerini yönetmek için taslak tedbirlerini duyurdu.

ABD

ABD’de yapay zekâ konusunda düzenleme muhtaçlığını birinci lisana getirenlerden biri ChatGPT’nin yaratıcısı OpenAI Üst Yöneticisi (CEO) Sam Altman oldu. Altman, mayıs ayında ABD Kongresi’nde katıldığı bir oturumda, senatörlere gelişmiş yapay zekâ sistemleri için lisanslama ve güvenlik standartları oluşturma davetinde bulundu.

Altman, “Bu teknoloji ilerledikçe insanların bunun ömür üslubumuzu nasıl değiştirebileceği konusunda kaygılı olduklarını anlıyoruz. Biz de endişeliyiz” değerlendirmesinde bulundu.

Senato Çoğunluk Başkanı Chuck Schumer de Kongre’nin yapay zekâyı düzenlemek için süratli hareket etmesi gerektiğini savunurken, mevzuat üzerinde çalışmak için iki parti senatörlerinden oluşan kümesi bir ortaya getirdi. ABD Federal Ticaret Kurulu (FTC) temmuz ayında OpenAI hakkında, şahsî prestij ve dataları riske atarak tüketiciyi muhafaza maddelerini ihlal ettiği teziyle geniş kapsamlı bir soruşturma başlattı.

Komisyon, haziran ayında yayınladığı blog yazısında ise üretken yapay zekânın rekabet telaşlarını artırdığını ve FTC’nin Teknoloji Bürosu’nun odak noktası olduğunu belirtti.

Yapay zekâ hususlarında faal olan Demokrat Senatör Michael Bennet de haziran ayında önde gelen teknoloji firmalarına bir mektup yazarak onları yapay zekâ tarafından üretilen içeriği etiketlemeye ve kullanıcıları yanıltmaya yönelik gereçlerin yayılmasını sonlandırmaya çağırdı. Bennet, nisan ayında da ABD’nin yapay zekâ siyasetlerini incelemek üzere bir vazife gücü oluşturulmasına yönelik bir yasa tasarısı sunmuştu.

Uzmanlar, ABD’nin yapay zekâ kurallarının oluşturulmasına yönelik uzun ve güçlü bir yolun sadece başlangıcında olduğunu belirtiyor.

depophotos_17221375.jpg


AVRUPA BİRLİĞİ

Yapay zekâ düzenlemesiyle öncü rol üstlenmeye hazırlanan Avrupa Birliği’nde (AB), haziran ayında blokun Yapay Zekâ Yasası taslağında değişiklik yapılması kabul edilmişti. Taslakta, yapay zekâ sistemleri kabul edilemez risk, yüksek risk, sonlu risk ve asgarî risk olmak üzere 4 ana kümeye ayrılıyor.

Kanun yapıcıların taslak kuralların yasalaşması için AB ülkeleriyle detayları görüşmesi gerekiyor. Yasal düzenleme müzakerelerinin bu yıl sonuna kadar tamamlanması bekleniyor. Taslakta, yapay zekâ sistemlerinin beşerler tarafından denetlenmesi, ayrım yapmaması, inançlı, şeffaf ve etraf dostu olması kural koşuluyor. Meta, Google ve Microsoft üzere şirketler, AB’nin Yapay Zekâ Yasasının taslağının “inovasyonu engelleyebileceği” kanısıyla karşı lobicilik faaliyetleri yaptıkları basına yansımıştı.

FRANSA

Fransa Ulusal Bilişim ve Özgürlükler Kurulu (CNIL) nisan ayında yaptığı açıklamada, chatbot olarak isimlendirilen sohbet robotunun saklılık kurallarını ihlal ettiği kuşkusuyla İtalya’da süreksiz olarak yasaklanmasının akabinde ChatGPT ile ilgili çeşitli şikayetleri araştırdığını açıklamıştı.

Fransa Ulusal Meclisi, Mart 2023’de sivil hak kümelerinin ikazlarını göz gerisi ederek, 2024’te Paris Olimpiyatları sırasında yapay zekâ görüntü nezaretinin kullanılmasını onayladı.

İTALYA

İtalya hükümeti, mayısta ülkenin bilgi muhafaza otoritesinin başka yapay zeka platformlarını gözden geçirmeyi ve yapay zekâ uzmanlarını işe almayı planladığını duyurdu. ChatGPT, mart ayında ulusal bilgi müdafaa otoritesinin telaşları üzerine süreksiz olarak yasaklandıktan sonra nisan ayında İtalya’daki kullanıcılara yine açıldı.

İSPANYA

İspanya’nın bilgi müdafaa kurumu nisan ayında ChatGPT’nin mümkün data ihlallerine ait bir ön soruşturma başlattığını açıkladı. Ayrıyeten AB’nin saklılık gözlemcisinden ChatGPT ile ilgili kapalılık telaşlarını değerlendirmesini istedi.

İNGİLTERE

İngiltere’de yapay zekâyı kapsayan yeni yönergeler hazırlamakla görevlendirilen devlet otoritesi, teknoloji anlayışını geliştirmek için enstitülerin yanı sıra öbür yasal ve akademik kurumlara danışıyor.

Ülkede rekabet düzenleyicisi tarafından yapay zekanın tüketiciler, işletmeler ve iktisat üzerindeki tesirini ve yeni denetimlere gereksinim olup olmadığı incelenirken, yapay zekâyı yönetme sorumluluğu için yeni bir organ oluşturulması yerine insan hakları, sıhhat ve güvenlik ile rekabet düzenleyicileri ortasında bölünmesi öngörülüyor.

Başbakan Rishi Sunak, İngiltere’yi süratle gelişen teknolojinin güvenliğinin korunmasında global önder olarak tanıtırken, ülkenin Kasım 2023’te yapay zekâ konusunda global bir doruğa mesken sahipliği yapması planlanıyor. Tepede teknoloji şirketlerinin yöneticilerinin, hükümet yetkililerinin ve akademisyenlerin yapay zekânın risklerini pahalandırmak ve bunların nasıl hafifletilebileceğini tartışmak için bir ortaya geleceği belirtiliyor.

depophotos_17910805.jpg


İRLANDA

İrlanda’da regülatörler, üretken yapay zekânın düzenlenmesi gerektiğini lakin idare organlarının yasaklarda tez etmeden evvel bunu nasıl düzgün bir formda yapacaklarını bulması gerektiğini savunuyor, ülkede bu mevzudaki düzenlemeler için bilgi toplanmaya devam ediliyor.

AVUSTRALYA

Avustralya’da hükümet, yapay zekâ konusunda ülkenin ana bilim müracaat organına başvurup, bu teknolojinin inançlı ve sorumlu kullanımının nasıl desteklenebileceği konusunda görüş isterken, yapay zekâ konusunda sonraki adımlarını pahalandırıyor.

İSRAİL

İsrail, inovasyon ile insan hakları ve sivil güvenlik tedbirlerinin korunması ortasında gerçek dengeyi sağlamak için bir yılı aşkın müddettir yapay zekâ düzenlemeleri üzerinde çalışıyor. Geçen yıl 115 sayfalık yapay zekâ siyaseti taslağı hazırlayan ülkede, en son bir karardan evvel geri bildirimler toplanıyor.

JAPONYA

Ekonomik büyümeyi artırmak ve gelişmiş çiplerde önder olmak için teknolojiye yönelen Japonya, 2023 yılı sonuna kadar AB’de planlanan katı düzenlemelerden çok ABD’nin tavrına daha yakın düzenlemeler getirmeyi bekliyor.

depophotos_17627977.jpg


TÜRKİYE

Türkiye’de 2021-2025 yıllarını kapsayan Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi’nde, idari ve tüzel düzenlemelerin yapay zekâ kaynaklı sosyoekonomik dönüşüme ahengini sağlamak ve mümkün sonuçlarını evvelden değerlendirebilmek üzere araştırmalar gerçekleştirilmesi konusu da yer alıyor.

Yapay zekâ uygulamalarının etik ve hukuksal boyutlarını ele alan faaliyetler yürütülmesi, memleketler arası arenada bu alanda yürütülen çalışmaların takip edilmesi stratejinin değerli başlıklarından birini oluşturuyor.

Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi, yapay zekâ teknolojisiyle alakalı olarak ortaya çıkan etik, türel ve güvenlikle ilgili hususlara kuvvetli bir formda cevap veriyor.

Strateji kapsamında, bu konuların ele alınması için “Yapay Zekâ Hukuku ve Etik Çalışma Grubu” ile “Güvenilir ve Sorumlu Yapay Zekâ Çalışma Grubu”nun oluşturulduğu biliniyor. Bu çalışma kümeleri, alanla ilgili en yeni gelişmeleri takip ederek mevzuat teklifleri, rehberler ve uygulama projeleri hazırlamak üzere çalışmalarını yürütüyor.
Bunun yanı sıra, bahisle ilgili OECD ONE AI çalışma kümelerine ulusal iştirak sağlanıyor. TSE bünyesinde kurulan MTC 195 Yapay Zeka Ayna Komitesi vasıtasıyla da bu hususta çalışmalar mevcut.

Ayrıca, yapay zekânın insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğü standartlarına dayalı olarak geliştirilmesi, tasarlanması ve uygulanmasına yönelik yasal bir çerçevenin ögelerini belirlemeyi amaçlayan Avrupa Kurulu Yapay Zeka Komitesi (CAI) çalışmalarına da iştirak ve katkı sağlanıyor.

G7

G7 teknoloji bakanları nisan ayında ülkelerinin yapay zeka konusunda riske dayalı düzenlemeyi benimsemesi gerektiğini vurgularken, mayısta Japonya’nın Hiroşima kentinde bir ortaya gelen Kanada, Fransa, Almanya, İtalya, Japonya, İngiltere, ABD ve Avrupa Birliği’nden oluşan G7 önderleri, yapay zeka ve sürükleyici teknolojilerin kontrolüne duyulan gereksinim konusunda mutabık kaldı.

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER

Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu, temmuz ayında New York’ta yapay zekâ konusundaki birinci resmi toplantısını gerçekleştirdi.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, kurulun “üresel barış ve güvenlik için çok önemli sonuçları olabilecek yapay zekanın hem askeri hem de askeri olmayan uygulamalarını ele aldığını açıkladı.

Guterres, haziran ayında birtakım yapay zeka şirketlerinin yöneticilerinin Milletlerarası Atom Gücü Ajansı üzere bir yapay zeka gözlemcisi oluşturulması teklifini destekledi.

Guterres, yapay zeka yönetişim düzenlemelerini sistemli olarak gözden geçirecek ve tavsiyelerde bulunacak üst seviye bir yapay zeka istişare organı üzerinde yıl sonuna kadar çalışmaya başlanmasının da planlandığını bildirdi. (AA)