Fatih Kalender Hoca ile Fetvalar
Kömür ocağı bulunan bir kimsenin kömür ocağında kullanılmak üzere alınan malzemelerine zekat düşer mi?
Yani birmadenci düşünelim bu madenci madeni çıkartabilmek adına birtakım emtialar
alıyor alet edavat alıyor Ama bu kişi bu alet edavat ticaretini yapmıyor sadece maişetini temin etmek oradan bir kazanç temin etmek için o alet edevatı kullanıyor bu alet edavat zekat düşer mi?
El-cevap:
Düşmez tıpkı bir inşaatçının inşaatında kullanmak üzere işte İnşaat malzemelerinin olması gibi işte veyahut da bir hafriyatçı kamyonu dozeri kepçesinin olması gibi veya bir fabrikatörün fabrikadaki o robotların veya makinelerin olması gibi ki bunlar bizati zekata Tabi olan şeyler değil.
Çünkü zekata tabi olabilmesi bizati onun alsat yapılabilmesi yani ticaretinin olması ile alakalıdır Dolayısıyla bu insan bunlara zekat vermeyecek ama konuyu şöyle düşünecek olursak maden ocaklarında işte o madeni çıkarmak için gerekli olan alet edatın ticaretini yapan kişi onların zekatını verecek mi o verecektir onun açısından Çünkü o ticari bir mal olarak değerlendirilir.
Burada bir mesele daha var Gerçi sual edilmemiş ama dillendirmek de fayda var madenci olan yani maden çıkartan maden demek mübah olan bir malı ihraz eden kişiler demektir Yani normalde Onu ihraz etmekle onu çıkarmakla ona Malik oluyor Öncesinde bir mülkiyet yoktu bu şunun gibidir yani ormana gittiniz avlandınız bir hayvana sahip oldunuz bir avı yakaladınız ona Malik oldunuz veya denize gittiniz balık tutmak için olaya attınız denizde Sizin mülkünüz olmayan bir balığı yakaladınız ve o sizin mülkünüz oldu buna ihraz mubah ifadesi kullanılıyor.
Bu şekilde bir mülk edinildiğini bunu satma gayesi olması kişinin O mala zekat vermesini gerekli kılar mı kılmaz mı Aslında ayrı bir soru olarak bunu da işlememize fayda vardır
Evet çünkü bu madencilerde çokça gelen sualler de diyor ki hocam İşte bizim nakit paramız var zekatımızı Ona göre hesap ediyoruz bir de ocağımızda çıkarmış olduğumuz özellikle Zonguldak'tan geliyordu bir soru kömürümü var Evet ama bu kömürü daha şu anda henüz nakite çevirmedi çıkmadı ama orada depoda duruyor ama biz onu oradan çıkardık bir yerden satın almadık ve çıkardık ama yakmak için değil satmak için çıkardık Bu bir ticari mal olarak telakki edilir mi edilmez mi bu konuda Hanefi mezhebinde ihtilaf olsa da tercih edilen görüşe göre bunu alırken yani daha doğrusu mülk edinirken ticari bir ameliye olmadığı için yani bir alışveriş şeklinde olmadığı için bu mal an itibariyle ticari bir mal değildir dolayısıyla bir Ocakçı elinde bulunmuş olduğu deposunda bulunmuş olduğu çıkardığı madenler an itibariyla paraya dönmediği müddetçe zekata Tabi olan mallar cümlesinden hesap edilmeyecektir Hanefi mezhebinde tercih edilen görüşe göre ancak altın ve gümüş müstesna Tam onu soracaktım ben
Burada şunu sormak lazım Çünkü altın ve gümüşte Ticaret niyeti şart değildir arada böyle bir fark vardır yani Ama kömürde Ticaret niyeti şarttır işte diyelim ki av hayvanında Ticaret niyeti şarttır Mesela bir Balıkçı düşünelim ki balık alıp satıyor bunun pazarl asını bunun ticaretini yapıyor bu insanın tezgahında reyonunda veya deposunda veya işte buzhanesi var olan balıklar ticari bir maldır bunların zekatını verecektir ama bir insan vardır ki teknesiyle açılıyor ve balık yakalıyor ve onunla geçimini sağlıyor ve o anda yakalayıp da işte buzhanesi koymuş olduğu belki değeri çok yüksek olan balıklar olsa da onlar zekata tabimidir paraya dönmedikçe zekata tabi değildir Niye Çünkü ticari bir ameliye değil ama altın ve gümüş ise kişinin ticarete niyet etmesine gerek yok bir insan yastık altına koyma gayesiyle altına sahip olsa buna zekat verecek mi verecek verecek veyahut da bir insan işte hanımı takı olsun diye altın alsa hanımı bunu kullansa bu zekat miktarına ulaşıyorsa zekatını verecek mi Elbette verecektir Dolayısıyla altının kullanımı veya ticaretten geri çekme diye bir şey yok Asli itibariyle hükm nem var olduğu için yani hilkaten yaratılışta para olarak telakki edildiği için o zekata verilecek ama diğer mallarda niyet ihtiyacı var niyet de amel ile beraber olmalı bu konumda bu satın alma işlemi olmayıp da mübaha ihraz etmek olduğu için bu paraya dönmedikçe ticari mal olarak düşünülmemiştir Tabii bu konuda ihtilaf olmakla beraber tercih edilen görüş budur Peki hocam Teşekkür ederim Allah razı olsun.
İş Aletlerine Zekât Düşer mi? Madencilik Yapanlar Çıkardığı Madenlere Zekat Düşer mi?
Kömür ocağı bulunan bir kimsenin kömür ocağında kullanılmak üzere alınan malzemelerine zekat düşer mi?
Yani birmadenci düşünelim bu madenci madeni çıkartabilmek adına birtakım emtialar
alıyor alet edavat alıyor Ama bu kişi bu alet edavat ticaretini yapmıyor sadece maişetini temin etmek oradan bir kazanç temin etmek için o alet edevatı kullanıyor bu alet edavat zekat düşer mi?
El-cevap:
Düşmez tıpkı bir inşaatçının inşaatında kullanmak üzere işte İnşaat malzemelerinin olması gibi işte veyahut da bir hafriyatçı kamyonu dozeri kepçesinin olması gibi veya bir fabrikatörün fabrikadaki o robotların veya makinelerin olması gibi ki bunlar bizati zekata Tabi olan şeyler değil.
Çünkü zekata tabi olabilmesi bizati onun alsat yapılabilmesi yani ticaretinin olması ile alakalıdır Dolayısıyla bu insan bunlara zekat vermeyecek ama konuyu şöyle düşünecek olursak maden ocaklarında işte o madeni çıkarmak için gerekli olan alet edatın ticaretini yapan kişi onların zekatını verecek mi o verecektir onun açısından Çünkü o ticari bir mal olarak değerlendirilir.
Burada bir mesele daha var Gerçi sual edilmemiş ama dillendirmek de fayda var madenci olan yani maden çıkartan maden demek mübah olan bir malı ihraz eden kişiler demektir Yani normalde Onu ihraz etmekle onu çıkarmakla ona Malik oluyor Öncesinde bir mülkiyet yoktu bu şunun gibidir yani ormana gittiniz avlandınız bir hayvana sahip oldunuz bir avı yakaladınız ona Malik oldunuz veya denize gittiniz balık tutmak için olaya attınız denizde Sizin mülkünüz olmayan bir balığı yakaladınız ve o sizin mülkünüz oldu buna ihraz mubah ifadesi kullanılıyor.
Bu şekilde bir mülk edinildiğini bunu satma gayesi olması kişinin O mala zekat vermesini gerekli kılar mı kılmaz mı Aslında ayrı bir soru olarak bunu da işlememize fayda vardır
Evet çünkü bu madencilerde çokça gelen sualler de diyor ki hocam İşte bizim nakit paramız var zekatımızı Ona göre hesap ediyoruz bir de ocağımızda çıkarmış olduğumuz özellikle Zonguldak'tan geliyordu bir soru kömürümü var Evet ama bu kömürü daha şu anda henüz nakite çevirmedi çıkmadı ama orada depoda duruyor ama biz onu oradan çıkardık bir yerden satın almadık ve çıkardık ama yakmak için değil satmak için çıkardık Bu bir ticari mal olarak telakki edilir mi edilmez mi bu konuda Hanefi mezhebinde ihtilaf olsa da tercih edilen görüşe göre bunu alırken yani daha doğrusu mülk edinirken ticari bir ameliye olmadığı için yani bir alışveriş şeklinde olmadığı için bu mal an itibariyle ticari bir mal değildir dolayısıyla bir Ocakçı elinde bulunmuş olduğu deposunda bulunmuş olduğu çıkardığı madenler an itibariyla paraya dönmediği müddetçe zekata Tabi olan mallar cümlesinden hesap edilmeyecektir Hanefi mezhebinde tercih edilen görüşe göre ancak altın ve gümüş müstesna Tam onu soracaktım ben
Burada şunu sormak lazım Çünkü altın ve gümüşte Ticaret niyeti şart değildir arada böyle bir fark vardır yani Ama kömürde Ticaret niyeti şarttır işte diyelim ki av hayvanında Ticaret niyeti şarttır Mesela bir Balıkçı düşünelim ki balık alıp satıyor bunun pazarl asını bunun ticaretini yapıyor bu insanın tezgahında reyonunda veya deposunda veya işte buzhanesi var olan balıklar ticari bir maldır bunların zekatını verecektir ama bir insan vardır ki teknesiyle açılıyor ve balık yakalıyor ve onunla geçimini sağlıyor ve o anda yakalayıp da işte buzhanesi koymuş olduğu belki değeri çok yüksek olan balıklar olsa da onlar zekata tabimidir paraya dönmedikçe zekata tabi değildir Niye Çünkü ticari bir ameliye değil ama altın ve gümüş ise kişinin ticarete niyet etmesine gerek yok bir insan yastık altına koyma gayesiyle altına sahip olsa buna zekat verecek mi verecek verecek veyahut da bir insan işte hanımı takı olsun diye altın alsa hanımı bunu kullansa bu zekat miktarına ulaşıyorsa zekatını verecek mi Elbette verecektir Dolayısıyla altının kullanımı veya ticaretten geri çekme diye bir şey yok Asli itibariyle hükm nem var olduğu için yani hilkaten yaratılışta para olarak telakki edildiği için o zekata verilecek ama diğer mallarda niyet ihtiyacı var niyet de amel ile beraber olmalı bu konumda bu satın alma işlemi olmayıp da mübaha ihraz etmek olduğu için bu paraya dönmedikçe ticari mal olarak düşünülmemiştir Tabii bu konuda ihtilaf olmakla beraber tercih edilen görüş budur Peki hocam Teşekkür ederim Allah razı olsun.
