Hoşgeldin Misafir

Kaçınılması Gereken 19 Blog Hatası

Abidin Seferoğlu

14 May 2022
54 Mesaj

Aktiflik

Seviye

Deneyim

TIM / GÖREV:
Blog yazarlığına yeni başlamış birisi olarak yaygın hataları yapmaktan endişe duyuyor olabilirsiniz. Bu konuda endişelenmenize gerek yoktur. Çünkü tüm bu hataları önleyebilmek için hepsini birlikte gözden geçireceğiz. Bununla birlikte bunları nasıl düzeltebileceğinizi öğrenmiş olacaksınız.


Bir blog açmak için ortaya konan emek gerçekten oldukça fazladır. Blog açarken sadece onu çalışır duruma getirmeyi düşünmezsiniz. Aynı zamanda onu başarılı kılmak için atmanız gereken birçok adımı düşünürsünüz. Maalesef bunları düşünürken yeni başlayan biri olarak hata yapmak oldukça kolaydır.

Çoğu blog yazarı neden başarısız olur?

Yeni bir blog açtıktan sonra düşündüğünüz kadar trafik alamamak veya çok fazla para kazanmamak heves kırıcı olabilir. Pek çok yeni blog yazarı, blog yazmanın buna değmediğini düşünerek kısa sürede blog yazarlığından vazgeçmektedir.

Bir blog açtıktan sonra işiniz tamamen bitmez. Bu noktada bazı deneme yanılma yöntemlerinden yararlanmanız gerekecektir. Atılması gereken doğru adımlara karar vermeli ve kaçınmanız gereken hatalardan uzak durmalısınız. Blog yazarları başarısız olma sebepleri oldukça çeşitlidir:

  1. Belirlenmiş hedefleri yoktur.
  2. Tutku ve heves eksikliğine sahiptirler.
  3. Anında başarı isterler.
  4. Yaratıcı blog fikirlerine sahip değildirler.
  5. Karamsar bir bakış açısına sahiptirler.
  6. Para kazanma korkusuna sahiptirler.
  7. İçerik dışında her şeye öncelik verirler.
  8. SEO çalışmalarını aksatırlar.
  9. Blog tasarımını es geçerler.
  10. Blog yazarlığına yeterli aidiyeti göstermezler.
  11. Tam olarak başlamak için belirli kriterlerin oluşmasını beklerler.
  12. Blog sorunlarına çözüm aramazlar.
  13. Başarılı blog yazarları kadar yetenekli olduklarına inanmazlar.
  14. Blog yazarlığını gerçekleştirememekten ve tanınır biri olamamaktan korkarlar.
  15. Sürekli kendilerini tanıtmayı düşünürler.
  16. Okuyucularını görmezden gelirler.
  17. Blog yazısını yazdıktan sonra her şeyin bittiğini düşünürler.
  18. Okuyuculardan gelen eleştirileri görmezden gelirler.
Blog yazarlığına yeni başlamış kişilerin başarısız olmalarının en büyük nedenlerinden birisi ise ilgi çekici ve olağanüstü kaliteli içerik üretememektir. Üretilen çok fazla içerik olmasına rağmen harika içerik olmadan oyunu kuralına göre oynamayı başaramazsınız. Sonuç olarak, hedef kitleniz aradığı bilgiyi başka bir yerde bulmaya çalışır.

Blog açarken yapılan hatalar nelerdir?

Bir blog açarken mutlaka uzak durulması gereken bazı hatalar vardır. Blog olarak kullanacağınız siteyi en baştan doğru şekilde kurmak önemlidir. Çünkü ilk aşamada yapacağınız bir hata başarınız üzerinde uzun süreli etkilere neden olabilecektir. Bir blog açmadan önce aşağıda yer alan hatalara göz atmalı ve bunlardan uzak durmalısınız.

1. Hatalı blog platformu seçmek

Blog açmaya karar verdiğinizde hızlı bir şekilde başlamak ve paradan tasarruf etmek için ücretsiz bir blog platformu seçmenin iyi bir fikir olduğunu düşünebilirsiniz. Ancak WordPress.com, Blogger, Wix veya Weebly gibi ücretsiz blog platformlarında çeşitli sınırlamalar vardır. Dezavantajlarından bazıları şu şekildedir:

  • Sınırlı özellikler nedeniyle blog üzerinde çeşitli özelleştirmeler yapamazsınız.
  • Blog üzerinden para kazanma şansınız olmayacak veya çok sınırlı olacaktır.
  • Blog üzerinde tam kontrole sahip olmazsınız çünkü şirketin sunduğu şartlara uymak zorunda kalırsınız.
Açtığınız blog başarılı olsun istiyorsanız muhakkak onu istediğiniz şekilde büyütmenize izin verecek bir blog platformu seçmeniz gerekmektedir. Bu nedenle, WordPress.org gibi hosting sahibi olmanızı gerektiren geniş kapsamlı içerik yönetim sistemiyle bir blog oluşturmalısınız.

WordPress.org ile bir blog oluşturduğunuz zaman sitenin sahibi tamamen siz olursunuz ve herhangi bir kısıtlamanız olmaz. Bu, sitenizi özelleştirmek için çeşitli eklentiler kullanabilmeniz anlamına gelir. Ayrıca açtığınız blog üzerinden kolayca para kazanabilme fırsatı elde edersiniz.

2. Kötü hosting firması seçmek

Web hosting, tüm site dosyalarınızı depolamanıza ve sitenizi internetteki kişilerin kullanımına açmanıza izin veren bir hizmettir. Bir hosting hizmeti olmadığı zaman insanların sitenizi ziyaret etme şansı olmayacaktır. Ancak açacağınız blog için herhangi bir hosting hizmetini seçmemeniz gerekir.

Kötü hosting hizmeti, sitenizin yavaşlamasına, güvenlik sorunlarının oluşmasına ve hatta sitenizin çökmesine neden olabilir. Bu nedenle itibarlı ve güvenli bir firmadan hosting hizmeti almanız gerekmektedir. Bunun için piyasadaki en iyi hosting hizmetlerini araştırmayı düşünebilirsiniz.

Seçeceğiniz hosting firmasının kullanımının kolay, güvenilir ve hızlı olmasına dikkat etmelisiniz. En önemlisi müşteri desteğinin oldukça iyi olmasıdır. Hosting firmanızı değiştirmek istediğinizde yeni hosting sağlayıcınızın sizin yerinize taşıma işlemini gerçekleştirebilme olanağı vardır. Bunu talep ederek teknik detaylardan olabildiğince kaçınabilirsiniz.

3. Hatalı alan adı seçmek

Alan adınız sadece global anlamda sitenizin adresi olmayacaktır. Aynı zamanda sizi rekabette tutacak en önemli detaydır. Bu nedenle, markanızı temsil eden ve potansiyel ziyaretçilere iyi bir ilk izlenim veren bir alan adı seçtiğinizden emin olmanız gerekmektedir.

Bunlara ek olarak, okunması zor olmayan bir alan adı seçmeniz gerekir. Kullanıcıların sitenizi gezinme çubuğuna yazarken zorlanmayacağı bir seçim yapmalısınız. Hatırlanması ve hecelenmesi kolay bir ad seçmek, insanların blog olarak açtığınız sitenizi keşfetmesini kolaylaştıracaktır.

4. Kötü blog tasarımı seçmek

WordPress.org kullanarak bir blog açmanız durumunda WordPress temalarıyla sitenize anında bir profesyonel görünüm kazandırabilirsiniz. Ancak, tüm temaların eşit kalitede olduğunu söylemek mümkün değildir. WordPress’in resmi tema deposunda 7.500’den fazla WordPress teması vardır. Bu nedenle doğru olanı seçmek önemlidir.

Çok fazla dikkat dağıtıcı unsur olan temalarda okuyucuların içeriğinize odaklanması zor olabilir. Temanızda çok fazla gereksiz tasarım özelliği varsa sitenizi de yavaşlatarak kullanıcıların siteden ayrılmasına neden olabilir. Temel olarak, bir WordPress temasında üç basit kriteri aramanız gerekmektedir:

  • Mobil uyumlu tasarım
  • Basitlik ve yalınlık
  • Yeterli sayıda iyi değerlendirme ve yorum
WordPress için çeşitli ihtiyaçlarınıza yönelik en iyi WordPress temalarını araştırmaya çalışabilirsiniz. En iyi ücretsiz temalara göz atarak, açacağınız blog için mükemmel bir tema bulmayı başarabilirsiniz. Seçeceğiniz temanın hızlı, SEO dostu ve tamamen özelleştirilebilir olmasına dikkat etmelisiniz.

5. İletişim sayfası oluşturmamak

Bir blog açarken sitenizde yer alması gereken en temel sayfaları oluşturmanız gerekmektedir. Bunun için en önemli sayfalardan biri iletişim sayfasıdır. İletişim sayfasını unutmamanız gerekmektedir. Bir iletişim sayfası, daha fazla potansiyel müşteri edinmenizi kolaylaştırır ve okuyucuların sizinle iletişim kurmasına izin verir.

Bir iletişim sayfası oluşturmak yerine sadece e-posta adresinizi paylaşmanız durumunda bir sürü istenmeyen (spam) e-posta ile karşılaşırsınız. Bu nedenle gelen kutunuzda bir ton gereksiz mesajın yer alması söz konusu olabilir. Bunun yerine çeşitli iletişim formu eklentilerini kullanarak sayfanıza bir iletişim formu eklemelisiniz.

Doğru iletişim formu eklentisini kullandığınız zaman herhangi bir problem yaşamadan kolayca bir iletişim formu tasarlayabilir ve onu iletişim sayfasına ekleyebilirsiniz. Bu açıdan, WPForms gibi sürükle ve bırak oluşturucu içeren iletişim formu eklentileri çok kullanışlıdırlar.

Blog açtıktan sonra yapılan içerik hataları nelerdir?

Bir blog açtıktan ve kurulumunu gerçekleştirdikten sonra odaklanmanız gereken noktalardan ilki kaliteli içeriktir. Her blog başarılı olmak için kaliteli içeriğe ihtiyaç duyar. Bu tür içerikleri hazırlamak çok kolay değildir. Bu nedenle blog içeriği yazarken kaçınılması gereken bazı hatalar vardır.

1. Çok fazla konuyu ele almaya çalışmak

Açtığınız blog üzerinde hakkında yazı yazabileceğiniz bir sürü ilgi alanına sahip olsanız bile bir tanesine bağlı kalmak en iyi fikirdir. Çok fazla konuyu ele almaya çalışmak, sadık okuyuculardan oluşan bir kitleyi sitenize çekmeyi zorlaştıracaktır. Bu durumda sitenizin başarılı olma şansı azalacaktır.

Örneğin, seyahat etmek, oyun oynamak ve yemek pişirmek konularında bir şeyler yazdığınızı düşünün. Bu üç farklı kitle demektir. Seyahat içeriğiyle ilgilenen insanlar oyunlarla ilgilenmeyebilirler. Bu nedenle, tüm gönderilerinizi okumak isteyen insanları çekmek gerçekten zor olacaktır.

Ayrıca tek bir niş seçmediğiniz zaman Google açtığınız blog sitesinin ne hakkında olduğunu belirleme konusunda problem yaşayacaktır. Bu nedenle siteniz arama motoru sonuçlarında sıralama alma açısından problem yaşayacaktır. Ne olursa olsun tek bir niş seçin ve ona bağlı kalın.

2. Hedef kitleniz hakkında az şey bilmek

Dijital pazarlamada en önemli şeylerden birisi hedef kitlenizi öğrenmektir. Onların ihtiyaçları ve ilgi alanları ile bağlantılı içerik oluşturmanız gerekir. Kitleniz içeriğinizle bağlantı kurduğunda onların potansiyel okuyucuya veya potansiyel müşteriye dönüşme olasılıkları daha yüksek olacaktır.

Bu stratejiyi bir blog için kullanabilirsiniz. Hedef kitleniz hakkında daha fazla bilgi edinmek, gerçekten ilgilendikleri blog yazısı fikirleri bulmanız için işinizi kolaylaştıracaktır. Okuyucuları e-posta listenize kaydolmaya veya çevrimiçi ürünlerinizi satın almaya teşvik etmek çok daha zahmetsiz olacaktır. Onları tanımak için şunları yapabilirsiniz:

  • Anketler oluşturabilir ve onlara sunabilirsiniz.
  • Rakiplerinizi ve rekabet durumunuzu araştırabilirsiniz.
  • Google Analytics verilerini inceleyebilirsiniz.

3. Nitelik yerine niceliğe odaklanmak

Birçok yeni blog yazarı, başarılı olmak için her gün yeni gönderiler yayınlamaya çalışırlar. Bunun için acele ederler ve genelde hata yaparlar. Çünkü nicelik için genelde kaliteden ödün vermeniz gerekir. Kaliteden ödün verdiğiniz zaman ise sitenizin başarı şansını azaltmış olursunuz.

Hızlı bir şekilde bir araya getirdiğiniz düşük kaliteli yazılardan ziyade okuyucularınızın beğeneceği iyi blog gönderileri yayınlamak çok daha iyidir. Bir blog yazısı yazarken her zaman en doğru teknikleri ve ipuçlarını kullanmaya çalışmalısınız. Pratik yaptığınız sürece içeriğinizin kalitesini korurken daha hızlı yazma fırsatı elde edersiniz.

4. Tutarsız bir şekilde içerik yayınlamak

Blog yazılarını yayınlama konusunda sihirli bir sayı yoktur. Ne sıklıkla blog yazmanız gerektiğine dair çeşitli araştırmalar ve analizler sonucunda karar vermeniz gerekir. En önemli mesele ise tutarlılıktır. Ne olursa olsun bir şekilde tutarlı kalmaya özen göstermelisiniz.

Günde bir defa, haftada bir defa veya ayda bir defa bir şeyler paylaşabilirsiniz. Programınıza bağlı kaldığınız sürece sorun olmayacaktır. Sadık okuyucularınız sizden gönderiler bekleyecek ve düzenli olarak sitenizi kontrol edeceklerdir. Planlı bir şekilde içerik yayınlamazsanız onları hayal kırıklığına uğratmış olursunuz.

5. Harekete geçirici mesaj eklememek

Her blog yazısı okuyucularına bir şeyler anlatırken aynı zamanda onlara bir sonraki adımı sunmalıdır. E-posta listenize kaydolmak, yorum bırakmak, başka bir blog yazısını okumak veya ürünü satın aldırmak gibi çeşitli harekete geçirici mesajları kullanmanız gerekir.

Okuyucuların bir sonraki adımı atmasını sağlamak istiyorsanız buna ihtiyacınız olacaktır. Sitenize gelen kullanıcıları başka bir ilgili blog gönderisine göndererek veya sosyal medya profillerine göndererek onların sizinle daha fazla etkileşime geçmelerini sağlayabilirsiniz.

Blog pazarlama hataları nelerdir?

Bir blog açtınız, kurulumunu yaptınız ve içerikleri konusunda neler yapmamanız gerektiğini öğrendiniz. Şimdi yaşayacağınız en büyük problem trafik elde etmek olacaktır. Trafik almak sitenizin tanıtımını yaparak kolayca çözebileceğiniz bir sorundur. Elbette pazarlama söz konusu olduğunda yapmamanız gereken bazı hatalar vardır.

1. E-posta listesi oluşturmamak

Her blog bir e-posta listesine sahip olmalıdır. Bir e-posta listesine sahip olmak, sitenize gelen trafiği artırmak, içeriğinizi tanıtmak ve hatta satış yapmak için önemlidir. Bir e-posta listeniz yoksa tüm bu fırsatları ve imkanları kaçırmış olursunuz.

E-posta pazarlama çalışmaları, doğrudan ve kişiselleştirilmiş oldukları için hedef kitlenizle bağlantı kurmanın harika bir yoludur. Bir e-posta listesiyle, blog okuyucularınıza istediğiniz zaman istediğiniz herhangi bir şey hakkında mesaj gönderebilirsiniz:

  • En yeni blog yayınınızı duyurursunuz.
  • Hatırlatıcılar ve haberler gönderebilirsiniz.
  • Ücretli ürünlerinizi veya çevrimiçi kurslarınızı tanıtırsınız.
  • Kuponlar ve indirimler sunarsınız.
Peki bir e-posta listesi nasıl oluşturulur? Bir e-posta listesi oluşturmanın en kolay yollarından biri sitenize bir e-posta açılır penceresi eklemektir. OptinMonster gibi bir hizmetten yararlanarak herhangi bir kod bilmeden sitenize bir açılır pencere ekleyebilirsiniz.

Burada OptinMonster eklentisini ön plana çıkarmak çok daha doğrudur. Çünkü oldukça geniş kapsamlı özelliklere sahiptir. OptinMonster’ın sahip olduğu en iyi özelliklerden birisi kullanıcının çıkış amacını algılamasıdır. Bu özellik sayesinde kullanıcıya doğru zamanda bir açılır pencere gösterebilirsiniz.

2. SEO optimizasyonu yapmamak

İnsanlar sitenizi web ortamında keşfedemiyorsa bunun nedeni büyük olasılıkla sitenizin arama motoru optimizasyonu (SEO) için optimize edilmemiş olmasıdır. SEO, sitenizin Google gibi arama motorları tarafından sunulan sonuçlar listesinde daha üst sıralarda görünmesini sağlama çalışmalarıdır.

Örneğin, yaşam tarzı veya sağlık üzerine bir blog sahibiyseniz, bir kullanıcı Google’da “sağlıklı yaşam tarzı ipuçları” için arama yaptığında, blog yayınlarınızın arama sonuçlarında görünmesini istersiniz. Sitenizin SEO çalışmalarını yapmanın en basit yolu All in One SEO veya Yoast SEO gibi eklentiler kullanmaktır.

Bu iki SEO eklentisi yeni başlayanlar için mükemmel çözümlerdir. Tüm sitenizi SEO için adım adım optimize etmenize yardımcı olurlar. Her iki araç da arama sıralamanızı iyileştirmek için size uygulanabilir ipuçları sunacaktır. Ayrıca her blog gönderisine ve sayfasına kolayca SEO başlığı, meta açıklama ve odak anahtar kelime ekleyebilirsiniz.

3. Sosyal medyayı görmezden gelmek

Sosyal medya, sahip olduğunuz blog için tanıtım yapmanın en iyi yollarından biridir. Çünkü kullanımı ücretsizdir ve ideal okuyucularınızın çoğu bu platformları kullanırlar. Bu nedenle, sitenize daha fazla trafik çekmek için blog yayınlarınızı sosyal medyada paylaştığınızdan emin olmalısınız.

Örneğin, Instagram üzerinden bir tanıtım yapmak istiyorsanız yayının ne hakkında olduğunun açıklamasını yazmalı, blog yazısının URL’sine yer vermeli ve erişimi genişletmek için ilgili hashtag etiketlemelerini gerçekleştirmelisiniz. Tüm bunlara ek olarak göz alıcı bir resim kullanarak tanıtımı taçlandırmalısınız.

Ayrıca, mevcut okuyucularınızı sosyal medya varlıklarınıza yönlendirmelisiniz. Bunu, çeşitli WordPress eklentileriyle gerçekleştirebilirsiniz. Böylece kullandığınız temada bu basit özellik yoksa yazılarınıza sosyal medya paylaşım düğmeleri ekleyerek onların sosyal medya paylaşılmasını kolaylaştırmış olursunuz.

4. Diğer blog yazarlarıyla etkileşimde olmamak

Blog yazmak genellikle tek başınıza ilerleyeceğiniz bir serüven gibi görünür. Ama diğer blog yazarlarıyla çevrimiçi olarak etkileşim kurmanız çok önemlidir. Diğer blog yazarlarıyla ağ kurarak, blog yazarlığı hakkında daha fazla bilgi ve blog tanıtımı için daha fazla fırsat elde edebilirsiniz.

Örneğin, kendinizi onların hedef kitlelerine tanıtmak için başka bir kişinin sahip olduğu blog üzerinde bir konuk yazar olabilirsiniz. Ayrıca, bu adım marka bilinirliği ve nişinizde güvenilirlik oluşturmanıza yardımcı olabilecektir. Diğer blog yazarlarıyla bağlantı kurmak için şunları yapabilirsiniz:

  • Başkalarının blog yazılarına yorumlar yapabilirsiniz.
  • Sosyal medyada yer alan blog gruplarına katılabilirsiniz.
  • Alanınızla ilgili etkinliklere katılabilirsiniz.

5. Sitenizin gelişimini takip etmemek

Pazarlamada değerlendirdiğiniz tüm çalışmalardan sonra ilerlemenizi takip etmeniz gerekir. Bu, pazarlama çabalarından hangisinin sitenize en fazla trafiği getirdiğini anlamanıza yardımcı olacaktır. Ardından, en iyi sonuçları elde etmek için pazarlama stratejinizi değiştirebilirsiniz.

Google Analytics gibi araçları kullanarak trafiğinizin nereden geldiğini görebilirsiniz. Sitenizi ziyaret edenlerin demografisi hakkında bilgi edinebilirsiniz. Hangi dış bağlantıların en çok tıklama aldığını öğrenebilirsiniz. Tüm bunlar sayesinde blog tanıtımı için doğru stratejileri uygulama fırsatı elde edersiniz.

Blog üzerinden para kazanma hataları nelerdir?

Blog üzerinden para kazanma fikri aslında oldukça geçerli bir fikirdir. Ancak yeni başlayanların blog yazarak para kazanmaya çalışırken yaptıkları bazı hatalar vardır. Para kazanmak için binlerce trafiğe sahip süper popüler bir siteye sahip olmanız gerektiğini düşünebilirsiniz. Bu pek doğru değildir. Sadece belirli hatalardan uzak durmanız gerekir.

1. Başlangıçta para kazanmayı düşünmemek

Bir blog yazarı olarak sitenizden para kazanmak için çok fazla trafiğe ihtiyacınız olduğunu düşünebilirsiniz. Bu nedenle, başlangıçta para kazanma stratejileri hakkında bir şeyler düşünmeyi ihmal edebilirsiniz. Ancak, herhangi bir trafiğiniz olduğu anda para kazanmaya başlayabilirsiniz.

Erkenden nasıl para kazanmak istediğinizi düşünmeye başlamanız son derece önemlidir. Blog üzerinden para kazanmak için hangi stratejileri denemek istediğinize karar verin ve onları denemeye başlayın. Yalnızca birkaç blog ziyaretçiniz olsa bile size para kazandırmaya istekli olmalarını sağlayabilirsiniz.

2. Etkileşime odaklanmamak

Açtığınız blog çok fazla trafik alsa bile insanlar markanızla veya içeriğiniz ile ilgilenmiyorsa size para kazandırmak istemeleri veya reklamlara tıklamaları pek olası değildir. Bu nedenle, tüm zamanınızı daha fazla trafik elde etmek için harcamak yerine zaten sahip olduğunuz okuyucularla etkileşimi artırmaya ayırmanız gerekir.

Bunu yapmanın en kolay yolu yorumlara yanıt vermektir. Okuyucularınızla yorumlar bölümünde konuşmanız, onların sorularına cevap vermeniz ve onların sizinle güçlü bir bağ kurmalarına yardımcı olmanız gerekir. Okuyucularınızı arkadaşlarınız olarak düşünebilirsiniz. Onlarla etkileşimde bulunmanız durumunda sizi desteklemeleri daha olasıdır.

3. Sürekli satışı ve reklamı düşünmek

Bu yapabileceğiniz en büyük hatalardan biridir. Elbette blog üzerinden para kazanmak istemeniz doğaldır. Ancak sadece bir şeyler satmak veya iş ortaklığı ürünlerinizi tanıtmak okuyucuları kaçıracaktır. Okuyucular sadece onlardan para kazanmaya çalıştığınızı anladıkları anda başka bir blog bulmak isteyeceklerdir.

Bu durumdan kaçınmak için okuyucularınıza değer verdiğinizden emin olun. Blog gönderilerinizin asıl amacı insanlara yardım etmek veya onlara yeni bir şeyler öğretmek olmalıdır. Her zaman satış ortaklığı bağlantılarını kullanabilir veya reklamlara başvurabilirsiniz. Ama bunu insanlara yardımcı olduktan sonra gerçekleştirmelisiniz.

4. Bir anda vazgeçmek

Yapabileceğiniz en büyük hatalardan birisi budur. Daha büyüme şansı bile bulamadan açtığınız blog için kapatma kararı almaktır. Sitenizin bir gecede başarıya ulaşma şansı olmayacaktır. Ancak sabırlıysanız ve sitenize zaman ile çaba harcarsanız sonuçları görmeye başlayabilirsiniz.

Bir anda vazgeçmeden önce mutlaka burada yer alan blog hatalarını öğrenmeye çalışmalısınız. Bu hataları yapmayı bıraktıktan sonra sitenize bir şans daha vermelisiniz. Blog yolculuğunuzda daima hedefe bağlı kalarak hareket etmeli, hataları düzeltmeye çalışmalı ve başarıya giden yolda hatalarınızdan ders çıkarmalısınız.