By_N4rK0ZzZzz
- 10 Ocak 2023
- 2,049 Mesaj
Bilim insanlarının bu çalışmasının gelecek sarsıntılarda insan hayatlarını kurtarmaya yardımcı olması hedefleniyor.
BBC’de yer alan habere nazaran kelam konusu harita, dev güçleri açığa çıkaran zelzelelerin yeri nasıl hareket ettirdiğini gösteren en ayrıntılı harita oldu.
Haritanın bilgileri, Cuma gününün birinci saatlerinde Türkiye’nin 700 kilometre üzerinden geçen AB uydusu tarafından elde edildi. Bu uyduda iklim ve ışık koşullarından bağımsız olarak Dünya’nın yerini ölçebilen aletler bulunuyor.
Sentinel-1A, sistemli olarak buradaki fay sınırlarının üzerinden uçarak yerdeki en ufak hareketleri tespit ediyor.
Fakat uydunun 6 Şubat’taki sarsıntıların akabinde tespit ettiği hareketler hiç de ufak değildi – tersine dramatikti. Taban eğildi, kırıldı ve birtakım yerlerde yırtıldı.
Araştırmacıların kullandığı interferometre isimli teknik, zelzelenin öncesiyle sonrasını kıyaslamaya imkan sağlıyor.
Yukardaki haritada yer alan kırmızı noktalar uydunun bir evvelki uçuşuna nazaran uyduya yaklaşan yerleri, maviler ise uzaklaşan yerleri gösteriyor.
ZEMİN YER DEĞİŞTİRDİ
Bu harita, Doğu Anadolu Fay Sınırı’nın etrafındaki yerin nasıl yer değiştirdiğini gözler önüne seriyor.
Pazartesi günü hem 04:17’de gerçekleşen 7,8’lik sarsıntı hem de 13:24’te gerçekleşen 7,5’lik zelzele sola atımlıydı.
Yani fayın hangi tarafında olursanız olun, karşı tarafın sola hareket ettiğini görürdünüz.
Bazı yerlerde bu hareket birkaç metreye ulaştı.
En şok edici şey, bu fay çizgilerinin kimi yerleşim yerlerinin ve binaların tam altından geçmesiydi.
Sentinel haritası bilim insanlarının Pazartesi günü tam manasıyla neler olduğunu anlamasına yardımcı olacak ve bu bilgi bölgenin sarsıntı modellemelerini daha gerçekçi bir hale getirecek.
Türk yetkililer, yine inşa çalışmalarına başlarken bu haritanın sağlayacağı risk tespitinden faydalanma imkanına kavuşabilecek.
Art arda gelen iki sarsıntının ortalarında nasıl bir ilginin olduğu ve bunun gelecekteki zelzeleleri nasıl etkileyebileceği tartışma konusu olmaya devam ediyor.
“FAYLARIN UZUNLUĞU ZİYANI BÜYÜK BİR ALANA YAYIYOR”
Bu harita, AB uydusunun paylaştığı bilgileri kullanan Birleşik Krallık Sarsıntı, Volkan ve Tektonik Müşahede ve Modelleme Merkezi (COMET) tarafından hazırlandı.
COMET Yöneticisi Prof. Tim Wright, haritanın sarsıntının inanılmaz gücünü daha düzgün anlamamızı sağladığını söylüyor.
BBC’ye konuşan Prof. Wright “Haber kanalları ekseriyetle zelzelenin ‘merkez üssü’nü tek bir noktaymış, güya bir noktaya bomba atılmış üzere gösterir” diyor ve ekliyor:
* Ancak gerçekte sarsıntılar uzun faylar boyunca yerin kaymasıyla oluşur. Kırılan fay ne kadar büyükse sarsıntı da o kadar büyük olur. Bu zelzelelerde kimi yerlerde toprak 5-6 metre civarında hareket etti. Birinci zelzele 300 kilometre uzunluğunda bir hatta toprağın hareket etmesine yol açtı, ikinci sarsıntıda ise bu 140 kilometre oldu.
Bu uzunlukları daha düzgün anlamanız için örnek vereyim, Londra-Paris ortası yahut İstanbul-Ankara ortası yaklaşık 345 kilometredir. En büyük ziyan faya en yakın noktalarda olsa da fayların uzunluğu bunu çok büyük bir alana yayıyor.
Uydu çağından evvel jeologlar yerkürenin hareketini tespit etmek için fay çizgisi boyunca yürürdü.
Bu, pek çok ayrıntının gözden kaçırılmasına yol açan ve büyük emek isteyen bir süreçti.
Uzaydan radar interferometre ile ölçüm yapma tekniği 1990’larda geliştirildi ve son yıllarda son derece güçlü bir araç haline geldi.
Bu hem uydulardaki radarların daha hassas teknolojilerle üretilmesi hem de bilgisayarların süreç gücünün artması ve daha fazla datayı inceleyebilmesi sayesinde oldu.
Bugün bir uydunun bir noktanın üzerinden geçmesinden saatler sonra, datalar uzmanların bilgisayarlarında tahlile hazır bir hale gelebiliyor.
COMET’in bu haritayı oluşturmasının birkaç gün sürmesi ise, uydunun hakikat noktadan geçmesini beklemeleri gerektiği içindi. Ama ilerde uydu sayısı arttıkça bu mühlet azalacak.
Prof. Wright “2020’lerin sonuna hakikat bu cins tahlilleri en büyük sarsıntılardan sonra bile bir gün içinde yapmak mümkün olacak” diyor ve ekliyor:
“Şu anki müddet, arama ve kurtarma faaliyetlerinde kritik müddet olarak gösterilen 72 saati aşıyor maalesef.
“Ama teknoloji geliştikçe bu datalar arama kurtarma çalışmalarında da kullanılabilecek.”
BBC’de yer alan habere nazaran kelam konusu harita, dev güçleri açığa çıkaran zelzelelerin yeri nasıl hareket ettirdiğini gösteren en ayrıntılı harita oldu.
Haritanın bilgileri, Cuma gününün birinci saatlerinde Türkiye’nin 700 kilometre üzerinden geçen AB uydusu tarafından elde edildi. Bu uyduda iklim ve ışık koşullarından bağımsız olarak Dünya’nın yerini ölçebilen aletler bulunuyor.
Sentinel-1A, sistemli olarak buradaki fay sınırlarının üzerinden uçarak yerdeki en ufak hareketleri tespit ediyor.
Fakat uydunun 6 Şubat’taki sarsıntıların akabinde tespit ettiği hareketler hiç de ufak değildi – tersine dramatikti. Taban eğildi, kırıldı ve birtakım yerlerde yırtıldı.
Araştırmacıların kullandığı interferometre isimli teknik, zelzelenin öncesiyle sonrasını kıyaslamaya imkan sağlıyor.
Yukardaki haritada yer alan kırmızı noktalar uydunun bir evvelki uçuşuna nazaran uyduya yaklaşan yerleri, maviler ise uzaklaşan yerleri gösteriyor.
ZEMİN YER DEĞİŞTİRDİ
Bu harita, Doğu Anadolu Fay Sınırı’nın etrafındaki yerin nasıl yer değiştirdiğini gözler önüne seriyor.
Pazartesi günü hem 04:17’de gerçekleşen 7,8’lik sarsıntı hem de 13:24’te gerçekleşen 7,5’lik zelzele sola atımlıydı.
Yani fayın hangi tarafında olursanız olun, karşı tarafın sola hareket ettiğini görürdünüz.
Bazı yerlerde bu hareket birkaç metreye ulaştı.
En şok edici şey, bu fay çizgilerinin kimi yerleşim yerlerinin ve binaların tam altından geçmesiydi.
Sentinel haritası bilim insanlarının Pazartesi günü tam manasıyla neler olduğunu anlamasına yardımcı olacak ve bu bilgi bölgenin sarsıntı modellemelerini daha gerçekçi bir hale getirecek.
Türk yetkililer, yine inşa çalışmalarına başlarken bu haritanın sağlayacağı risk tespitinden faydalanma imkanına kavuşabilecek.
Art arda gelen iki sarsıntının ortalarında nasıl bir ilginin olduğu ve bunun gelecekteki zelzeleleri nasıl etkileyebileceği tartışma konusu olmaya devam ediyor.
“FAYLARIN UZUNLUĞU ZİYANI BÜYÜK BİR ALANA YAYIYOR”
Bu harita, AB uydusunun paylaştığı bilgileri kullanan Birleşik Krallık Sarsıntı, Volkan ve Tektonik Müşahede ve Modelleme Merkezi (COMET) tarafından hazırlandı.
COMET Yöneticisi Prof. Tim Wright, haritanın sarsıntının inanılmaz gücünü daha düzgün anlamamızı sağladığını söylüyor.
BBC’ye konuşan Prof. Wright “Haber kanalları ekseriyetle zelzelenin ‘merkez üssü’nü tek bir noktaymış, güya bir noktaya bomba atılmış üzere gösterir” diyor ve ekliyor:
* Ancak gerçekte sarsıntılar uzun faylar boyunca yerin kaymasıyla oluşur. Kırılan fay ne kadar büyükse sarsıntı da o kadar büyük olur. Bu zelzelelerde kimi yerlerde toprak 5-6 metre civarında hareket etti. Birinci zelzele 300 kilometre uzunluğunda bir hatta toprağın hareket etmesine yol açtı, ikinci sarsıntıda ise bu 140 kilometre oldu.
Bu uzunlukları daha düzgün anlamanız için örnek vereyim, Londra-Paris ortası yahut İstanbul-Ankara ortası yaklaşık 345 kilometredir. En büyük ziyan faya en yakın noktalarda olsa da fayların uzunluğu bunu çok büyük bir alana yayıyor.
Uydu çağından evvel jeologlar yerkürenin hareketini tespit etmek için fay çizgisi boyunca yürürdü.
Bu, pek çok ayrıntının gözden kaçırılmasına yol açan ve büyük emek isteyen bir süreçti.
Uzaydan radar interferometre ile ölçüm yapma tekniği 1990’larda geliştirildi ve son yıllarda son derece güçlü bir araç haline geldi.
Bu hem uydulardaki radarların daha hassas teknolojilerle üretilmesi hem de bilgisayarların süreç gücünün artması ve daha fazla datayı inceleyebilmesi sayesinde oldu.
Bugün bir uydunun bir noktanın üzerinden geçmesinden saatler sonra, datalar uzmanların bilgisayarlarında tahlile hazır bir hale gelebiliyor.
COMET’in bu haritayı oluşturmasının birkaç gün sürmesi ise, uydunun hakikat noktadan geçmesini beklemeleri gerektiği içindi. Ama ilerde uydu sayısı arttıkça bu mühlet azalacak.
Prof. Wright “2020’lerin sonuna hakikat bu cins tahlilleri en büyük sarsıntılardan sonra bile bir gün içinde yapmak mümkün olacak” diyor ve ekliyor:
“Şu anki müddet, arama ve kurtarma faaliyetlerinde kritik müddet olarak gösterilen 72 saati aşıyor maalesef.
“Ama teknoloji geliştikçe bu datalar arama kurtarma çalışmalarında da kullanılabilecek.”