Karmatilik

Adını kurucusu Hamdan Karmat'tan alan, toplumsal ekonomik temele dayalı Batınî bir tarikat. Karmatîlik 9. yüzyıl sonlarında Kûfe dolaylarında iç karışıklıklar sonucu, kısa sürede büyük bir alana egemen oldu ve İslâm ülkelerinin birçok yörelerinde bölgesel egemenliğini 300 yıl kadar sürdürdü. Karmatîler, Kuran'ı ve hadisleri kurdukları düzene göre yorumlayıp Müslümanlığın gönül arılığından başka bir şey olmadığı, cennet ve cehennemin dünyada bulunduğu görüşünü savunuyorlardı. Bu da, dinsel yükümlülükleri ve yasakları büyük ölçüde azaltıyordu. Ekonomide mülkiyet ortaklığını uygulayan Karmatîler, akşam yemeklerini kadınlı-erkekli toplantılarda ortak kazandan yiyorlardı.