By_N4rK0ZzZzz
- 10 Ocak 2023
- 2,049 Mesaj
Karşınızda mükemmel bir deniz görünümü, berrak bir su… Gözlerinizi kapatıyorsunuz ve tekrar açtığınızda o berrak denizin çamur üzere bir katmanla örtülü olduğunu görüyorsunuz; tüm deniz hayatı can çekişiyor ve asla o mavilikten eser yok…
Bu senaryonun gerçekleşmesinin pek de mümkün olmadığını ya da abartılı olduğunu düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Yalnızca iki yıl evvel 2021’de hayatımıza giren müsilaj sorunu aslında bu makûs kâbusun ufak bir fragmanıydı. Asıl sinema hâlâ bizi bekliyor. Ve ne yazık ki kâfi tedbirler alınmazsa her an yaşamamız an problemi.
Belki de artık, kıyıda olmak huzur vermekten çok, vicdan azabı haline gelmeden bir an evvel müsilaj problemini anlamamız gerekiyordur.
Peki nedir bu tüm dünyanın peşine düştüğü müsilaj?
MÜSİLAJ NEDİR?
Halk ortasında deniz sümüğü yahut deniz salyası olarak da bilinen müsilaj; kalın, sümüksü mukus gibisi bir katmandır. Bu, pis çamur manzaralı katman Türkiye kıyılarında birinci kere ortaya çıkmadığı üzere, bölgeye has bir olgu da değil. Fakat BBC’nin haberine nazaran, tarihteki en makûs müsilaj örneği olduğuna inanılıyor. Hatta 2000’li yılların başında Kuzey Adriyatik Denizi’nde görülen müsilaj olgusu ile ilgili çalışmalarda bölgeden alınan örnekler incelenmiş yapısıyla ilgili de araştırmalar gerçekleşmiş.
Bu periyotta görülen müsilajda karbonhidrat, azot, fosfor, kalsiyum, demir ve alüminyum üzere bileşenlere rastlanmış. Bu bileşenlerden bilhassa karbon ve türevleri deniz canlılarından geçerek suda çözünüp vakitle öteki etkenlerle birleşerek müsilaj yapabilirler. Münasebetiyle bu yapı, bilhassa başlangıç evrelerinde bakteri ve fitoplankton üzere çeşitli mikroorganizmalar için çok uygun bir ömür alanı oluşturur.
Zamanla canlı vefatları ve hücre parçalanması sonucu yapısal unsurların denize karışması ile müsilajın çoğaldığı ve daha kolay yayıldığı belirtilir.
Bir okyanus bilimci ve deniz biyoloğu olan Alice Alldredge de müsilajın yeni bir olgu olmadığına dikkat çekiyor: “Şimdi, bunun ender olmadığını bilmelisiniz. Adriyatik’te 1800’lere kadar uzanan buna benzeri kirlilik sıkıntıları oldu. İtalya’da, Adriyatik’te, bakterilerin gaz kabarcıklarından yüzeye çıktığı ve yüzeyde kuruduğu durumlar oldu. Ve bu katman o kadar sertleşti ki, martılar suyun üzerinde yürüyebilir hale geldi. Artık Akdeniz’de bu olayların arttığı görülüyor. Korsika etrafında ve İtalya-Fransa hududunda birtakım sıkıntılar oldu. Yani müsilaj meselesinden muzdarip yalnızca Türkiye değil.”
NEDEN OLUR?
Deniz müsilajı olarak isimlendirilen bulutlu çamur; balıkçıların ağlarını tıkıyor, deniz ömrünü tehdit ediyor, turistleri ve kıyı sakinlerini sümüksü ve pis kokusuyla uzaklaştırıyor. Kalın, yapışkan mukus katmanları, Türkiye kıyı şeridini aylarca mahvettiği üzere hâlâ da tehdit olmaya devam ediyor.
Ve ne yazık ki müsilaj oluşumunu etkileyen faktörler göz gerisi edilirse deniz tabanında oluşmaya, yayılmaya ve varlığını sürdürmeye devam edecek. Sorunun kökenini anlamak, müsilajla çabayı daha faal yapabilmek ve yine olmasını önlemek için ise deniz salyasının oluşumunda hangi faktörlerin tesirli olduğunu tahlil etmek gerekir.
Uzmanlar; limanları, balıkçı ağlarını ve deniz ömrünü olumsuz istikamette etkileyen sorunun nedeni olarak arıtılmamış kanalizasyon atığı üzere etraf kirliliğini gösteriyor. Ayrıyeten yapılan araştırmalar, sudaki sıcaklık artışının müsilaj oluşumuna kıymetli ölçüde katkıda bulunduğunu da gösteriyor.
DETERJANLARA DİKKAT
Türkiye’deki müsilaj hakkında konuşan isimlerden biri olan Etraf ve Şehircilik Bakanlığı Etraf İdaresi Genel Müdürü Eyyüp Karahan ise pandeminin de tesiriyle deterjan kullanımının çok arttığını, bunun direkt atık su sistemleriyle birlikte denize ulaştığını vurguladı ve müsilajın ardındaki bir öteki neden olarak deterjanlara dikkat çekti.
Denizde fosfor birikimine neden olan kaynaklardan birisinin de deterjanlar olduğunu söyledi. Bu yüzden de piyasaya arz edilen deterjanların ve deterjanlarda kullanılan yüzey etkin unsurların, insan sıhhati ve etraf üzerinde yaratabilecekleri olumsuz tesirlere karşı yüksek düzeyde muhafaza sağlamak ve hür sirkülasyonlarını temin etmek üzere adap ve temelleri düzenlemek için yeni bir yönetmelik oluşturuldu.
NEDEN TÜRKİYE’DE GÖRÜLÜYOR?
Müsilajın Türkiye’de daha ağır var olmasını ise okyanus bilimci Alice Alldredge şu formda açıklıyor: “Görünüşe nazaran Marmara Denizi’nde sıcak bir katman var ve tuzluluk oranı da çok düşük, yani yüzde 2,2 civarında. Ve bunun altında daha soğuk, daha tuzlu bir katman var. Yani, hakikaten sıcak bir hava alırsanız ve çok fazla besin girdisi alırsanız fitoplankton çiçek açar ve hakikaten çok ağır hale gelirler.
Bu durum da bu yapışkan malzemeyi üretebilir. Çok düşük tuzlu su ile çok yüksek tuzlu su, ılık su ve çok soğuk su ortasında bir yoğunluk katmanı da var.”
Yunanistan’ın deniz ve su altı biliminde en değerli isimlerinden biri olan Profesör George Tsirtsis de müsilaj sorunu için şu formda konuştu: “Ötrofikasyon dediğimiz durum deniz suyunda olağan kurallarda gözle görülemeyecek mikroorganizma nüfusunun artmasına sebebiyet verir. Bunların sayısı arttıkça deniz suyu yeşile ya da kahverengiye döner ki Marmara Denizi’nde de bu yaşanıyor. Bu sümüksü yapı sualtındaki canlı ve meyyit mikroorganizmalara ziyan veriyor. Genelde ilkbaharda ya da sonbaharda yaşanır ve su sıcaklığının artmasıyla birlikte sudaki varlıklı besin kıymetlerinin yükselmesiyle oluşur. Kıyı bölgelerinde daha çok olur zira temizlenmemiş ya da az temizlenmiş atık suları denize karışır.”
NELER YAPILDI?
Pek çok uzmanın dikkat çektiği üzere aslında Türkiye’nin yaşadığı bu sorunun temel kaynağı yeniden etraf kirliliğiydi. Yani denize karışan atık… Hatta Cumhurbaşkanı Erdoğan da 2021 yılında milletlerarası kamuoyunun yakından takip ettiği müsilaj probleminin nedeni olarak denize dökülen arıtılmamış lağım suyunun yanı sıra artan sıcaklıkları gösterdi. Ayrıyeten Erdoğan, “Korkarım bu Karadeniz’e de yayılırsa sorun çok büyük olur. Bu adımı gecikmeden atmamız gerekiyor” dedi.
Hükümet ise potansiyel kirlilik kaynaklarını incelemek için 300 kişilik bir takım gönderdi.
Ardından da lokal yetkililer gemi temelli araçlarla çamuru emerek pisliği temizlemeye çalıştı ve Erdoğan, denizi muhafaza alanı olarak belirleyerek gelecekte tıpkı sıkıntıların yaşanmayacağına dair kelam verdi. Fakat pek çok uzman, müsilajı tam olarak önlemenin mümkün olduğundan kuşkulu.
Deniz biyoloğu Alldredge de tahlil için Türkiye’nin uyguladığı sistemi önerirken sorunu büsbütün çözmenin pek de mümkün olmadığına dikkat çekiyor: “Yüzeyden sıyırmayı deneyebilirler sanırım. Ve ne kadar başarılı olduklarını bilmiyorum fakat İtalyanlar bir noktada bunu bir gereç üzere kullanmayı denemekten bahsetmişlerdi.
Ayrıca oradaki suya giden besin ölçüsünü azaltmanın çok yararı olacağını düşünüyorum. Muhtemelen büsbütün durduramayaaklar. Zira dediğim üzere, bu olaylar Adriyatik’te 1800’lerin başlarına kadar, nispeten az kirliliğin olduğu vakitlerde bile vardı. Lakin tekrar de büyük bir ksımı yok edilebilir.”
ATIKLARDA AZALMA GERÇEKLEŞTİ
Alldredge’nin dikkat çektiği en önemli müsilaj olaylarından biri 1980’lerin sonunda İtalya açıklarında, Adriyatik ve Tiren denizlerinde meydana gelmişti. Buradaki müsilaj oluşumları 1990’lı yıllar boyunca gözlemlenirken 2007’de çok daha yükseldi. Daha ilginci ise müsilaj üzerine çalışmalar yapan deniz biyoloğu Antonio Pusceddu’nun daha evvel verdiği bir röportaja nazaran de müsilaj ne ortadan kaldırıldı ne de temizlendi…
Pusceddu, “Daha kısıtlayıcı yasalar sonucu besin unsur yoğunluğundaki değişikliklerle denizlerdeki besin atıklarında önemli azalmalar gerçekleşti. Bununla bir arada, ırmakların denize taşıdığı besin unsuru ölçüsünde hem iklim değişikliği ile irtibatlı olarak azalan yağışlar hem de Kuzey Adriyatik bölgesindeki en büyük ırmak olan Po Irmağı’ndaki baraj inşaatları müsilajın yok olmasındaki en beklenen en önemli nedenler. Ne müsilajı ortadan kaldırmak ya da temizlemek, ne de müsilajı önlemek için direkt aksiyona geçildi” sözlerini kullanmıştı.
TEHDİT DEVAM EDİYOR… ARITMA TESİSLERİ YETERSİZ
2021 yılında Türkiye’de kıyıya gidenlerin karşılaştığı berbat görüntü vakitle değişti, müsilaj sorunu tesirini yitirdi. Lakin hâlâ tehdit devam ediyor. Bilhassa de deniz kirliliği için esaslı tahliller bulunmaması, atıkların denize dökülmeye devam etmesi müsilajın her an yine ortaya çıkmasını tetikleyebilir.
17 Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Sarı da denizlerdeki kirliliğin devam ettiğini belirterek müsilaj tehlikesine karşı ihtarlarda bulundu:
“Müsilaj, denizi çok kirletmemizin tetiklediği bir sonuçtur. Deterjanlar yahut bütün kimyasallar kirlilik kaynağıdır. 2021 yılında Marmara Denizi’ni ne kadar kirletiyorsak, yeniden birebir biçimde kirletmeye devam ediyoruz. Kimyasalların birden fazla denizde kirliliğe neden olan şeyler. Atıklar kanalizasyonlar ve akarsularla denize karışıyor. Gerekli arıtım yapılmıyor. Hâlihazırda 25 milyon insanın evsel atığının yüzde 50’si denize akmaya devam ediyor.
Marmara Denizi’nin etrafında 7 vilayet var. Bu 7 vilayette ileri biyolojik arıtma tesislerinin 2021 yılından bu yana sayıları çok değişmedi. 2021’de neyse durumumuz üç aşağı beş üst birebir halde, bu atıklar denize gitmeye ne yazık ki devam ediyor. Müsilaj ve deniz kirliliğini önlemek için ileri biyolojik arıtma tesislerinin sayılarını arttırmalıyız. Müsilaj önümüzdeki yıllarda tekrarı kesin lakin vakti meçhul bir ekolojik felaket. Zira Marmara Denizi’yle biz yanlış alaka içerisindeyiz. Bu yanlış ilgi değişmediği sürece, denizi kirletmekten vazgeçmediğimiz sürece, deniz ekosistemini desteklemediğimiz sürece yeni bir müsilaj oluşumu mümkündür.”
YENİ MESELELER KAPIDA
Uzmanların da dikkat çektiği üzere müsilaj; arıtma tesisleri artmadıkça, deterjanların içeriğinde değişiklikler yapılmadıkça, atıklar denize gitmeye devam ettikçe bitmeyecek bir tehdit. Üstelik global ısınma ile birlikte bu deniz felaketi her geçen gün daha da değerli bir sorun haline geliyor. Lakin tek sorun da değil…
Geçtiğimiz günlerde dünya basınının yer verdiği bir öteki tehdit ise mikroalgler oldu… Global ısınmaya bağlı olarak yükselen sıcaklıklar, zehirli gazlar yayarak COVID-19 gibisi belirtilerin görülmesine neden olan bir mikroalgin yayılmasına neden oldu. Bu mikroalglerin yaydığı gaz ile temas edenlerde grip gibisi belirtilerin görüldüğü gözlemlendi. Kuma ve kayalara tutunan ve şu anda İspanya’nın çabucak hemen tüm kıyılarında bulunan algler nedeniyle uzmanlar tüm plajların zarurî olarak kapatılabileceği konusunda uyarıyor.
Avrupa’daki kıyıları saran ve insanların hastalanmasına neden olan bu deniz sorunu, akıllara müsilajın da insan sıhhatini nasıl etkileyeceği sorusunu da beraberinde getiriyor. Mikroalgler nedeniyle ortaya yüksek oranda olaylar çıkmasa da uzmanlar müsilajın insan sıhhatini olumsuz istikamette etkileyebileceği konusunda uyarıyor.
MÜSİLAJIN SIHHATE ETKİLERİ
Müsilaj, civa, mangan, arsenik, demir, molibden, bakır, krom, çinko, gümüş, kurşun üzere ağır metalleri de çeker. Sonuçta da insan bedeni için son derece ziyanlı bir mikroorganizma, ortaya çıkar. Tüm bunlar da cilde yapışır.
Cilt üzerinde kızarıklık, kaşıntı, şişlik üzere kısa vadeli meseleler yaratabileceği üzere egzama ve sedef üzere kronik cilt hastalıklarını da tetikleyebilir. Yüzme esnasında göze temas etmesi durumunda beğenilen kızarıklık, kaşıntı, çapaklanma üzere şikayetlere neden olabilir. Ayrıyeten yeniden yüzme esnasında ağız yoluyla alınabilecek toksinler 24-48 saat içerisinde bulantı, kusma, karın ağrısı ve ishal üzere rahatsızlıkların ortaya çıkarabilir.
Bu senaryonun gerçekleşmesinin pek de mümkün olmadığını ya da abartılı olduğunu düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Yalnızca iki yıl evvel 2021’de hayatımıza giren müsilaj sorunu aslında bu makûs kâbusun ufak bir fragmanıydı. Asıl sinema hâlâ bizi bekliyor. Ve ne yazık ki kâfi tedbirler alınmazsa her an yaşamamız an problemi.
Belki de artık, kıyıda olmak huzur vermekten çok, vicdan azabı haline gelmeden bir an evvel müsilaj problemini anlamamız gerekiyordur.
Peki nedir bu tüm dünyanın peşine düştüğü müsilaj?
MÜSİLAJ NEDİR?
Halk ortasında deniz sümüğü yahut deniz salyası olarak da bilinen müsilaj; kalın, sümüksü mukus gibisi bir katmandır. Bu, pis çamur manzaralı katman Türkiye kıyılarında birinci kere ortaya çıkmadığı üzere, bölgeye has bir olgu da değil. Fakat BBC’nin haberine nazaran, tarihteki en makûs müsilaj örneği olduğuna inanılıyor. Hatta 2000’li yılların başında Kuzey Adriyatik Denizi’nde görülen müsilaj olgusu ile ilgili çalışmalarda bölgeden alınan örnekler incelenmiş yapısıyla ilgili de araştırmalar gerçekleşmiş.
Bu periyotta görülen müsilajda karbonhidrat, azot, fosfor, kalsiyum, demir ve alüminyum üzere bileşenlere rastlanmış. Bu bileşenlerden bilhassa karbon ve türevleri deniz canlılarından geçerek suda çözünüp vakitle öteki etkenlerle birleşerek müsilaj yapabilirler. Münasebetiyle bu yapı, bilhassa başlangıç evrelerinde bakteri ve fitoplankton üzere çeşitli mikroorganizmalar için çok uygun bir ömür alanı oluşturur.
Zamanla canlı vefatları ve hücre parçalanması sonucu yapısal unsurların denize karışması ile müsilajın çoğaldığı ve daha kolay yayıldığı belirtilir.
Bir okyanus bilimci ve deniz biyoloğu olan Alice Alldredge de müsilajın yeni bir olgu olmadığına dikkat çekiyor: “Şimdi, bunun ender olmadığını bilmelisiniz. Adriyatik’te 1800’lere kadar uzanan buna benzeri kirlilik sıkıntıları oldu. İtalya’da, Adriyatik’te, bakterilerin gaz kabarcıklarından yüzeye çıktığı ve yüzeyde kuruduğu durumlar oldu. Ve bu katman o kadar sertleşti ki, martılar suyun üzerinde yürüyebilir hale geldi. Artık Akdeniz’de bu olayların arttığı görülüyor. Korsika etrafında ve İtalya-Fransa hududunda birtakım sıkıntılar oldu. Yani müsilaj meselesinden muzdarip yalnızca Türkiye değil.”
NEDEN OLUR?
Deniz müsilajı olarak isimlendirilen bulutlu çamur; balıkçıların ağlarını tıkıyor, deniz ömrünü tehdit ediyor, turistleri ve kıyı sakinlerini sümüksü ve pis kokusuyla uzaklaştırıyor. Kalın, yapışkan mukus katmanları, Türkiye kıyı şeridini aylarca mahvettiği üzere hâlâ da tehdit olmaya devam ediyor.
Ve ne yazık ki müsilaj oluşumunu etkileyen faktörler göz gerisi edilirse deniz tabanında oluşmaya, yayılmaya ve varlığını sürdürmeye devam edecek. Sorunun kökenini anlamak, müsilajla çabayı daha faal yapabilmek ve yine olmasını önlemek için ise deniz salyasının oluşumunda hangi faktörlerin tesirli olduğunu tahlil etmek gerekir.
Uzmanlar; limanları, balıkçı ağlarını ve deniz ömrünü olumsuz istikamette etkileyen sorunun nedeni olarak arıtılmamış kanalizasyon atığı üzere etraf kirliliğini gösteriyor. Ayrıyeten yapılan araştırmalar, sudaki sıcaklık artışının müsilaj oluşumuna kıymetli ölçüde katkıda bulunduğunu da gösteriyor.
DETERJANLARA DİKKAT
Türkiye’deki müsilaj hakkında konuşan isimlerden biri olan Etraf ve Şehircilik Bakanlığı Etraf İdaresi Genel Müdürü Eyyüp Karahan ise pandeminin de tesiriyle deterjan kullanımının çok arttığını, bunun direkt atık su sistemleriyle birlikte denize ulaştığını vurguladı ve müsilajın ardındaki bir öteki neden olarak deterjanlara dikkat çekti.
Denizde fosfor birikimine neden olan kaynaklardan birisinin de deterjanlar olduğunu söyledi. Bu yüzden de piyasaya arz edilen deterjanların ve deterjanlarda kullanılan yüzey etkin unsurların, insan sıhhati ve etraf üzerinde yaratabilecekleri olumsuz tesirlere karşı yüksek düzeyde muhafaza sağlamak ve hür sirkülasyonlarını temin etmek üzere adap ve temelleri düzenlemek için yeni bir yönetmelik oluşturuldu.
NEDEN TÜRKİYE’DE GÖRÜLÜYOR?
Müsilajın Türkiye’de daha ağır var olmasını ise okyanus bilimci Alice Alldredge şu formda açıklıyor: “Görünüşe nazaran Marmara Denizi’nde sıcak bir katman var ve tuzluluk oranı da çok düşük, yani yüzde 2,2 civarında. Ve bunun altında daha soğuk, daha tuzlu bir katman var. Yani, hakikaten sıcak bir hava alırsanız ve çok fazla besin girdisi alırsanız fitoplankton çiçek açar ve hakikaten çok ağır hale gelirler.
Bu durum da bu yapışkan malzemeyi üretebilir. Çok düşük tuzlu su ile çok yüksek tuzlu su, ılık su ve çok soğuk su ortasında bir yoğunluk katmanı da var.”
Yunanistan’ın deniz ve su altı biliminde en değerli isimlerinden biri olan Profesör George Tsirtsis de müsilaj sorunu için şu formda konuştu: “Ötrofikasyon dediğimiz durum deniz suyunda olağan kurallarda gözle görülemeyecek mikroorganizma nüfusunun artmasına sebebiyet verir. Bunların sayısı arttıkça deniz suyu yeşile ya da kahverengiye döner ki Marmara Denizi’nde de bu yaşanıyor. Bu sümüksü yapı sualtındaki canlı ve meyyit mikroorganizmalara ziyan veriyor. Genelde ilkbaharda ya da sonbaharda yaşanır ve su sıcaklığının artmasıyla birlikte sudaki varlıklı besin kıymetlerinin yükselmesiyle oluşur. Kıyı bölgelerinde daha çok olur zira temizlenmemiş ya da az temizlenmiş atık suları denize karışır.”
NELER YAPILDI?
Pek çok uzmanın dikkat çektiği üzere aslında Türkiye’nin yaşadığı bu sorunun temel kaynağı yeniden etraf kirliliğiydi. Yani denize karışan atık… Hatta Cumhurbaşkanı Erdoğan da 2021 yılında milletlerarası kamuoyunun yakından takip ettiği müsilaj probleminin nedeni olarak denize dökülen arıtılmamış lağım suyunun yanı sıra artan sıcaklıkları gösterdi. Ayrıyeten Erdoğan, “Korkarım bu Karadeniz’e de yayılırsa sorun çok büyük olur. Bu adımı gecikmeden atmamız gerekiyor” dedi.
Hükümet ise potansiyel kirlilik kaynaklarını incelemek için 300 kişilik bir takım gönderdi.
Ardından da lokal yetkililer gemi temelli araçlarla çamuru emerek pisliği temizlemeye çalıştı ve Erdoğan, denizi muhafaza alanı olarak belirleyerek gelecekte tıpkı sıkıntıların yaşanmayacağına dair kelam verdi. Fakat pek çok uzman, müsilajı tam olarak önlemenin mümkün olduğundan kuşkulu.
Deniz biyoloğu Alldredge de tahlil için Türkiye’nin uyguladığı sistemi önerirken sorunu büsbütün çözmenin pek de mümkün olmadığına dikkat çekiyor: “Yüzeyden sıyırmayı deneyebilirler sanırım. Ve ne kadar başarılı olduklarını bilmiyorum fakat İtalyanlar bir noktada bunu bir gereç üzere kullanmayı denemekten bahsetmişlerdi.
Ayrıca oradaki suya giden besin ölçüsünü azaltmanın çok yararı olacağını düşünüyorum. Muhtemelen büsbütün durduramayaaklar. Zira dediğim üzere, bu olaylar Adriyatik’te 1800’lerin başlarına kadar, nispeten az kirliliğin olduğu vakitlerde bile vardı. Lakin tekrar de büyük bir ksımı yok edilebilir.”
ATIKLARDA AZALMA GERÇEKLEŞTİ
Alldredge’nin dikkat çektiği en önemli müsilaj olaylarından biri 1980’lerin sonunda İtalya açıklarında, Adriyatik ve Tiren denizlerinde meydana gelmişti. Buradaki müsilaj oluşumları 1990’lı yıllar boyunca gözlemlenirken 2007’de çok daha yükseldi. Daha ilginci ise müsilaj üzerine çalışmalar yapan deniz biyoloğu Antonio Pusceddu’nun daha evvel verdiği bir röportaja nazaran de müsilaj ne ortadan kaldırıldı ne de temizlendi…
Pusceddu, “Daha kısıtlayıcı yasalar sonucu besin unsur yoğunluğundaki değişikliklerle denizlerdeki besin atıklarında önemli azalmalar gerçekleşti. Bununla bir arada, ırmakların denize taşıdığı besin unsuru ölçüsünde hem iklim değişikliği ile irtibatlı olarak azalan yağışlar hem de Kuzey Adriyatik bölgesindeki en büyük ırmak olan Po Irmağı’ndaki baraj inşaatları müsilajın yok olmasındaki en beklenen en önemli nedenler. Ne müsilajı ortadan kaldırmak ya da temizlemek, ne de müsilajı önlemek için direkt aksiyona geçildi” sözlerini kullanmıştı.
TEHDİT DEVAM EDİYOR… ARITMA TESİSLERİ YETERSİZ
2021 yılında Türkiye’de kıyıya gidenlerin karşılaştığı berbat görüntü vakitle değişti, müsilaj sorunu tesirini yitirdi. Lakin hâlâ tehdit devam ediyor. Bilhassa de deniz kirliliği için esaslı tahliller bulunmaması, atıkların denize dökülmeye devam etmesi müsilajın her an yine ortaya çıkmasını tetikleyebilir.
17 Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Sarı da denizlerdeki kirliliğin devam ettiğini belirterek müsilaj tehlikesine karşı ihtarlarda bulundu:
“Müsilaj, denizi çok kirletmemizin tetiklediği bir sonuçtur. Deterjanlar yahut bütün kimyasallar kirlilik kaynağıdır. 2021 yılında Marmara Denizi’ni ne kadar kirletiyorsak, yeniden birebir biçimde kirletmeye devam ediyoruz. Kimyasalların birden fazla denizde kirliliğe neden olan şeyler. Atıklar kanalizasyonlar ve akarsularla denize karışıyor. Gerekli arıtım yapılmıyor. Hâlihazırda 25 milyon insanın evsel atığının yüzde 50’si denize akmaya devam ediyor.
Marmara Denizi’nin etrafında 7 vilayet var. Bu 7 vilayette ileri biyolojik arıtma tesislerinin 2021 yılından bu yana sayıları çok değişmedi. 2021’de neyse durumumuz üç aşağı beş üst birebir halde, bu atıklar denize gitmeye ne yazık ki devam ediyor. Müsilaj ve deniz kirliliğini önlemek için ileri biyolojik arıtma tesislerinin sayılarını arttırmalıyız. Müsilaj önümüzdeki yıllarda tekrarı kesin lakin vakti meçhul bir ekolojik felaket. Zira Marmara Denizi’yle biz yanlış alaka içerisindeyiz. Bu yanlış ilgi değişmediği sürece, denizi kirletmekten vazgeçmediğimiz sürece, deniz ekosistemini desteklemediğimiz sürece yeni bir müsilaj oluşumu mümkündür.”
YENİ MESELELER KAPIDA
Uzmanların da dikkat çektiği üzere müsilaj; arıtma tesisleri artmadıkça, deterjanların içeriğinde değişiklikler yapılmadıkça, atıklar denize gitmeye devam ettikçe bitmeyecek bir tehdit. Üstelik global ısınma ile birlikte bu deniz felaketi her geçen gün daha da değerli bir sorun haline geliyor. Lakin tek sorun da değil…
Geçtiğimiz günlerde dünya basınının yer verdiği bir öteki tehdit ise mikroalgler oldu… Global ısınmaya bağlı olarak yükselen sıcaklıklar, zehirli gazlar yayarak COVID-19 gibisi belirtilerin görülmesine neden olan bir mikroalgin yayılmasına neden oldu. Bu mikroalglerin yaydığı gaz ile temas edenlerde grip gibisi belirtilerin görüldüğü gözlemlendi. Kuma ve kayalara tutunan ve şu anda İspanya’nın çabucak hemen tüm kıyılarında bulunan algler nedeniyle uzmanlar tüm plajların zarurî olarak kapatılabileceği konusunda uyarıyor.
Avrupa’daki kıyıları saran ve insanların hastalanmasına neden olan bu deniz sorunu, akıllara müsilajın da insan sıhhatini nasıl etkileyeceği sorusunu da beraberinde getiriyor. Mikroalgler nedeniyle ortaya yüksek oranda olaylar çıkmasa da uzmanlar müsilajın insan sıhhatini olumsuz istikamette etkileyebileceği konusunda uyarıyor.
MÜSİLAJIN SIHHATE ETKİLERİ
Müsilaj, civa, mangan, arsenik, demir, molibden, bakır, krom, çinko, gümüş, kurşun üzere ağır metalleri de çeker. Sonuçta da insan bedeni için son derece ziyanlı bir mikroorganizma, ortaya çıkar. Tüm bunlar da cilde yapışır.
Cilt üzerinde kızarıklık, kaşıntı, şişlik üzere kısa vadeli meseleler yaratabileceği üzere egzama ve sedef üzere kronik cilt hastalıklarını da tetikleyebilir. Yüzme esnasında göze temas etmesi durumunda beğenilen kızarıklık, kaşıntı, çapaklanma üzere şikayetlere neden olabilir. Ayrıyeten yeniden yüzme esnasında ağız yoluyla alınabilecek toksinler 24-48 saat içerisinde bulantı, kusma, karın ağrısı ve ishal üzere rahatsızlıkların ortaya çıkarabilir.