Fatih Kalender Hoca ile Fetvalar
Pazarlık Sünnetmidir?
Pazarlık sünnet midir şekliyle sormuş kardeşlerimiz?
Euzubillahimineşşeytanirracim Bismillahirrahmanirrahim Elhamdülillah vessalatü vesselamü Ala Resulillah Sallallahu teala Aleyhi ve Sellem ve bad
Tabii sünnet midir ifadesinde Aslında Sünnetin ne olduğu sünneti biraz masaya yatırmamız gerekir ancak Tabii önümüzde daha birçok sorular olduğu için dersimizin tamamını bununla da geçirmek pek uygun düşmemekte meseleyi şöyle kısaca özetleme bazı sünnetler vardır ki bizati ibadettir bazı sünnetler vardır ki hazreti peygamber aleyhissalatu vesselam onu tatbik etmiş ama Bir beşer olarak bir insan olarak buu tatbik etmiş ve bunun bizati kendisinin yapılması ibadet değil ancak kişi hazreti peygamber aleyhisselatu vesselam bunu yaptı diye yapıyorsa o kişi o niyeti den dolayı sevap alacaktır sünnetül Hüda şeklinde ifade ediliyor Peki efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem hayatında hala hayatındayken alışverişlerinde pazarlık yapmış mıdır?
Meseleyi bu şekilde ele almamız gerekirse bununla alakalı menyezit alışverişleri yani açık arttırmaya yönelik alışverişlerde fiyatı düşürmeye yönelik değil de fiyatı arttırmaya yönelik pazarlık yaptığı ile alakalı elimizde e delillerimiz senetlerim vardır ki e Hatırladığım kadarıyla bir tanesini İmam Muhammed naklediyor Hazreti Peygamber aleyhissalatu vesselam bir zat geliyor ondan e para talep ediyor bu konu
Aslında dilencilikle alakalı efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem buyuruyor senin bir malın yok mu diye o zat da diyor ki Ya Resulallah benim bir çulh var yani bir bez parçası işte akşam ailemle beraber Onun bir kısmının üzeri oturuyoruz öteki kısmını da üzerimize alıyoruz üşümemiz için efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem diyor ki git onu bana getir diyor o zat da gidiyor o efendimize getiriyor ve efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem onu yanındakilere kim bunu satın alır diye satışı arz ediyor işte bir zat Ben bir dirhem veririm deyince Efendimiz diyor ki Men Yezit kim arttıracak İşte bu bir nevi pazarlıktan fiyatın artırılmasına yönelik O düşük fiyata razı gelmemesi Allahu alem Hazreti Ali olsa gerek o 2 dirhem verince Efendimiz onu ona 2 dirheme satıyor o iki dirhemin bir dirhemini o zata diyor ki al bunu ailene getirin onun ihtiyaçlarını yemesini içmesini karşıla Bu bir dirhemi ile git bir tane Balta demirini satın al ve bana gel diyor o zat da bunu yapıyor işte bir baltayı efendimize getirince hazreti peygamber aleyhissalatu vesselam elleriyle o baltaya bir sap yapıyor yapıyor ve diyor ki Git bunla odun kes odun işlemi yap Ve bundan dolayı maişetini temin et e bir hafta sonra seni göreyim aradan bir hafta geçince efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem o zatı görüyor Nedir durumun diye sorduğunda rakamda belki hata yapabilirim diyor ki ya Resulullah 6 dirhemin var onun üzerine Efendimiz Sallallahu ale ve sellem buyuruyor ki senin bu halin eski halinden daha hayırlıdır burada İmam Muhammed bu hadis-i Şerifi istidlal veç olarak diyor ki insanın kesp etmeye imkanı olduğu halde kazanç temin etmee imkanı olduğu halde dilenmesini caiz olmadığına delil olarak getiriyor ama bizim konumuzla alakası ise Efendimiz aleyhissalatu vesselam satış akdinde fiyatı arttırmaya yönelik bir pazarlık yapması bu Tabii satıcı açısından alıcı açısından da bunu düşürmeye yönelik Ama bunu bir ibadet mahiyeti olarak düşünmemek lazım
Hani bazen Görüyoruz işte kaç para bu mal 10 lira Hani bunu bana 5 liraya ver Çünkü pazarlık yapmak sünnettir Bir sevap işleyelim bu Gaye olarak değil Çünkü bu bir ibadet şeklinde yapılmış değil oradaki Gaye o ihtiyaç sahibi olan kimsenin ihtiyacını en yüksek derecede görebilmek adına yapılmış Ama bir insan işte Sadece bu Gaye Efendimiz Sallallahu Aleyhi vessellem yaptı diye bunu yaparsa ve ona teşebbüh olsun diye yaparsa bu kişi Elbette niyetinden dolayı muhaha edilir niyetinden dolayı o kişi sevap işlemiş olur Ama bunu bir sünnet ihya etmek sünneti işlemek mahiyetinde olarak değerlendirmemiz lazımdır Bilmem ifade edebildim mi Allah razı olsun hocam
Fiyatı öldürmek ticaretteki bereketi de azaltır değil mi hocam o da ayrı bir konudur yani eee karşı taraf Bir de insanları bazen yalan söylemeye de mecbur bırakılabiliyor Tabii Yalan söylemenin hiçbir şekilde Meşru bir Mazereti olmaz adam işte belli bir rakama indikten sonra daha fazla bir pazarlık yapmak suretiyle ya bu kurtarmıyor maliyeti bu değil
Halbuki maliyetini söylemeden bir satış yapsaydı buna müsaveme denir fıkıh dilinde böyle bir alışverişte sonradan onu daha ucuza aldığının öğrenmesi Veya öğrenmemesi müşteri açısından bir yaptırım Hakkı vermez ama örnek olarak Siz bir malı bana satarken deseniz ki ben bunu 10 liraya aldım 10 liraya mal ettim 2 lira karla sana 12 liraya satıyorum desek ben de buna göre onu sizden alsam ve sonra öğrensem ki o ki siz bunu 10 liraya değil 8E mal etmişsiniz 9A mal etmişsiniz buna fıkıh dilinde murabaha denir o zaman benim bazı yaptırım haklarım olur Yerine göre o aradaki farkı size Tazmin ettirmem ya da malı geri iade etmem ki mezhep İmamlar açısından bu konuda farklı mütalaalar vardır O yüzden yani karşı tarafı da e bilerek yalana dönüşecek yalanı sevk edecek ifadeler kullanmamalı yani Ben şu kadar fiyata verebiliyorum razıysan ver razı değilsen verme O da razı değilim dedikten sonra üzerine gitmek ısrar etmek işte bunu çok farklı yani adamı artık darlatma bir hale getirmek de uygun değildir Bu alıcı için böyle satıcı da karşı tarafın O mala olan ihtiyacını görüp de bunu istismar etmesi Bu da uygun değildir Bu konuda herkes İslami ahlak doğrultusunda hareket etmesi en uygun olandır
Pazarlık Sünnetmidir?
Pazarlık sünnet midir şekliyle sormuş kardeşlerimiz?
Euzubillahimineşşeytanirracim Bismillahirrahmanirrahim Elhamdülillah vessalatü vesselamü Ala Resulillah Sallallahu teala Aleyhi ve Sellem ve bad
Tabii sünnet midir ifadesinde Aslında Sünnetin ne olduğu sünneti biraz masaya yatırmamız gerekir ancak Tabii önümüzde daha birçok sorular olduğu için dersimizin tamamını bununla da geçirmek pek uygun düşmemekte meseleyi şöyle kısaca özetleme bazı sünnetler vardır ki bizati ibadettir bazı sünnetler vardır ki hazreti peygamber aleyhissalatu vesselam onu tatbik etmiş ama Bir beşer olarak bir insan olarak buu tatbik etmiş ve bunun bizati kendisinin yapılması ibadet değil ancak kişi hazreti peygamber aleyhisselatu vesselam bunu yaptı diye yapıyorsa o kişi o niyeti den dolayı sevap alacaktır sünnetül Hüda şeklinde ifade ediliyor Peki efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem hayatında hala hayatındayken alışverişlerinde pazarlık yapmış mıdır?
Meseleyi bu şekilde ele almamız gerekirse bununla alakalı menyezit alışverişleri yani açık arttırmaya yönelik alışverişlerde fiyatı düşürmeye yönelik değil de fiyatı arttırmaya yönelik pazarlık yaptığı ile alakalı elimizde e delillerimiz senetlerim vardır ki e Hatırladığım kadarıyla bir tanesini İmam Muhammed naklediyor Hazreti Peygamber aleyhissalatu vesselam bir zat geliyor ondan e para talep ediyor bu konu
Aslında dilencilikle alakalı efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem buyuruyor senin bir malın yok mu diye o zat da diyor ki Ya Resulallah benim bir çulh var yani bir bez parçası işte akşam ailemle beraber Onun bir kısmının üzeri oturuyoruz öteki kısmını da üzerimize alıyoruz üşümemiz için efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem diyor ki git onu bana getir diyor o zat da gidiyor o efendimize getiriyor ve efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem onu yanındakilere kim bunu satın alır diye satışı arz ediyor işte bir zat Ben bir dirhem veririm deyince Efendimiz diyor ki Men Yezit kim arttıracak İşte bu bir nevi pazarlıktan fiyatın artırılmasına yönelik O düşük fiyata razı gelmemesi Allahu alem Hazreti Ali olsa gerek o 2 dirhem verince Efendimiz onu ona 2 dirheme satıyor o iki dirhemin bir dirhemini o zata diyor ki al bunu ailene getirin onun ihtiyaçlarını yemesini içmesini karşıla Bu bir dirhemi ile git bir tane Balta demirini satın al ve bana gel diyor o zat da bunu yapıyor işte bir baltayı efendimize getirince hazreti peygamber aleyhissalatu vesselam elleriyle o baltaya bir sap yapıyor yapıyor ve diyor ki Git bunla odun kes odun işlemi yap Ve bundan dolayı maişetini temin et e bir hafta sonra seni göreyim aradan bir hafta geçince efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem o zatı görüyor Nedir durumun diye sorduğunda rakamda belki hata yapabilirim diyor ki ya Resulullah 6 dirhemin var onun üzerine Efendimiz Sallallahu ale ve sellem buyuruyor ki senin bu halin eski halinden daha hayırlıdır burada İmam Muhammed bu hadis-i Şerifi istidlal veç olarak diyor ki insanın kesp etmeye imkanı olduğu halde kazanç temin etmee imkanı olduğu halde dilenmesini caiz olmadığına delil olarak getiriyor ama bizim konumuzla alakası ise Efendimiz aleyhissalatu vesselam satış akdinde fiyatı arttırmaya yönelik bir pazarlık yapması bu Tabii satıcı açısından alıcı açısından da bunu düşürmeye yönelik Ama bunu bir ibadet mahiyeti olarak düşünmemek lazım
Hani bazen Görüyoruz işte kaç para bu mal 10 lira Hani bunu bana 5 liraya ver Çünkü pazarlık yapmak sünnettir Bir sevap işleyelim bu Gaye olarak değil Çünkü bu bir ibadet şeklinde yapılmış değil oradaki Gaye o ihtiyaç sahibi olan kimsenin ihtiyacını en yüksek derecede görebilmek adına yapılmış Ama bir insan işte Sadece bu Gaye Efendimiz Sallallahu Aleyhi vessellem yaptı diye bunu yaparsa ve ona teşebbüh olsun diye yaparsa bu kişi Elbette niyetinden dolayı muhaha edilir niyetinden dolayı o kişi sevap işlemiş olur Ama bunu bir sünnet ihya etmek sünneti işlemek mahiyetinde olarak değerlendirmemiz lazımdır Bilmem ifade edebildim mi Allah razı olsun hocam
Fiyatı öldürmek ticaretteki bereketi de azaltır değil mi hocam o da ayrı bir konudur yani eee karşı taraf Bir de insanları bazen yalan söylemeye de mecbur bırakılabiliyor Tabii Yalan söylemenin hiçbir şekilde Meşru bir Mazereti olmaz adam işte belli bir rakama indikten sonra daha fazla bir pazarlık yapmak suretiyle ya bu kurtarmıyor maliyeti bu değil
Halbuki maliyetini söylemeden bir satış yapsaydı buna müsaveme denir fıkıh dilinde böyle bir alışverişte sonradan onu daha ucuza aldığının öğrenmesi Veya öğrenmemesi müşteri açısından bir yaptırım Hakkı vermez ama örnek olarak Siz bir malı bana satarken deseniz ki ben bunu 10 liraya aldım 10 liraya mal ettim 2 lira karla sana 12 liraya satıyorum desek ben de buna göre onu sizden alsam ve sonra öğrensem ki o ki siz bunu 10 liraya değil 8E mal etmişsiniz 9A mal etmişsiniz buna fıkıh dilinde murabaha denir o zaman benim bazı yaptırım haklarım olur Yerine göre o aradaki farkı size Tazmin ettirmem ya da malı geri iade etmem ki mezhep İmamlar açısından bu konuda farklı mütalaalar vardır O yüzden yani karşı tarafı da e bilerek yalana dönüşecek yalanı sevk edecek ifadeler kullanmamalı yani Ben şu kadar fiyata verebiliyorum razıysan ver razı değilsen verme O da razı değilim dedikten sonra üzerine gitmek ısrar etmek işte bunu çok farklı yani adamı artık darlatma bir hale getirmek de uygun değildir Bu alıcı için böyle satıcı da karşı tarafın O mala olan ihtiyacını görüp de bunu istismar etmesi Bu da uygun değildir Bu konuda herkes İslami ahlak doğrultusunda hareket etmesi en uygun olandır