Fatih Kalender Hoca ile Fetvalar
Ramazan geceleri nasıl İhya edilmelidir orucu hakkıyla tutmak nedir?
Euzu billahi mineşşeytanirracim Bismillahirrahmanirrahim Elhamdülillah vessalatü vesselamü Ala Resulillah ve Sallallahu teala Aleyhi ve Sellem ve Bad
Allahu Teala Hazretleri bu meclisimize hayırlara tebdil eylesin şerlerden uzak eylesin ifade ve istifaden Muvaffakiyetler ihsan eylesin İhlas ve samimiyet bizlere nasip eylesin ki ramazan-ı Şerif ayına birkaç gün kaldı Bu bağlamda tabii sualler de artık oruca yönelik bu aya yönelik Teravih namazına yönelik olacağı da Aşikardır isterseniz e öncelikli olarak şunu vurgulamak isterim e ramazan-ı Şerif ayı diğer 11 aya nispetle iki halk arasında da ifade edildiği üzere 11 ayın sultanı olarak telakki ediliyor Hatta İmam Mücahid rahimullah Nispet ediliyor bir ifade var tabiinden ramazan-ı Şerif ayının diğer aylara olan nispeti ve kıyaslanması ve üstünlüğü Mevla Teala Hazretlerinin mahlukatı olan kıyaslanması gibidir nasıl ki böyle bir kıyaslanma mümkün değil ise diğer ailelere olan üstünlüğü Bu bağlamda kıyaslanamaz bu kadar arada Fazilet farkı vardır Bu Hakikaten bu ayın ne kadar önemli olduğunun bir vurgusu Peki bu ayı önemli yapan durum nedir ibadetlerde oruç ibadetine mahsus olması ki oruçla alakalı Efendimiz aleyhissalatu Vesselam'ın birçok hadisi şerifleri var diğer bütün ibadetlerin sevabı ile alakalı işte belli bir tahdit getirilmiş Ken işte 10 ile 700 çekli de misli verilecek şeklinde ifade edilmişken oruçla alakalı Allah Allahu Teala Hazretleri diyor ki o benim içindir Onun karşılığı bendedir Yani onun için bir tahdit bir sınır yoktur Gazali rahimullah ih ihy iddin eserinde oruç Babına girerken diyor ki oruç ibadeti imanın dörtte biridir Peki bunu neye göre söyledim diye bana soru sorarsanız diyor bunu şöyle cevap veririm iki hadis-i Şeriften ben bu sonuca vardım birinci hadis-i Şerif Efendimiz aleyhissalatu vesselam buyuruyor kiu nısf sabır oruç sabrın yarısıdır farklı bir hadis-i şerifte ise sabrunısf iman sabır da imanın yarısıdır Dolayısıyla imanın yarısı olan sabır o sabrın yarısı olan Oruç O zaman imanın dte bir'i olmuştur Peki oruç ibadetini diğer ibadetlere nispetle Üstün olması faziletinin farklı olmasındaki arka planda yatan mana nedir Bunu da yine Gazali rahimullah açıklarken diyor ki iki nedenden dolayı oruç ibadeti diğer ibadetlerden farklıdır bir imtiyazı vardır Bunun birincisi diğer ibadetlerde zahiren bir görüntü var yani söz gelimi siz namaz kılarken dışarıdaki insan sizin namaz kıldığınız müşahede eder namaz kılanla kılmayan kılma anında o ameliye üzerindeyken belirgin olur bu adam namazdadır bu adam namazda değildir keza diğer işte Zekat ibadeti olsun hac ibadeti olsun bunlar da bir fiil olduğu için yapanla yapmayan an itibariyle o anda müşahede edildiği zaman bu gözükür yani o ibadetin kişide yapma anında bir tezahürü vardır ama oruç öyle değildir yani iki insanı yan yana koyalım biri oruçlu olsun biri oruçsuz olsun bunlardan şu oruç tutuyor şu oruç tutmuyor diyebileceğimiz zahiri bir emare yoktur Dolayısıyla burada bu ibadeti yapılırken dışarıda bir tezahür olmadığı için mahsa Allah için olduğu Maha Allah rızasını kazanma gayesiyle olmasından dolayı diğer ibadetlerden bir imtiyazı vardır Bu birinci neden diyor ikinci neden olarak da Gazali rahimullah ihyada bunu bahsediyor ikinci bir faktör şeytanın iblisin insanı saptırmak en büyük yardımcısı şehvet insanın mazu aleyhinde var olan şehevi duygudur ve o şehvet vesilesiyle onu e saptırıyor hak olan yoldan çıkartıyor oruç ise o şehvetin beslenme kanallarını kapatıyor yani işte bir insanın yemesi içmesi ve bunda güzel bir şekilde gıdasını alması şehevi arzularının azması demektir şehvetinin kuvvetlenmesi Demektir Bu da iblise şeytana yardımcısının kuvvetlenmesi olacaktır Ama bir insan oruç tuttuğu zaman bunun bu damarlarını kestiğinde dolayı yani şehevi eee duygularının beslenecek kanalları iptal ettiğinden dolayı o zaman iblisin şeytanın en büyük yardımcısı zafiyete düşüyor işte bu da Oruç ibadetinin diğer ibadetleri olan faziletinin bir göstergesi olarak karşımıza çıkıyor Hatta Gazali rahimullah bu konunun devamında diyor ki Bu sebepten dolayı yani oruca bu manada bir özellik olduğu için iftarda çok fazla yememek gerekir Hatta bazılarını görürüz diyor Normal 11 ay içinde yemediği yiyecekleri ramazan-ı Şerif'e mahsus olarak yerler Oysa bu da asıl oruç muhafıza aleyhine yani oruçtaki eee üstlenilmesi gereken o mantığa aykırı bir ameliye teşkil etmiş olur Çünkü Gaye nedir Gaye nefsane Arzuları körelten bilil meek nefsin azgınlığını iptal edebilmek Onu aç bırakmak Ama sen onu aç bırakıp da iftarda ona bir ödül verirsen ve hiç Normalde olmayan bir ödülü fazlasıyla ona verdiğin zaman o zaman bu Gaye hizmet etmiş olmaz tabii Bu mübahlıktır kişiye sağlamış olduğu manayı ve mülahaza edebilmek adına diyor ki iftarda da Normalde yenmesi gereken neyse onu yemek sınıra aşmamak fazla yüklenmemiş Tıp verileri de zaten bunu açık bir şekilde vurgulamaktadır Dolayısıyla yani orucun bu manasını mülahaza etmek lazım yine bir hadis-i şerifte müttefekun aleyh Buhari ve müslim'de rivayet edilen bir hadisi şerif Eee Efendimiz aleyhissalatu vesselam buyuruyor şeytan insanın damarlarında dolaşan kan gibi orada dolaşır seyreder Siz açlık ile o damarları büzüştürmek Yani insan aç olduğu zaman insan susuz olduğu zaman şehevi Arzular sükunete Erer ve böylece şeytanın yardımcıları da bir nevi kaybolmuş olur o zaman insanın saptırılması da bir nevi imkan kalmaz Dolayısıyla Oruç ibadetinin bu denli önemli bir ibadet olduğunu bilmemiz ve böyle bir ibadet ayı olan ramazan-ı Şerif ayına girdiğimizde de müşahade etmemiz lazım Peki sual eden
kardeşimiz diyor orucu hakkıyla tutmak nedir eee buna nasıl cevap vermemiz lazım bununla alakalı yine ihyada imam-ı Gazali diyor ki üç türlü oruç vardır
Bir avamın orucu genel insanların orucu iki havasın orucu özel insanların orucu Bir de hassul Havas daha özel insanların orucu ki üçüncü kısım için peygamberler ve sıddıkların orucu şeklinde beyan ediliyor Peki nedir avamın orucu avamın orucu?
Nizim klasik anlamda bildiğimiz ilmihal kitaplarda geçen orucu bozan ameliyet Erden kişinin kendisini alıkoyması Yani yemekten içmekten ve cinsel münasebetten kişinin kendisini alıkoyması mutlak manada avamın orucudur böyle bir oruç insan için tefri zimme diye tabir ettiğimiz zimmetini boşaltma yani borcunu ödeme manasında yeterlidir
Ama havasın orucu ise bununla beraber Onun haricinde dili haramdan korumak gözü haramdan korumak eli haramdan korumak ayağı haramdan korumak ve diğer uzuvları da haramdan korumak suretiyle yani sadece yemekten içmekten ve cinsel birliktelikten kendisini geri tutması değil gıybetten dilini muhafaza etmesi yalan konuşmaktan dilini muhafaza etmesi harama bakmaktan gözünü muhafaza etmesi haram muamele yapmaktan elini ve ayağını muhafaza etmesi böyle olması olursa o zaman bu oruç Havas olan kimselerin orucu olur ki bu bizim için bir istitaat yapabileceğimiz bir oruçtur ki zaten haram normal zamanlarda dahi haramken bu ibadeti ifa ederken buna düşmemeye daha fazla da gayret etmek gerekir
Ahvassul Havas üçüncü kısım orucuna baktığımız zaman o bunlarla beraber bir üçüncü şık daha kalbi masivadan korumak Yani Allah'ın gayrısına taalluk kendisini alıkoyması ki bu mertebede olan kimselerin kalbinde dünyaya karşı bir meylin olması gayrullah karşı bir meylin olmasını da müfter olarak görüyor yani orucu bozan bir durum olarak görülüyor Tabii bu dediğimiz gibi peygamberlerin orucu sıddıkların orucu şühedanın büyük zatların orucu Hadi bu bizim için uzak Çünkü insan kalbine hakikaten mahluk olamıyor bu noktada kalbindeki o taalluk sıfırlayıp da sadece orada Allah'a onu rabt edebilmek ki tasavvufi anlamda Allah'ta Fani olabilmek fena fillah dediğimiz eee bir makam E buna gelmek tabii ki herkesin harcı değil ama en azından ikinci olan Yani havasın orucu diye tabir ettiğimiz sadece yemekten içmekten ve cinsel münasebetten değil yalandan Dilimizi korumak normal zamanlarda belki bunu başaramıyoruz ama ramazan-ı Şerif'te bu konuda biraz Titiz göstererek Ben oruçluyum ama benim orucum ikinci merhale gelsin yalan konuşmayacağım harama bakmayacağım haram dinlemeyeceğim haram muamelede bulunmayacağım Bu şekilde bir Oruç tutmaya gayret etmemiz lazım ki rabbim cümlemizi bu konuda Muvaffakiyetler ihsan eylesin e gecesinin ihyası ise biliyorsunuz Teravih namazı vardır ramazan-ı Şerif'in gecesini İhya mahiyetinde olan 20 rekatlık sünnet olan bir namazdır ve camide cemaatle kılınması da ayriyeten sünnettir E bu namazlar asla geri durmayalım ve bu namazı kılarken de işte falan yerde çok hızlı kılınıyor muu oraya gidelim falan yerde işte sekiz kılınıyor muu oraya gidelim tarzında değil hangisi nefsimize daha ağır geliyorsa
Çünkü gayemiz nedir şeytanın en büyük yardımcısı olan nefsani arzularımızı köreltmek olacağı için o konuda o nefsimize baskı gelecek o nefsimizin şehevi Arz arını iptal edecek bir durum o yüzden bu manada da normal hakkıyla sünnet uygun bir şekilde nerede Teravih namazı kılınıyordu Orada gidip harfiyen namazlarımızı kaçırmam cemaati asla bırakmamız e yatsı namazlarını camide kılmamız ki Onun akabinde zaten teravihi kılacağız ve Sabah namazlarına da illaki camiye gitmemiz gün içinde zaten e cemaate de bırakmayarak devam ettirmek Dolayısıyla Bu konuda da aslında birçok söylenecek hadisi şerifler var orucun fazileti ile alakalı söylenecek Belki bir sürü havastan bahsedebiliriz ama Tabii Biz sohbetten Daha ziyade ders usulüyle yani soru cevap tarikiyle gittiğimiz için bu kadarlık da iktifa edelim Rabbim bir hakkın ramazan-ı Şerif ayını karşılayabilme ve Bir hakkın bunu ifa edip de memnun olduğu halde onu uğurlayacak kimimize nasip
Ramazan Geceleri Nasıl İhyâ Edilir? Orucu Hakkıyla Tutmak Nedir?
Ramazan geceleri nasıl İhya edilmelidir orucu hakkıyla tutmak nedir?
Euzu billahi mineşşeytanirracim Bismillahirrahmanirrahim Elhamdülillah vessalatü vesselamü Ala Resulillah ve Sallallahu teala Aleyhi ve Sellem ve Bad
Allahu Teala Hazretleri bu meclisimize hayırlara tebdil eylesin şerlerden uzak eylesin ifade ve istifaden Muvaffakiyetler ihsan eylesin İhlas ve samimiyet bizlere nasip eylesin ki ramazan-ı Şerif ayına birkaç gün kaldı Bu bağlamda tabii sualler de artık oruca yönelik bu aya yönelik Teravih namazına yönelik olacağı da Aşikardır isterseniz e öncelikli olarak şunu vurgulamak isterim e ramazan-ı Şerif ayı diğer 11 aya nispetle iki halk arasında da ifade edildiği üzere 11 ayın sultanı olarak telakki ediliyor Hatta İmam Mücahid rahimullah Nispet ediliyor bir ifade var tabiinden ramazan-ı Şerif ayının diğer aylara olan nispeti ve kıyaslanması ve üstünlüğü Mevla Teala Hazretlerinin mahlukatı olan kıyaslanması gibidir nasıl ki böyle bir kıyaslanma mümkün değil ise diğer ailelere olan üstünlüğü Bu bağlamda kıyaslanamaz bu kadar arada Fazilet farkı vardır Bu Hakikaten bu ayın ne kadar önemli olduğunun bir vurgusu Peki bu ayı önemli yapan durum nedir ibadetlerde oruç ibadetine mahsus olması ki oruçla alakalı Efendimiz aleyhissalatu Vesselam'ın birçok hadisi şerifleri var diğer bütün ibadetlerin sevabı ile alakalı işte belli bir tahdit getirilmiş Ken işte 10 ile 700 çekli de misli verilecek şeklinde ifade edilmişken oruçla alakalı Allah Allahu Teala Hazretleri diyor ki o benim içindir Onun karşılığı bendedir Yani onun için bir tahdit bir sınır yoktur Gazali rahimullah ih ihy iddin eserinde oruç Babına girerken diyor ki oruç ibadeti imanın dörtte biridir Peki bunu neye göre söyledim diye bana soru sorarsanız diyor bunu şöyle cevap veririm iki hadis-i Şeriften ben bu sonuca vardım birinci hadis-i Şerif Efendimiz aleyhissalatu vesselam buyuruyor kiu nısf sabır oruç sabrın yarısıdır farklı bir hadis-i şerifte ise sabrunısf iman sabır da imanın yarısıdır Dolayısıyla imanın yarısı olan sabır o sabrın yarısı olan Oruç O zaman imanın dte bir'i olmuştur Peki oruç ibadetini diğer ibadetlere nispetle Üstün olması faziletinin farklı olmasındaki arka planda yatan mana nedir Bunu da yine Gazali rahimullah açıklarken diyor ki iki nedenden dolayı oruç ibadeti diğer ibadetlerden farklıdır bir imtiyazı vardır Bunun birincisi diğer ibadetlerde zahiren bir görüntü var yani söz gelimi siz namaz kılarken dışarıdaki insan sizin namaz kıldığınız müşahede eder namaz kılanla kılmayan kılma anında o ameliye üzerindeyken belirgin olur bu adam namazdadır bu adam namazda değildir keza diğer işte Zekat ibadeti olsun hac ibadeti olsun bunlar da bir fiil olduğu için yapanla yapmayan an itibariyle o anda müşahede edildiği zaman bu gözükür yani o ibadetin kişide yapma anında bir tezahürü vardır ama oruç öyle değildir yani iki insanı yan yana koyalım biri oruçlu olsun biri oruçsuz olsun bunlardan şu oruç tutuyor şu oruç tutmuyor diyebileceğimiz zahiri bir emare yoktur Dolayısıyla burada bu ibadeti yapılırken dışarıda bir tezahür olmadığı için mahsa Allah için olduğu Maha Allah rızasını kazanma gayesiyle olmasından dolayı diğer ibadetlerden bir imtiyazı vardır Bu birinci neden diyor ikinci neden olarak da Gazali rahimullah ihyada bunu bahsediyor ikinci bir faktör şeytanın iblisin insanı saptırmak en büyük yardımcısı şehvet insanın mazu aleyhinde var olan şehevi duygudur ve o şehvet vesilesiyle onu e saptırıyor hak olan yoldan çıkartıyor oruç ise o şehvetin beslenme kanallarını kapatıyor yani işte bir insanın yemesi içmesi ve bunda güzel bir şekilde gıdasını alması şehevi arzularının azması demektir şehvetinin kuvvetlenmesi Demektir Bu da iblise şeytana yardımcısının kuvvetlenmesi olacaktır Ama bir insan oruç tuttuğu zaman bunun bu damarlarını kestiğinde dolayı yani şehevi eee duygularının beslenecek kanalları iptal ettiğinden dolayı o zaman iblisin şeytanın en büyük yardımcısı zafiyete düşüyor işte bu da Oruç ibadetinin diğer ibadetleri olan faziletinin bir göstergesi olarak karşımıza çıkıyor Hatta Gazali rahimullah bu konunun devamında diyor ki Bu sebepten dolayı yani oruca bu manada bir özellik olduğu için iftarda çok fazla yememek gerekir Hatta bazılarını görürüz diyor Normal 11 ay içinde yemediği yiyecekleri ramazan-ı Şerif'e mahsus olarak yerler Oysa bu da asıl oruç muhafıza aleyhine yani oruçtaki eee üstlenilmesi gereken o mantığa aykırı bir ameliye teşkil etmiş olur Çünkü Gaye nedir Gaye nefsane Arzuları körelten bilil meek nefsin azgınlığını iptal edebilmek Onu aç bırakmak Ama sen onu aç bırakıp da iftarda ona bir ödül verirsen ve hiç Normalde olmayan bir ödülü fazlasıyla ona verdiğin zaman o zaman bu Gaye hizmet etmiş olmaz tabii Bu mübahlıktır kişiye sağlamış olduğu manayı ve mülahaza edebilmek adına diyor ki iftarda da Normalde yenmesi gereken neyse onu yemek sınıra aşmamak fazla yüklenmemiş Tıp verileri de zaten bunu açık bir şekilde vurgulamaktadır Dolayısıyla yani orucun bu manasını mülahaza etmek lazım yine bir hadis-i şerifte müttefekun aleyh Buhari ve müslim'de rivayet edilen bir hadisi şerif Eee Efendimiz aleyhissalatu vesselam buyuruyor şeytan insanın damarlarında dolaşan kan gibi orada dolaşır seyreder Siz açlık ile o damarları büzüştürmek Yani insan aç olduğu zaman insan susuz olduğu zaman şehevi Arzular sükunete Erer ve böylece şeytanın yardımcıları da bir nevi kaybolmuş olur o zaman insanın saptırılması da bir nevi imkan kalmaz Dolayısıyla Oruç ibadetinin bu denli önemli bir ibadet olduğunu bilmemiz ve böyle bir ibadet ayı olan ramazan-ı Şerif ayına girdiğimizde de müşahade etmemiz lazım Peki sual eden
kardeşimiz diyor orucu hakkıyla tutmak nedir eee buna nasıl cevap vermemiz lazım bununla alakalı yine ihyada imam-ı Gazali diyor ki üç türlü oruç vardır
Bir avamın orucu genel insanların orucu iki havasın orucu özel insanların orucu Bir de hassul Havas daha özel insanların orucu ki üçüncü kısım için peygamberler ve sıddıkların orucu şeklinde beyan ediliyor Peki nedir avamın orucu avamın orucu?
Nizim klasik anlamda bildiğimiz ilmihal kitaplarda geçen orucu bozan ameliyet Erden kişinin kendisini alıkoyması Yani yemekten içmekten ve cinsel münasebetten kişinin kendisini alıkoyması mutlak manada avamın orucudur böyle bir oruç insan için tefri zimme diye tabir ettiğimiz zimmetini boşaltma yani borcunu ödeme manasında yeterlidir
Ama havasın orucu ise bununla beraber Onun haricinde dili haramdan korumak gözü haramdan korumak eli haramdan korumak ayağı haramdan korumak ve diğer uzuvları da haramdan korumak suretiyle yani sadece yemekten içmekten ve cinsel birliktelikten kendisini geri tutması değil gıybetten dilini muhafaza etmesi yalan konuşmaktan dilini muhafaza etmesi harama bakmaktan gözünü muhafaza etmesi haram muamele yapmaktan elini ve ayağını muhafaza etmesi böyle olması olursa o zaman bu oruç Havas olan kimselerin orucu olur ki bu bizim için bir istitaat yapabileceğimiz bir oruçtur ki zaten haram normal zamanlarda dahi haramken bu ibadeti ifa ederken buna düşmemeye daha fazla da gayret etmek gerekir
Ahvassul Havas üçüncü kısım orucuna baktığımız zaman o bunlarla beraber bir üçüncü şık daha kalbi masivadan korumak Yani Allah'ın gayrısına taalluk kendisini alıkoyması ki bu mertebede olan kimselerin kalbinde dünyaya karşı bir meylin olması gayrullah karşı bir meylin olmasını da müfter olarak görüyor yani orucu bozan bir durum olarak görülüyor Tabii bu dediğimiz gibi peygamberlerin orucu sıddıkların orucu şühedanın büyük zatların orucu Hadi bu bizim için uzak Çünkü insan kalbine hakikaten mahluk olamıyor bu noktada kalbindeki o taalluk sıfırlayıp da sadece orada Allah'a onu rabt edebilmek ki tasavvufi anlamda Allah'ta Fani olabilmek fena fillah dediğimiz eee bir makam E buna gelmek tabii ki herkesin harcı değil ama en azından ikinci olan Yani havasın orucu diye tabir ettiğimiz sadece yemekten içmekten ve cinsel münasebetten değil yalandan Dilimizi korumak normal zamanlarda belki bunu başaramıyoruz ama ramazan-ı Şerif'te bu konuda biraz Titiz göstererek Ben oruçluyum ama benim orucum ikinci merhale gelsin yalan konuşmayacağım harama bakmayacağım haram dinlemeyeceğim haram muamelede bulunmayacağım Bu şekilde bir Oruç tutmaya gayret etmemiz lazım ki rabbim cümlemizi bu konuda Muvaffakiyetler ihsan eylesin e gecesinin ihyası ise biliyorsunuz Teravih namazı vardır ramazan-ı Şerif'in gecesini İhya mahiyetinde olan 20 rekatlık sünnet olan bir namazdır ve camide cemaatle kılınması da ayriyeten sünnettir E bu namazlar asla geri durmayalım ve bu namazı kılarken de işte falan yerde çok hızlı kılınıyor muu oraya gidelim falan yerde işte sekiz kılınıyor muu oraya gidelim tarzında değil hangisi nefsimize daha ağır geliyorsa
Çünkü gayemiz nedir şeytanın en büyük yardımcısı olan nefsani arzularımızı köreltmek olacağı için o konuda o nefsimize baskı gelecek o nefsimizin şehevi Arz arını iptal edecek bir durum o yüzden bu manada da normal hakkıyla sünnet uygun bir şekilde nerede Teravih namazı kılınıyordu Orada gidip harfiyen namazlarımızı kaçırmam cemaati asla bırakmamız e yatsı namazlarını camide kılmamız ki Onun akabinde zaten teravihi kılacağız ve Sabah namazlarına da illaki camiye gitmemiz gün içinde zaten e cemaate de bırakmayarak devam ettirmek Dolayısıyla Bu konuda da aslında birçok söylenecek hadisi şerifler var orucun fazileti ile alakalı söylenecek Belki bir sürü havastan bahsedebiliriz ama Tabii Biz sohbetten Daha ziyade ders usulüyle yani soru cevap tarikiyle gittiğimiz için bu kadarlık da iktifa edelim Rabbim bir hakkın ramazan-ı Şerif ayını karşılayabilme ve Bir hakkın bunu ifa edip de memnun olduğu halde onu uğurlayacak kimimize nasip