Stokiyometri

Yunanca iki kelimeden türetilmiştir; stoicheion (element) ve metron (ölçüm). Kısaca element ölçüsü anlamına gelir. Kimyasal bir tepkimeye giren ve çıkan maddeler arasındaki kütlesel (bazen de hacimsel) hesaplamalarla ilgilenir. Kimya biliminin matematik kısmıdır. Jeremias Benjaim Richter (1762-1807), stokiyometrinin ilk prensiplerini ortaya koyan kişi olarak bilinir.

Örneğin;

CH4 + 2O2 ---> CO2 + 2H2O

Tepkimesindeki katsayıların anlamı,

1 molekül CH4 + 2 molekül O2 ---> 1 molekül CO2 + 2 molekül H2O

şeklinde ifade edilebilir. Ya da aşağıdaki anlama gelir.

x molekül CH4 + 2x molekül O2 ---> x molekül CO2 + 2x molekül H2O

x = 6,02 x 1023 (Avogadro sayısı kadar) alındığını varsayalım. Bu durumda x molekül sayısı 1mol demektir.

Bu sefer kimyasal eşitlik

1 mol CH4 + 2 mol O2 ---> 1 mol CO2 + 2 mol H2O

şeklinde yazılır.

Denklemdeki katsayılardan aşağıdaki ifadeleri çıkartabiliriz.

Tepkimede 1 mol CH4 tüketilir, 1 mol CO2 ve 2 mol H2O oluşur.
2 mol O2 tepkimeye girer, 1 mol CO2 ve 2 mol H2O oluşur.
Tüketilen 1 mol CH4’a karşılık 2 mol O2 tepkimeye girer.