Dr Leland Townsend
- 6 Eyl 2017
- 16,497 Mesaj
TÜRKİYE’DE BÖLGE SINIFLANDIRILMASI
Mekânsal farklılıklar ve benzerlikler, her şeyden önce çeşitli olayların dağılış, bağlantı ve gelişim noktalarını yansıtır. Bir mekân parçasının bölge özelliğine sahip olabilmesi için o mekânda belirli olaylar arasında ben*zerliğin ve karşılıklı ilişkilerin olması gerekmektedir. Eğer bir mekân parçasıüzerindeki olaylar arasında karşılıklı neden sonuç ilişkisi bulunmuyorsa, o mekân parçası bir bölge özelliği taşımaz. Bölge tespitinde her şeyden önce bölgelere ayıracağımız mekanın coğrafi birlik fikrini uyandıracak bazıözelliklerinin olması gere*kir. Bu özelliklerin bazıları sabit, bazıları da değişken olabilir. Örneğin beşerî ve ekonomik özellikler yıllar içinde değişiklik gösterebilir.
Ülkemizin coğrafi özelliklerinden ve yüzey şekillerin*den dolayı, ülkemiz üzerinde geniş alanlar kaplayan bölgeler oluşturmak zordur. Bu nedenle Türkiye’de oluşturacağımız bölgelerin yüz ölçümleri genellikle kü*çük olacaktır.
FİZİKİ COĞRAFYA ÖZELLİKLERİNE GÖRE BÖLGELER
Bir yerin yüzey şekilleri, iklim özellikleri ve bitki örtüsü gibi fiziki coğrafya özelliklerine göre oluşturulan böl*gelerdir.
Yüzey Şekillerine Göre Bölgeler
Bu tür bölgeler oluşturulurken yüzey şekilleri göz önü*ne alınır. Örneğin, düz ovalık bölgeler, yüksek bölgeler, engebeli dağlık bölgeler gibi. Buna göre; Konya Ovası, Çukurova ve Ergene Havzası düz ovalık bölge*lere Hakkâri, Kuzey Anadolu ve Toros dağları engebe*li dağlık bölgelere örnek gösterilebilir.
İklim Tiplerine Göre Bölgeler
Bu tür bölgeler oluşturulurken iklim özellikleri göz önü*ne alınır. Buna göre, Türkiye’de Akdeniz, Karadeniz ve karasal iklim bölgeleri vardır.
Bitki Örtüsüne Göre Bölgeler
Bu tür bölgeler oluşturulurken bitki örtüsüözellikleri dikkate alınır. Türkiye’de başlıca orman, maki ve boz*kır bitki örtüleri görüldüğü için bu bitki türlerinin bulun*duğu yerler bitkilerin kendi bölgelerini oluşturur.
BEŞERÎ COĞRAFYA ÖZELLİKLERİNE GÖRE BÖLGELER
Bu bölgelerin sınırları belirlenirken o bölgenin beşerî coğrafya özelliklerini oluşturan nüfus, yerleşme, eko*nomik faaliyet ve diğer beşerîözellikler göz önünde bulundurulur.
Nüfus Yoğunluğuna Göre Bölgeler
Bu bölgeler oluşturulurken nüfus yoğunluğu özellikle*ri göz önüne alınır. Örneğin yoğun nüfuslu bölgeler, seyrek nüfuslu bölgeler gibi. Ülkemizde izmit, İstan*bul, İzmir, Adana ve Bursa çevreleri yoğun nüfuslu böl*gelere Hakkâri, Kars, Tunceli, Muğla, Artvin seyrek nü*fuslu bölgeler örnek olarak gösterilebilir.
Yerleşim Özelliklerine Göre Bölgeler
Yerleşim özelliklerine göre kır ve kent bölgeleri oluştu*rulabilir. Buna göre; İstanbul, Ankara ve İzmir kent böl*geleri içinde yer alırken Giresun, Rize ve Ağrıçevrele*ri kır bölgesi içinde yer alır.
Ekonomik Özelliklerine Göre Bölgeler
Ekonomik özelliklerine göre bölgeler oluşturulurken bir yerdeki etkin ekonomik faaliyetler göz önünde bu*lundurulur. Buna göre; tarım bölgesi, sanayi bölgesi, maden bölgesi, turizm bölgesi vb. ekonomik özellikle*re göre oluşturulan bölgelerdir.
Karma Bölgeler
Birden fazla coğrafi özelliği benzer olan bölgeler kar*ma bölgeleri oluşturur. Örneğin, İzmir – Manisa çevre*si ticaret, turizm ve tarım bölgesidir. Zonguldak ve Ka*rabük çevresi maden ve sanayi bölgesidir.
Mekânsal farklılıklar ve benzerlikler, her şeyden önce çeşitli olayların dağılış, bağlantı ve gelişim noktalarını yansıtır. Bir mekân parçasının bölge özelliğine sahip olabilmesi için o mekânda belirli olaylar arasında ben*zerliğin ve karşılıklı ilişkilerin olması gerekmektedir. Eğer bir mekân parçasıüzerindeki olaylar arasında karşılıklı neden sonuç ilişkisi bulunmuyorsa, o mekân parçası bir bölge özelliği taşımaz. Bölge tespitinde her şeyden önce bölgelere ayıracağımız mekanın coğrafi birlik fikrini uyandıracak bazıözelliklerinin olması gere*kir. Bu özelliklerin bazıları sabit, bazıları da değişken olabilir. Örneğin beşerî ve ekonomik özellikler yıllar içinde değişiklik gösterebilir.
Ülkemizin coğrafi özelliklerinden ve yüzey şekillerin*den dolayı, ülkemiz üzerinde geniş alanlar kaplayan bölgeler oluşturmak zordur. Bu nedenle Türkiye’de oluşturacağımız bölgelerin yüz ölçümleri genellikle kü*çük olacaktır.
FİZİKİ COĞRAFYA ÖZELLİKLERİNE GÖRE BÖLGELER
Bir yerin yüzey şekilleri, iklim özellikleri ve bitki örtüsü gibi fiziki coğrafya özelliklerine göre oluşturulan böl*gelerdir.
Yüzey Şekillerine Göre Bölgeler
Bu tür bölgeler oluşturulurken yüzey şekilleri göz önü*ne alınır. Örneğin, düz ovalık bölgeler, yüksek bölgeler, engebeli dağlık bölgeler gibi. Buna göre; Konya Ovası, Çukurova ve Ergene Havzası düz ovalık bölge*lere Hakkâri, Kuzey Anadolu ve Toros dağları engebe*li dağlık bölgelere örnek gösterilebilir.
İklim Tiplerine Göre Bölgeler
Bu tür bölgeler oluşturulurken iklim özellikleri göz önü*ne alınır. Buna göre, Türkiye’de Akdeniz, Karadeniz ve karasal iklim bölgeleri vardır.
Bitki Örtüsüne Göre Bölgeler
Bu tür bölgeler oluşturulurken bitki örtüsüözellikleri dikkate alınır. Türkiye’de başlıca orman, maki ve boz*kır bitki örtüleri görüldüğü için bu bitki türlerinin bulun*duğu yerler bitkilerin kendi bölgelerini oluşturur.
BEŞERÎ COĞRAFYA ÖZELLİKLERİNE GÖRE BÖLGELER
Bu bölgelerin sınırları belirlenirken o bölgenin beşerî coğrafya özelliklerini oluşturan nüfus, yerleşme, eko*nomik faaliyet ve diğer beşerîözellikler göz önünde bulundurulur.
Nüfus Yoğunluğuna Göre Bölgeler
Bu bölgeler oluşturulurken nüfus yoğunluğu özellikle*ri göz önüne alınır. Örneğin yoğun nüfuslu bölgeler, seyrek nüfuslu bölgeler gibi. Ülkemizde izmit, İstan*bul, İzmir, Adana ve Bursa çevreleri yoğun nüfuslu böl*gelere Hakkâri, Kars, Tunceli, Muğla, Artvin seyrek nü*fuslu bölgeler örnek olarak gösterilebilir.
Yerleşim Özelliklerine Göre Bölgeler
Yerleşim özelliklerine göre kır ve kent bölgeleri oluştu*rulabilir. Buna göre; İstanbul, Ankara ve İzmir kent böl*geleri içinde yer alırken Giresun, Rize ve Ağrıçevrele*ri kır bölgesi içinde yer alır.
Ekonomik Özelliklerine Göre Bölgeler
Ekonomik özelliklerine göre bölgeler oluşturulurken bir yerdeki etkin ekonomik faaliyetler göz önünde bu*lundurulur. Buna göre; tarım bölgesi, sanayi bölgesi, maden bölgesi, turizm bölgesi vb. ekonomik özellikle*re göre oluşturulan bölgelerdir.
Karma Bölgeler
Birden fazla coğrafi özelliği benzer olan bölgeler kar*ma bölgeleri oluşturur. Örneğin, İzmir – Manisa çevre*si ticaret, turizm ve tarım bölgesidir. Zonguldak ve Ka*rabük çevresi maden ve sanayi bölgesidir.