Programcılar veya yazılım firmaları, piyasaya sürecekleri uygulamaları paralı satabileceklerigibi ücretsiz olarak da dağıtabilirler. Hatta isterlerse deneme amaçlı türlerini bile piyasaya sürebilirler.Geliştirilmiş olan yazılımların kullanım haklarına lisans denir. Yani bir uygulamayı sahip olduğunuzlisansın özellikleri kadar kullanabilirsiniz. Lisansınıza göre yazılımın özellikleri ve kullanım süresideğişkenlik gösterebilmektedir.
1. Lisanslı (Ücretli) Yazılımlar :Kullanım hakkı bir kullanıcı ya da grup tarafından, üretici firmadan para karşılığı satın alınmışyazılımdır. Bu tür lisansa sahip yazılımlarda herhangi bir süre ya da özellik kısıtlaması yoktur. Lisanslarsüresiz de olabilir, belli aralıklarla yenilenmesi de gerekebilir. Örn: Windows, Minecraft vb.
2. Ücretsiz (Freeware) YazılımlarKullanım hakları tamamen bütün kullanıcılara ücretsiz olarak sunulan yazılım türüdür.Kullanmak için herhangi bir ücret ödenmez. Örn: Google Chrome, Skype, Eba vb.
3. Demo (Özellik Kısıtlamalı) YazılımlarBu tür yazılımlar tanıtım amacı ile bazı özellikleri kullanılamaz olarak hazırlanmış yazılımlardır.Tüm özelliklerini kullanabilmek için lisansının satın alınması gerekmektedir.
4. Shareware (Süre Kısıtlamalı) YazılımlarBu tür yazılımlar tanıtım amacı ile tüm özellikleri kullanılabilir olarak hazırlanmış ancak sadecebelirli bir süreliğine (15 gün – 30 gün vb) kullanılabilen yazılımlardır. Süre sınırının kaldırılabilmesi içinlisansının satın alınması gerekmektedir.
5. Beta YazılımlarGeliştirme aşamasında bulunan yazılımlardır. Belli bir kısmı kullanıcılara sunulur ve yazılımhakkında kullanıcılardan geri bildirimler istenir. Beta yazılımlar hatalar içerebilir ve bu hatalardandolayı geliştiriciler sorumluluk kabul etmezler, amaçları bu hataları gidermektir.
VİRÜSLER VE DİĞER ZARARLI YAZILIMLAR
Virüsler ve tüm zararlı yazılımlar bilgisayarımıza zarar vermek, sistemimizde açıklar oluşturmakveya kişisel bilgilerimizi ele geçirmek için hacker (bilgisayar korsanı) denilen kötü niyetli yazılımcılartarafından oluşturulurlar. Hatta bu kişiler zaman zaman sadece zevk için bile virüsler geliştirirler. Çoğuzaman hepsine virüs deyip geçsek de hepsinin birbirinden farklı özellikleri vardır. Bu zararlı yazılımlarbilgisayar sistemlerimizde maddi zararlar meydana getirebilir. Hatta hayatımızda da maddi ve manevizararlara uğramamıza da neden olabilir. Günümüzde zararlı yazılımlar öyle bir hale gelmiştirler kiantivirüs dediğimiz güvenlik programı yüklü olmayan bilgisayarlar internete bağlandığı anda virüsbulaşabilmektedir. Aşağıda zararlı yazılım türleri verilmiştir.
1. Truva Atı (Trojan): Gerçek bir uygulama gibi görünen zararlı yazılımlardır. Bilgisayarımızayüklendiği andan itibaren bilgisayarımızda bir güvenlik açığı oluşturur. Bu güvenlik açığı sayesindebilgisayar korsanları bilgisayarımızı uzaktan kontrol edilebilir, dosyalarımızı çalabilir, silinebilir hattakameramıza bile erişilebilir. Bilgilerimizi kullanarak bize şantajlar yapabilirler.
2. Solucan (Worm): Hard diskte veya ağ ortamında sürekli kendini kopyalayarak çoğaltanzararlı yazılım tipidir. Dosyalarımızı silmez ya da zarar vermez. Ancak sürekli kopyalama işlemiyaptığından bilgisayarımızın performansını önemli ölçüde etkiler.
3. Adware (Reklam Yazılımları): Herhangi bir program çalışırken reklam açan yazılımlardır.Antivirüs kullanmazsak reklam yazılımları internette gezinirken bile bilgisayarımıza kendiliğindenyüklenebilirler. Reklam yazılımları öyle zamanlarda öyle reklamlar açabilir ki itibarımızı kaybetmemizeve küçük düşmemize neden olabilir
4. Casus Yazılımlar (Spyware): Çoğunlukla bilgisayarımıza başka programlar yüklerkenbilgisayarımıza gizlice yüklenir. Amacı bilgisayar veya kullanıcı hakkında bilgiler toplayarak uzaktakikullanıcıya göndermektir. En çok bilinen türü keylogger yazılımlarıdır. Keylogger’lar klavyeden basılantüm tuşları
5. Tracking Cookie: Cookie çerez anlamına gelen bir kelimedir. İnternet tarayıcıları ve websiteleri çerez ismi verilen basit metin dosyaları içerisinde bazı bilgileri kaydederler. Örneğin; gezintigeçmişimizi, kayıtlı şifrelerimizi vb. kayıt ederler. Tracking Cookie denilen bu zararlı yazılımlar isebilgisayarımızda kayıtlı olan bu çerez dosyalarını çalmayı amaçlar. Bu sayede banka bilgilerimiz veşifrelerimiz çalınabilir.Virüsler ve zararlı yazılımlardan korunmak için öncelikle antivirüs kullanmalıyız.Güvenmediğimiz, kaynağı belli olmayan uygulamaları bilgisayarımıza, tabletimize, akıllı telefonumuzayüklememeliyiz. Güvenmediğimiz web sitelerine girmemeliyiz. Hatta şifresiz ve herkese açık olaninternet ağlarına bağlanmamalıyız. Unutmamalıyız ki hiçbir güvenlik yazılımı bilgisayarımızı bizden vedikkatimizden daha iyi koruyamaz.
1. Lisanslı (Ücretli) Yazılımlar :Kullanım hakkı bir kullanıcı ya da grup tarafından, üretici firmadan para karşılığı satın alınmışyazılımdır. Bu tür lisansa sahip yazılımlarda herhangi bir süre ya da özellik kısıtlaması yoktur. Lisanslarsüresiz de olabilir, belli aralıklarla yenilenmesi de gerekebilir. Örn: Windows, Minecraft vb.
2. Ücretsiz (Freeware) YazılımlarKullanım hakları tamamen bütün kullanıcılara ücretsiz olarak sunulan yazılım türüdür.Kullanmak için herhangi bir ücret ödenmez. Örn: Google Chrome, Skype, Eba vb.
3. Demo (Özellik Kısıtlamalı) YazılımlarBu tür yazılımlar tanıtım amacı ile bazı özellikleri kullanılamaz olarak hazırlanmış yazılımlardır.Tüm özelliklerini kullanabilmek için lisansının satın alınması gerekmektedir.
4. Shareware (Süre Kısıtlamalı) YazılımlarBu tür yazılımlar tanıtım amacı ile tüm özellikleri kullanılabilir olarak hazırlanmış ancak sadecebelirli bir süreliğine (15 gün – 30 gün vb) kullanılabilen yazılımlardır. Süre sınırının kaldırılabilmesi içinlisansının satın alınması gerekmektedir.
5. Beta YazılımlarGeliştirme aşamasında bulunan yazılımlardır. Belli bir kısmı kullanıcılara sunulur ve yazılımhakkında kullanıcılardan geri bildirimler istenir. Beta yazılımlar hatalar içerebilir ve bu hatalardandolayı geliştiriciler sorumluluk kabul etmezler, amaçları bu hataları gidermektir.
VİRÜSLER VE DİĞER ZARARLI YAZILIMLAR
Virüsler ve tüm zararlı yazılımlar bilgisayarımıza zarar vermek, sistemimizde açıklar oluşturmakveya kişisel bilgilerimizi ele geçirmek için hacker (bilgisayar korsanı) denilen kötü niyetli yazılımcılartarafından oluşturulurlar. Hatta bu kişiler zaman zaman sadece zevk için bile virüsler geliştirirler. Çoğuzaman hepsine virüs deyip geçsek de hepsinin birbirinden farklı özellikleri vardır. Bu zararlı yazılımlarbilgisayar sistemlerimizde maddi zararlar meydana getirebilir. Hatta hayatımızda da maddi ve manevizararlara uğramamıza da neden olabilir. Günümüzde zararlı yazılımlar öyle bir hale gelmiştirler kiantivirüs dediğimiz güvenlik programı yüklü olmayan bilgisayarlar internete bağlandığı anda virüsbulaşabilmektedir. Aşağıda zararlı yazılım türleri verilmiştir.
1. Truva Atı (Trojan): Gerçek bir uygulama gibi görünen zararlı yazılımlardır. Bilgisayarımızayüklendiği andan itibaren bilgisayarımızda bir güvenlik açığı oluşturur. Bu güvenlik açığı sayesindebilgisayar korsanları bilgisayarımızı uzaktan kontrol edilebilir, dosyalarımızı çalabilir, silinebilir hattakameramıza bile erişilebilir. Bilgilerimizi kullanarak bize şantajlar yapabilirler.
2. Solucan (Worm): Hard diskte veya ağ ortamında sürekli kendini kopyalayarak çoğaltanzararlı yazılım tipidir. Dosyalarımızı silmez ya da zarar vermez. Ancak sürekli kopyalama işlemiyaptığından bilgisayarımızın performansını önemli ölçüde etkiler.
3. Adware (Reklam Yazılımları): Herhangi bir program çalışırken reklam açan yazılımlardır.Antivirüs kullanmazsak reklam yazılımları internette gezinirken bile bilgisayarımıza kendiliğindenyüklenebilirler. Reklam yazılımları öyle zamanlarda öyle reklamlar açabilir ki itibarımızı kaybetmemizeve küçük düşmemize neden olabilir
4. Casus Yazılımlar (Spyware): Çoğunlukla bilgisayarımıza başka programlar yüklerkenbilgisayarımıza gizlice yüklenir. Amacı bilgisayar veya kullanıcı hakkında bilgiler toplayarak uzaktakikullanıcıya göndermektir. En çok bilinen türü keylogger yazılımlarıdır. Keylogger’lar klavyeden basılantüm tuşları
5. Tracking Cookie: Cookie çerez anlamına gelen bir kelimedir. İnternet tarayıcıları ve websiteleri çerez ismi verilen basit metin dosyaları içerisinde bazı bilgileri kaydederler. Örneğin; gezintigeçmişimizi, kayıtlı şifrelerimizi vb. kayıt ederler. Tracking Cookie denilen bu zararlı yazılımlar isebilgisayarımızda kayıtlı olan bu çerez dosyalarını çalmayı amaçlar. Bu sayede banka bilgilerimiz veşifrelerimiz çalınabilir.Virüsler ve zararlı yazılımlardan korunmak için öncelikle antivirüs kullanmalıyız.Güvenmediğimiz, kaynağı belli olmayan uygulamaları bilgisayarımıza, tabletimize, akıllı telefonumuzayüklememeliyiz. Güvenmediğimiz web sitelerine girmemeliyiz. Hatta şifresiz ve herkese açık olaninternet ağlarına bağlanmamalıyız. Unutmamalıyız ki hiçbir güvenlik yazılımı bilgisayarımızı bizden vedikkatimizden daha iyi koruyamaz.
