Yerli ve Milli Yapay Zeka Platformu "EVREN"

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) bünyesinde geliştirilen yapay zeka platformu EVREN kullanıma açıldı. Savunma sanayisi şirketlerinden üniversitelere, teknoloji girişimcilerinden öğrenci ve geliştiricilere kadar geniş bir kullanıcı kitlesini hedefleyen platform, yapay zeka geliştirme süreçleri için Türkiye merkezli ortak bir altyapı sunuyor.

​

​

EVREN YAPAY ZEKA NEDİR?​

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) öncülüğünde geliştirilen, Türkiye'nin veri egemenliğini ve teknolojik bağımsızlığını hedefleyen uçtan uca yerli bir milli yapay zeka ve MLOps (Makine Öğrenmesi Operasyonları) platformudur.

EVREN'in Uçtan Uca MLOps Yaşam Döngüsü Mimarisi Nasıl Çalışır?​

Modern makine öğrenmesi mühendisliğinde bir modelin üretime alınması kod yazımından çok daha fazlasını gerektirir. Sektör analizlerine göre yapay zekâ projelerinin yaklaşık %80'i operasyonelleştirme (deployment) ve sürüm takibi eksikliği nedeniyle laboratuvar aşamasında kalmaktadır. EVREN, bu sorunu endüstriyel MLOps standartlarıyla çözer.

1. Veri Hazırlama ve İşbirlikçi Etiketleme (Data Ingestion & Labeling)​

EVREN, görsel, metinsel, akustik ve telemetri verileri için entegre etiketleme araçları barındırır. Çoklu kullanıcı desteği sayesinde araştırmacılar dağıtık etiketleme görevleri yürütebilir. Doğrulama mekanizmaları sayesinde etiketleme tutarlılığı (inter-annotator agreement) %95'in üzerinde tutulur.

2. Yüksek Başarımlı Model Eğitimi (HPC & GPU Orchestration)​

Platformun omurgasını oluşturan Kubernetes tabanlı GPU kümesi, büyük dil modelleri (LLM), bilgisayarlı görü (Computer Vision) ve radar sinyal işleme modellerini eşzamanlı eğitebilecek esnekliktedir. Dağıtık eğitim (distributed training) protokolleri sayesinde birden çok GPU düğümü üzerinde paralel hesaplama yürütülebilir.

3. Deney Takibi ve Model Kayıt Defteri (Experiment Tracking & Registry)​

Tüm eğitim süreçlerinde hiperparametreler, kayıp eğrileri (loss curves) ve F1/mAP metrikleri otomatik loglanır. Deneyler anlık karşılaştırılabilir; en başarılı model ağırlıkları şifreli Model Registry ambarında versiyonlanarak saklanır.

4. Otomatik Test, Güvenlik ve Doğrulama (Validation & Benchmark)​

Eğitilen modeller, savunma sanayii kıstaslarına göre zorlu test veri setleriyle değerlendirilir. Modelin gürültülü sensör verisi altındaki dayanıklılığı (robustness) ve gecikme (latency) süreleri milisaniye bazında raporlanır.

5. Operasyonel Dağıtım ve Servis Sunumu (Model Serving & APIs)​

Onaylanan modeller, tek tıklamayla RESTful ve yüksek performanslı gRPC arayüzleri olarak yayına alınır. Otomatik ölçekleme (auto-scaling) mekanizması, gelen anlık istek hacmine göre konteyner kaynaklarını dinamik olarak yönetir.





Platformun öne çıkan özellikleri arasında yüksek performanslı GPU kaynakları, büyük dil modellerine erişim, bilgisayarlı görüntü araçları ve katkı karşılığında hesaplama kredisi kazanma sistemi bulunuyor. Paylaşılan teknik bilgilere göre altyapının merkezinde 64 adet Nvidia H200 GPU'dan oluşan bir hesaplama kümesi yer alıyor. Kullanıcılar bu kaynakları model eğitimi, yapay zeka çıkarımı ve farklı veri işleme görevleri için değerlendirebiliyor.

64 Nvidia H200 GPU bulunuyor​

EVREN'in ana hesaplama altyapısı, yüksek performanslı yapay zeka iş yüklerini hedefleyen Nvidia H200 GPU'lar üzerine kuruluyor. Platformda toplam 64 GPU'nun yanı sıra 8,8 TB GPU belleği (VRAM), 1.536 CPU çekirdeği ve 24 TB DDR5 RAM bulunuyor. Sistemler arasındaki veri aktarımı ise 25,6 Tb/s bant genişliğine sahip InfiniBand ağı üzerinden gerçekleştiriliyor.



Paylaşılan platform göstergelerinde ayrıca 47,5 bin TFLOPS hesaplama performansı, 400 Gbps InfiniBand NDR bağlantısı ve GPU başına saatlik 10-35 kredi aralığında hesaplama maliyeti bilgileri yer alıyor.Savunma sanayisi ve akademik çalışmaların yanı sıra girişimciler ve geliştiriciler de EVREN üzerinden hesaplama kaynaklarına erişebiliyor. Platform, GPU kapasitesini önceden ayırmaya yönelik rezervasyon sistemi de sunuyor. Kullanıcılar, eğitim işlemleri için başlangıç ve bitiş tarihlerini belirleyerek GPU rezervasyonu oluşturabiliyor. Rezervasyonlar en erken 24 saat, en geç üç ay sonrasına yapılabiliyor ve maliyet rezervasyon sürecinde güncelleniyor.

Görüntü işleme için 8 Nvidia RTX A6000 GPU​

EVREN, büyük dil modellerinin yanı sıra gerçek zamanlı görüntü işleme görevleri için ayrı bir GPU altyapısı kullanıyor. Bu kapsamda 8 adet Nvidia RTX A6000 GPU, toplam 384 GB VRAM ve 10.752 CUDA çekirdeğiyle hizmet veriyor. Sistem, 40'tan fazla eş zamanlı kullanıcıyı destekleyecek şekilde yapılandırılırken görüntü çıkarımı için 50 ms gecikme değeri belirtiliyor.Görüntü işleme altyapısı web kamerası üzerinden gerçek zamanlı nesne tespiti, görüntü analizi ve video akışlarının işlenmesi gibi kullanım senaryolarını hedefliyor. Platformda nesne tespiti, segmentasyon ve sınıflandırma görevleri için veri etiketleme ve model eğitimi araçları da bulunuyor.Kullanıcılar görüntü verilerini platforma yükleyerek etiketleme işlemlerini gerçekleştirebiliyor, ardından hazırlanan veri setleriyle modellerini eğitebiliyor. Veri etiketleme tarafında sınırlayıcı kutu (BBOX), poligon, anahtar nokta ve metin etiketleme gibi farklı yöntemler destekleniyor. SAM-2 ve YOLO tabanlı araçlar da etiketleme sürecinde kullanılabiliyor.

14 açık ağırlıklı büyük dil modeli ve OpenAI uyumlu API​

EVREN'in dil modeli altyapısı, açık ağırlıklı büyük dil modellerinin Türkiye'de bulunan yüksek performanslı hesaplama kaynakları üzerinde çalıştırılmasına imkan tanıyor. Platformda 14 açık ağırlıklı büyük dil modelini kapsayan çıkarım katmanı bulunuyor.OpenAI uyumlu API desteği, geliştiricilerin mevcut uygulamalarını EVREN'e bağlamasını kolaylaştırıyor. API mimarisi, anlık yanıt desteği ve otomatik model yönlendirme özellikleri sayesinde uygulamalar, platformdaki modeller üzerinden metin üretimi ve diğer dil modeli işlemlerini gerçekleştirebiliyor.Sohbet, kodlama, akıl yürütme ve görsel anlama gibi kullanım alanları için tasarlanan sistem, kurumsal güvenlik ve erişim kontrolü özellikleriyle de destekleniyor.

API erişimini yaygınlaştırmak amacıyla 1 Kasım 2026'ya kadar gerçekleştirilen API çağrıları kredi bakiyesinden düşülmeden sınırsız olarak sunulacak. Böylece geliştiriciler, mevcut uygulamalarını platforma entegre ederek altyapıyı deneyebilecek.

Katkı sağlayan kullanıcılar GPU kredisi kazanıyor​

EVREN, doğrudan ücretli abonelik yerine katkı esaslı bir kredi modeliyle çalışıyor. Kullanıcılar veri seti yükleyerek, veri etiketleyerek veya eğittikleri modelleri paylaşarak kredi kazanabiliyor. Kazanılan krediler, platformun GPU havuzunda model eğitimi ve çıkarım işlemlerinde kullanılabiliyor.Platformun kredi tablosuna göre 100 veri birimi karşılığında 2 kredi, 500 birim için 5 kredi, 1.000 birim için 15 kredi, 5.000 birim için 25 kredi ve 10.000 birim için 40 kredi kazanılabiliyor. Ayrıca belirli katkılar için bonus kredi seçenekleri de sunuluyor. Bu krediler, platformun yüksek performanslı GPU havuzunda model eğitimi ve büyük dil modeli çıkarım işlemleri için kullanılabiliyor. EVREN, halihazırda 17,1 bin kullanıcı, 1,8 bin veri seti, 915 model, 18,7 milyon veri öğesi ve 92 milyon etiket bilgisine erişmiş durumda. Gelecek dönemde EVREN'in yerli ve milli büyük dil, görüntü ve ses modelleriyle geliştirilmesi, dağıtık GPU yönetimi yaklaşımıyla hesaplama altyapısının daha da güçlendirilmesi planlanıyor. EVREN’e e-Devlet kimlik doğrulamasıyla evren.ssyz.org.tr adresinden erişilebiliyor.

Erişim Modeli ve Kaynak Yönetimi: Katkı Temelli Kredi Mekanizması Nasıl İşliyor?​

Kaynakların sınırsız ve kontrolsüz tüketimini önlemek, aynı zamanda milli yapay zekâ varlıklarını sürekli beslemek amacıyla EVREN'de yenilikçi bir katkı temelli ekosistem ekonomisi (crowdsourced contribution model) kurgulanmıştır.

Kaynakların sınırsız ve kontrolsüz tüketimini önlemek, aynı zamanda milli yapay zekâ varlıklarını sürekli beslemek amacıyla EVREN'de yenilikçi bir katkı temelli ekosistem ekonomisi (crowdsourced contribution model) kurgulanmıştır.




Bu döngüsel mekanizma sayesinde bir araştırmacı, sisteme yalnızca tüketici olarak değil, aynı zamanda veri ve anotasyon sağlayıcı olarak dahil olur. Böylece EVREN, kullanıcı sayısı arttıkça kendi kendini besleyen ve büyüyen devasa bir yapay zekâ fabrikasına dönüşmektedir.

"Yapay zekâ alanında bağımsız olamayan ülkelerin savunma sanayiinde tam bağımsızlıktan söz etmesi mümkün değildir. EVREN; verimizin milli sınırlarımız içinde kaldığı, algoritmalarımızın kendi mühendislerimizce yerli donanımlarda eğitildiği stratejik bir teknoloji sıçramasıdır."
— Savunma Sanayii Yapay Zekâ Koordinasyonu (SAYZEK)

Peki sizce Evren Türkiye'nin yapay zeka geleceğini nasıl şekillendirecek?