Fatih Kalender Hoca ile Fetvalar
Euzubillahimineşşeytanirracim
Bismillahirrahmanirrahim
**İşverenin işçiye yılbaşında verdiği parayı almak caiz midir veya alıp bir ihtiyaç sahibine verebilir miyiz?**
**Euzü billahi mineşşeytanirracim, Bismillahirrahmanirrahim, Elhamdülillah vessalatü vesselamü alâ Resulillah ve Sallallahu teala Aleyhi ve Sellem ve bü Rabbim. Bu dersimiz mübarek eylesin, ifade ve istifaden muvaffakiyetler ihsan eylesin.**
**Tabii her yıl olduğu gibi bu yıl da yılbaşına yaklaşmamız hasebiyle bu tarzdaki sualler sıklıkla muhatap oluyoruz. İşte Noel, yılbaşı ayrımı var mıdır yok mudur, veya bu geceye mahsus farklı ameliyelerde bulunabilir miyiz?**
**Ya da dediğiniz gibi çalışanların işverenleri tarafından kendisine verilen hediyeyi o güne mahsus olarak verilen hediyeyi alması caiz olur mu olmaz mı meseleleri. Bunu hemen hemen her yıl defaatle dillendirdik, bunu ders olarak işlemiştik ama tekrar etmekte en azından çok fazla detaya girmekte fayda olacağı kanaatindeyiz.**
**Tabii her şeyden önce konuya şöyle bakmamız gerekir; bu adet bize batıdan gelmiş olan bir adet. Hatta ve hatta Hristiyan alemine baktığımızda onların dahi bu konuda bir ittifakı yok. Yani onlar işte batının bunu Roma'dan aldığı, Roma'nın ise bunu Perslerden aldığı şeklinde tarihsel olarak bazı açıklamalar var.**
**İşte 15 Aralık - 6 Ocak Batı Kilisesi ile Doğu Kilisesi arasındaki bu konudaki farklılık. Hatta bunun en önceleriyle alakalı şöyle bir tartışmalardan da bahsediliyor; işte putperestlerin ne zamanki Eylül ayında güneşin uzaklaşmasını görünce kendi itikatlarına göre işte Güneş ilahın, Güneş tanrısının kendisini terk ettikleri ve bu bağlamda ona karşı ibadet etmeleri, kurban kesmeleri; ne zaman ki Aralık ayında o uzaklaşma durup da yaklaşmaya başladığında "He dualarımız kabul oldu, artık Tanrı bizi affetti" diyerek o günü bayram ilan etmeleri veya o günde belli ayinler düzenlemeleri.**
**Sonrasında Roma'nın hristiyanlaşması ile bunu Hristiyan bir adeti çevirmesi vesaire vesaire farklı farklı bu konuda söylemler, araştırmalar var. Ama her şeyden önce İslam kültüründe olan bir şey değil ki Türkiye'ye baktığımız zamanda da; Allahu alem tam net olarak hatırlamıyorum ama 1936 veya 1938 yıllarında resmi tatil olarak kabul edilmesi, İnönü döneminde onun resmi olarak bugünü Türkiye'de bir tatil günü olarak kabul edilmesi. Ondan öncesinde ise böyle bir şeyin Türk aleminde dahi, Türkiye'de, memleketimizde ki Osmanlı dönemi de dahil olmak suretiyle böyle bir örf ve adetin olmadığını bilmekteyiz.**
**Durum böyle olunca bize İslami olmayan gayrimüslimlerden bir şey geliyorsa bunda ciddi anlamda temkinli olmakta fayda var. Bizim kaynaklarımızda, fıkıh kitaplarımızda der ki bir insan İslami olmayan bir topluluğun bayram gününde bir müslümana yumurta alıp hediye edecek olsa küfrü korkulur şeklinde ifade ve ibareleri bulma imkanımız var.**
**Peki ne yapmamız gerekir? Bugünler bizim için normal günlerden bir farklı olmamalı. Bugünlerde normal günlerimiz. Hayat standardımız neyse aynı şekilde devam etmeli. Tabii hani burada asıl mecradan kaymıştır; artık bu dini bir gün olmaktan öte işte yeni bir yıla girmek, yeni bir devre, yeni bir sene, işte iş yerlerinin muhasebelerinin yenilenmesi, işveren-işçi ilişkilerinde tekrardan maaşlarının güncellenmesi, devlet idaresinde memurların maaşlarının güncellenmesi gibi farklı bir takım bakış açıları olabilir ama bunların ötesinde bizde artı bir şeyi ifade etmemesi gerekir.**
**Eğer böyle bir durum varsa hani tebrikleşme gibi veyahut da işte hediyeleşme ki bu da aslında Batıdan gelen bir adet. Hatta bununla alakalı yine tarihi seyre bakıldığında 1900 yılların başlarında bu işlemin İngiltere'de ve onun öncesinde Almanya'da olduğu ifade ediliyor. Yani hediyeleşme işte papazların çocukları kiliseye sevdirme adına yaptığı malum birtakım faaliyetlerin bir neticesi.**
**O yüzden bu tarzda değil de normalde işte rutin olarak şirketin o gün senelik bilançosunu çıkarma gibi veyahut da maaşların güncellenmesi gibi bu durumlar müstesna. Onun haricinde bizim açımızdan hiçbir şey değişmemesi gerekir.**
**Eğer yeni bir sezona, yeni bir iş akdine girdiğinden dolayı işverenler bazen çalışanlara maaşlarını güncellemenin ötesinde ikramiyelerde bulunuyor. Resmi bir bayram olması hasebiyle yani dini bir bayram olarak belki niyeti öyle olsa da siz bu bağlamda tebliğ etme kastıyla onu almamanız sonucu değiştirmeyecek. Sonuçta bir tesir yapmayacaksak yani maaşınızın yeni bir yıl dönümünde güncellenmesi, maaşınıza ekstra bir ilave olarak telakki edilerek alınabilir.**
**Ama bir hediye paketi yılbaşına özel bir paket tarzında size bir hediye gönderiliyorsa, burada münkeri hadisi şerifin fehvasınca, yani bir münkeri bir yanlışı gördüğümüz zaman imkan nispetince elimizde, dilimizle ve kalbimizle tarafımızı belli ederek bu yanlışı düzeltmek açısından buna el uzatmamak, almamak gerekir. Eğer almamanız durumunda bu bir şekilde işverene gitmeyecek, duymayacak, haberdar olmayacak, böyle bir durum ve tebliğ de hasıl olmayacaksa bu sefer onu orada zayi olmaktan alıp ihtiyaç sahibi birilerine verilmesini tavsiye ederiz.**
**Yılbaşında işverenden verilen hediyeleri niyet ve mahiyetine göre değerlendirmek gerekir.**
**Maaş güncellemeleri veya rutin ikramiyeler caizdir, ancak yılbaşına özel dini anlam yüklenen hediyelerden kaçınılmalı.**
**Münkeri bir davranışa ortak olmamak için zaruret yoksa bu hediyeleri almamak, alınan hediyeleri ihtiyaç sahiplerine vermek daha uygundur.**
Rabbim, bizleri her türlü bidattan ve sapkınlıktan uzak eylesin.
İslam'a uygun, doğru ve helal bir hayat nasip eylesin.
Allah razı olsun.
Yılbaşı İkramiyesi Almak Caiz midir?
Euzubillahimineşşeytanirracim
Bismillahirrahmanirrahim
❖ İşverenin İşçiye Yılbaşında Verdiği Para Hakkında Soru ❖
**İşverenin işçiye yılbaşında verdiği parayı almak caiz midir veya alıp bir ihtiyaç sahibine verebilir miyiz?** **Euzü billahi mineşşeytanirracim, Bismillahirrahmanirrahim, Elhamdülillah vessalatü vesselamü alâ Resulillah ve Sallallahu teala Aleyhi ve Sellem ve bü Rabbim. Bu dersimiz mübarek eylesin, ifade ve istifaden muvaffakiyetler ihsan eylesin.** **Tabii her yıl olduğu gibi bu yıl da yılbaşına yaklaşmamız hasebiyle bu tarzdaki sualler sıklıkla muhatap oluyoruz. İşte Noel, yılbaşı ayrımı var mıdır yok mudur, veya bu geceye mahsus farklı ameliyelerde bulunabilir miyiz?** **Ya da dediğiniz gibi çalışanların işverenleri tarafından kendisine verilen hediyeyi o güne mahsus olarak verilen hediyeyi alması caiz olur mu olmaz mı meseleleri. Bunu hemen hemen her yıl defaatle dillendirdik, bunu ders olarak işlemiştik ama tekrar etmekte en azından çok fazla detaya girmekte fayda olacağı kanaatindeyiz.** **Tabii her şeyden önce konuya şöyle bakmamız gerekir; bu adet bize batıdan gelmiş olan bir adet. Hatta ve hatta Hristiyan alemine baktığımızda onların dahi bu konuda bir ittifakı yok. Yani onlar işte batının bunu Roma'dan aldığı, Roma'nın ise bunu Perslerden aldığı şeklinde tarihsel olarak bazı açıklamalar var.** **İşte 15 Aralık - 6 Ocak Batı Kilisesi ile Doğu Kilisesi arasındaki bu konudaki farklılık. Hatta bunun en önceleriyle alakalı şöyle bir tartışmalardan da bahsediliyor; işte putperestlerin ne zamanki Eylül ayında güneşin uzaklaşmasını görünce kendi itikatlarına göre işte Güneş ilahın, Güneş tanrısının kendisini terk ettikleri ve bu bağlamda ona karşı ibadet etmeleri, kurban kesmeleri; ne zaman ki Aralık ayında o uzaklaşma durup da yaklaşmaya başladığında "He dualarımız kabul oldu, artık Tanrı bizi affetti" diyerek o günü bayram ilan etmeleri veya o günde belli ayinler düzenlemeleri.** **Sonrasında Roma'nın hristiyanlaşması ile bunu Hristiyan bir adeti çevirmesi vesaire vesaire farklı farklı bu konuda söylemler, araştırmalar var. Ama her şeyden önce İslam kültüründe olan bir şey değil ki Türkiye'ye baktığımız zamanda da; Allahu alem tam net olarak hatırlamıyorum ama 1936 veya 1938 yıllarında resmi tatil olarak kabul edilmesi, İnönü döneminde onun resmi olarak bugünü Türkiye'de bir tatil günü olarak kabul edilmesi. Ondan öncesinde ise böyle bir şeyin Türk aleminde dahi, Türkiye'de, memleketimizde ki Osmanlı dönemi de dahil olmak suretiyle böyle bir örf ve adetin olmadığını bilmekteyiz.** **Durum böyle olunca bize İslami olmayan gayrimüslimlerden bir şey geliyorsa bunda ciddi anlamda temkinli olmakta fayda var. Bizim kaynaklarımızda, fıkıh kitaplarımızda der ki bir insan İslami olmayan bir topluluğun bayram gününde bir müslümana yumurta alıp hediye edecek olsa küfrü korkulur şeklinde ifade ve ibareleri bulma imkanımız var.** **Peki ne yapmamız gerekir? Bugünler bizim için normal günlerden bir farklı olmamalı. Bugünlerde normal günlerimiz. Hayat standardımız neyse aynı şekilde devam etmeli. Tabii hani burada asıl mecradan kaymıştır; artık bu dini bir gün olmaktan öte işte yeni bir yıla girmek, yeni bir devre, yeni bir sene, işte iş yerlerinin muhasebelerinin yenilenmesi, işveren-işçi ilişkilerinde tekrardan maaşlarının güncellenmesi, devlet idaresinde memurların maaşlarının güncellenmesi gibi farklı bir takım bakış açıları olabilir ama bunların ötesinde bizde artı bir şeyi ifade etmemesi gerekir.** **Eğer böyle bir durum varsa hani tebrikleşme gibi veyahut da işte hediyeleşme ki bu da aslında Batıdan gelen bir adet. Hatta bununla alakalı yine tarihi seyre bakıldığında 1900 yılların başlarında bu işlemin İngiltere'de ve onun öncesinde Almanya'da olduğu ifade ediliyor. Yani hediyeleşme işte papazların çocukları kiliseye sevdirme adına yaptığı malum birtakım faaliyetlerin bir neticesi.** **O yüzden bu tarzda değil de normalde işte rutin olarak şirketin o gün senelik bilançosunu çıkarma gibi veyahut da maaşların güncellenmesi gibi bu durumlar müstesna. Onun haricinde bizim açımızdan hiçbir şey değişmemesi gerekir.** **Eğer yeni bir sezona, yeni bir iş akdine girdiğinden dolayı işverenler bazen çalışanlara maaşlarını güncellemenin ötesinde ikramiyelerde bulunuyor. Resmi bir bayram olması hasebiyle yani dini bir bayram olarak belki niyeti öyle olsa da siz bu bağlamda tebliğ etme kastıyla onu almamanız sonucu değiştirmeyecek. Sonuçta bir tesir yapmayacaksak yani maaşınızın yeni bir yıl dönümünde güncellenmesi, maaşınıza ekstra bir ilave olarak telakki edilerek alınabilir.** **Ama bir hediye paketi yılbaşına özel bir paket tarzında size bir hediye gönderiliyorsa, burada münkeri hadisi şerifin fehvasınca, yani bir münkeri bir yanlışı gördüğümüz zaman imkan nispetince elimizde, dilimizle ve kalbimizle tarafımızı belli ederek bu yanlışı düzeltmek açısından buna el uzatmamak, almamak gerekir. Eğer almamanız durumunda bu bir şekilde işverene gitmeyecek, duymayacak, haberdar olmayacak, böyle bir durum ve tebliğ de hasıl olmayacaksa bu sefer onu orada zayi olmaktan alıp ihtiyaç sahibi birilerine verilmesini tavsiye ederiz.** ❖ Sonuç ❖
**Yılbaşında işverenden verilen hediyeleri niyet ve mahiyetine göre değerlendirmek gerekir.** **Maaş güncellemeleri veya rutin ikramiyeler caizdir, ancak yılbaşına özel dini anlam yüklenen hediyelerden kaçınılmalı.** **Münkeri bir davranışa ortak olmamak için zaruret yoksa bu hediyeleri almamak, alınan hediyeleri ihtiyaç sahiplerine vermek daha uygundur.** Rabbim, bizleri her türlü bidattan ve sapkınlıktan uzak eylesin. İslam'a uygun, doğru ve helal bir hayat nasip eylesin. Allah razı olsun. Amin.