GEOINT & IMINT Fotoğraftan Milimetrik Konum Tespiti

Başlıklarımız​

1. GEOINT ve IMINT Nedir? Aralarındaki Fark Ne?
2. Altın Metodoloji: Kıtadan Pencereye "Huni" Yaklaşımı
3. İlk Durak: EXIF ve Metaveri Analizi
4. Çevresel İpuçlarını Okumak: Tabelalar, Direkler, Plakalar ve Bitki Örtüsü
5. Kronolokasyon: Güneş, Gölge ve Hava Durumu ile Zaman Tayini
6. Tersine Görsel Arama ve Yapay Zeka Destekli Konumlama
7. Haritayı Sorgulamak: Overpass Turbo ile Nokta Atışı Arama
8. Uydu ve Sokak Görüntüsü ile Doğrulama: "Milimetrik" Hassasiyete Giden Yol
9. Uygulamalı Senaryo: Tek Bir Fotoğraftan Adım Adım Konum Tespiti
10. Araç Seti ve Çalışma Mantıkları

1- GEOINT ve IMINT Nedir? Aralarındaki Fark Ne?​

• IMINT (Imagery Intelligence - Görüntü İstihbaratı): Fotoğraf, video, uydu ve hava fotoğraflarının içeriğinin analiz edilmesidir. "Bu görüntüde ne var?" sorusunu yanıtlar. Araç tipi, mimari yapı, kişi sayısı, fiziksel tahribat gibi unsurlar doğrudan IMINT kapsamındadır.
• GEOINT (Geospatial Intelligence - Coğrafi İstihbarat): IMINT verilerinin coğrafi koordinat, harita ve zaman boyutlarıyla birleştirilmesidir. "Bu görüntü nerede ve tam olarak ne zaman çekildi?" sorusunu yanıtlar.

1. Geolocation (Konum Tespiti): Görüntünün kaydedildiği fiziksel koordinatın saptanması.
2. Chronolocation (Zaman Tespiti): Görüntünün kaydedildiği kesin tarih ve saat diliminin belirlenmesi.

2- Altın Metodoloji: Kıtadan Pencereye "Huni" Yaklaşımı​

[ KITA ]      → Bitki örtüsü, iklim kuşağı, trafik akış yönü
   ↓
[ ÜLKE ]      → Dil, alfabe, plaka yapısı, yol çizgileri, elektrik direkleri
   ↓
[ BÖLGE ]     → Mimari doku, topoğrafik yapı, dağ silüetleri, toprak tipi
   ↓
[ ŞEHİR ]     → Tabela üzerindeki alan kodları, toplu taşıma, işletme isimleri
   ↓
[ MAHALLE ]   → Yer işaretleri (ibadethane, kule, köprü, zincir mağazalar)
   ↓
[ SOKAK ]     → Overpass Turbo sorguları, Street View eşleşmesi
   ↓
[ BİNA/KAT ]  → Paralaks etkisi, görüş hattı kesişimleri → VANTAGE POINT

3- İlk Durak: EXIF ve Metaveri Analizi​

• GPS Koordinatları: Enlem, boylam ve rakım (GPSAltitude).
• Kamera Bakış Açısı (GPSImgDirection): Çekim anında lensin baktığı pusula yönü.
• Zaman Bilgisi: DateTimeOriginal, yerel saat dilimi (OffsetTime) ve saniyesine kadar kayıt.
• Donanım ve Optik Bilgi: Cihaz markası, model, odak uzaklığı (focal length) ve lens türü.
• Yazılım Kayıtları: Görselin üçüncü parti bir yazılımla işlenip işlenmediği (Photoshop, GIMP vb.).

# Görseldeki tüm metaveri bloklarını listeleme
exiftool foto.jpg

# Yalnızca konum, zaman ve cihaz bilgilerini filtreleme
exiftool -gps:all -DateTimeOriginal -OffsetTime -Make -Model foto.jpg

# Koordinatları harita motorlarına doğrudan girilebilir ondalık biçimde alma
exiftool -n -p ", " foto.jpg

# Klasördeki tüm görsellerden konum listesini CSV olarak çıkarma
exiftool -n -csv -GPSLatitude -GPSLongitude -DateTimeOriginal ./klasor > konumlar.csv

4- Çevresel İpuçlarını Okumak​

Yazı, Alfabe ve Tabelalar:​

• Alfabe ailesi (Latin, Kiril, Arap, Yunan, Gürcü vb.) ve dile özgü özel karakterler (ş, ğ, ø, ß, ł, ñ).
• Tabelalarda yer alan sabit telefon alan kodları (0212, 0312, +33 1 vb.) şehri doğrudan hedefler.
• Dükkan tabelaları, yerel web uzantıları (.com.tr, .de, .pl) ve belediye duyuru panoları.

Ulaşım ve Yol Altyapısı:​

• Trafik Yönü: Trafiğin soldan aktığı ülkeler (İngiltere, Avustralya, Japonya, Güney Afrika vb.) arama alanını hızla daraltır.
• Plaka Tasarımları: AB tipi mavi şeritler, sarı arka plakalar, kare/dikdörtgen standartları ve renk kodları.
• Yol Kenar Direkleri (Bollards): Kar direkleri ve reflektör renkleri (örneğin beyaz-kırmızı, siyah-sarı) ülkeler arasında tescilli standartlara sahiptir.
• Yol Çizgi Standartları: Şeritlerin beyaz veya sarı olması, kesikli çizgi uzunlukları coğrafi ayrım sunar.

Altyapı ve Kentsel Donatılar:​

• Elektrik direği türleri (ahşap, betonarme delikli direkler, metal kafes) ve hat izolatör dizilimleri.
• Rögar kapakları üzerindeki belediye armaları, il kodları ve su idaresi kısaltmaları.
• Sokak lambası armatürleri, posta kutuları ve yangın musluklarının renk/şekil standartları.

Flora ve Topoğrafik Yapı:​

• Bölgeye özgü ağaç türleri (palmiye, zeytin ağacı, okaliptüs, huş ağacı) ve tarım arazisi desenleri.
• Ufuk çizgisindeki dağ profilleri; topoğrafik haritalar ve 3D arazi modelleriyle birebir çakıştırılabilir.

5- Kronolokasyon: Güneş, Gölge ve Hava Durumu ile Zaman Tayini​

• Gölge Yönü (Azimut Açısı): Güneşin gökyüzündeki yatay açısı, nesnelerin gölgesini belirli bir doğrultuda düşürür. Kuzey yarımkürede öğle vaktinde gölgeler tam kuzeye bakar. Gölgenin yönü, pusula doğrultusunu ve günün yarısını (sabah/öğleden sonra) belirler.
• Gölge Boyu ile Güneş Yüksekliği Hesabı: Boyu bilinen veya oranlanabilen dik bir cismin (direk, bina köşesi) boyu ile gölge boyu trigonometrik olarak oranlanır:

Güneş Yükseklik Açısı (Elevasyon) = arctan( Nesne Yüksekliği / Gölge Uzunluğu )

Örnek Senaryo:
2 metrelik bir tabelanın gölgesi düz zeminde 3.46 metre ölçülüyorsa:
arctan(2 / 3.46) ≈ 30°

Bu noktadan sonra SunCalc üzerinde hedef bölge için güneşin 30° olduğu saat dilimleri kontrol edilir.

• SunCalc Modellemesi: Konum harita üzerinde işaretlenerek günün belirli saatlerindeki güneş pozisyonu ve gölge boyu simüle edilir; fotoğraftaki açıyla örtüşen kesin saat aralığı çıkarılır.
• Geçmiş Meteoroloji ve Uydu Kayıtları: Görseldeki bulut yoğunluğu, ıslak zemin veya kar örtüsü; geçmiş hava durumu arşivleri (Weather Underground vb.) ve Sentinel-2 uydu görüntüleri ile eşleştirilerek iddia edilen çekim tarihi teyit edilir.

6- Tersine Görsel Arama ve Yapay Zeka Destekli Konumlama​

• Google Lens: Ticari yapılar, mimari anıtlar ve popüler caddeler üzerinde yüksek doğruluk sağlar.
• Yandex Görseller: Doğu Avrupa, Orta Doğu ve Türkiye coğrafyasındaki binaların ve manzaraların tespiti konusunda geniş bir dizine sahiptir.
• Bing Visual Search ve TinEye: Farklı web arşivleri üzerinden eski ve kopyalanmış içeriklerin ilk kaynağını bulmada destekleyicidir.

7- Haritayı Sorgulamak: Overpass Turbo ile Nokta Atışı Arama​

/* İstanbul'da bir camiye 100 metreden yakın mesafedeki eczaneleri listele */
[out:json][timeout:90];
{{geocodeArea:İstanbul}}->.alan;

node["amenity"="place_of_worship"]["religion"="muslim"](area.alan)->.cami;
node["amenity"="pharmacy"](area.alan)->.eczane;

/* Cami çevresindeki 100m yarıçapı filtrele */
node.eczane(around.cami:100);
out center;

/* Ankara'da demiryoluna 150m mesafedeki yüksek katlı binaları filtrele */
[out:json][timeout:120];
{{geocodeArea:Ankara}}->.alan;

way["railway"="rail"](area.alan)->.ray;
way["building"]["building:levels"~"^(1[0-9]|[2-9][0-9])$"](around.ray:150)->.bina;
.bina out center;

8- Uydu ve Sokak Görüntüsü ile Doğrulama: "Milimetrik" Hassasiyete Giden Yol​

1. Paralaks ve Hizalama Doğruları (Alignment Lines): Fotoğrafta ön planda duran sabit bir nesne (ör. bir aydınlatma direği) ile arka plandaki sabit bir yapı (ör. bir saat kulesi) üst üste hizalanmış görünüyorsa, kamera bu iki nesneyi birleştiren sanal doğrunun uzantısındadır. Görselden ikinci bir hizalama çizgisi daha tespit edildiğinde, iki doğrunun harita üzerindeki kesişim noktası kameranın durduğu kesin koordinattır.
2. Görüş Hattı (Line of Sight) İncelemesi: Google Earth Pro'nun 3D arazi modeli üzerinde, görüş açısını kapatacak yükseltiler, tepe hatları veya komşu binalar taranarak çekimin teorik olarak mümkün olduğu noktalar test edilir.
3. Yükseklik ve Kat Hesabı: Karşı binaların kat seviyelerinin ufuk çizgisiyle olan perspektif ilişkisi incelenerek çekimin zemin seviyesinden mi yoksa çok katlı bir yapının belirli bir katından mı yapıldığı saptanır.
4. Tarihsel Uydu Görüntüleri: Google Earth Pro'daki geçmiş uydu katmanları kullanılarak yeni yapılan binalar, yıkımlar veya peyzaj değişiklikleri üzerinden çekim yılı aralığı netleştirilir.
5. Alternatif Sokak Panoramaları: Google Street View haricinde Yandex Panoramalar, Apple Look Around ve kitle kaynaklı Mapillary / KartaView servisleri teyit için kullanılır.

​

9- Uygulamalı Senaryo: Tek Bir Fotoğraftan Adım Adım Konum Tespiti​

Bir olay doğrulama sürecinin pratikte nasıl işlediğini gösteren örnek vaka akışı:

Kod:
ADIM 1 - METAVERİ KONTROLÜ
  > exiftool ornek_foto.jpg
  > Durum: EXIF verisi silinmiş, doğrudan pikseller inceleniyor.

ADIM 2 - ÜLKE TESPİTİ
  > Tabelada Türkçe karakterler (ş, ı, ğ) ve kırmızı "E" logolu eczane tabelası.
  > Park halindeki aracın plakasında mavi şerit ve "TR" kodu.  → TÜRKİYE

ADIM 3 - ŞEHİR TESPİTİ
  > Bir tabelada sabit hat numarası: (0232) ...                 → İZMİR
  > Arka planda palmiye ağaçları ve sahil şeridi.

ADIM 4 - BÖLGE TESPİTİ
  > Tabela üzerindeki yerel işletme adı harita dizininde aratılır.
  > İşletmenin sahil bandında yer alan şubesi listelenir.      → 1 Aday Bölge

ADIM 5 - SOKAK DOĞRULAMASI
  > Overpass Turbo: Eczane + 100m içinde ibadethane + sahil hattı.
  > Çıkan 2 aday nokta Google Street View ile kıyaslanır.      → 1 Kesin Eşleşme

ADIM 6 - VANTAGE POINT (BAKIŞ NOKTASI)
  > Yol lambası direği ile karşı caminin kubbe ucu hizalanır    → Doğru 1
  > Yan binanın çatı köşesi ile arka kule hizalanır             → Doğru 2
  > Kesişim: Karşı apartmanın 3. katındaki güney balkonu.

ADIM 7 - ZAMAN TEYİDİ
  > Gölgelerin doğuya yönelmesi ve açısı: Saat yaklaşık 17:15.
  > Ağaçların yapraksız durumu ve giyim tarzı: Kış mevsimi.
  > Google Earth geçmiş uydu katmanı: Köşedeki bina 2 yıl önce yıkılmıştır!

SONUÇ: Konum doğru doğrulanmıştır; ancak görsel yakın tarihli değil,
       2 yıl önceki bir kış gününe aittir. İDDİA YANILTICIDIR.

10- Araç Seti ve Çalışma Mantıkları​

• Metaveri Analiz Araçları: ExifTool, Jeffrey's Image Metadata Viewer, Forensically.
• Tersine Görsel Arama: Google Lens, Yandex Visual Search, Bing Visual, TinEye.
• Harita ve Veri Sorgulama: Overpass Turbo, Bellingcat OpenStreetMap Search Tool, Wikimapia.
• Uydu ve Yeryüzü Gözlemi: Google Earth Pro (Geçmiş görüntüler & 3D), Copernicus Browser (Sentinel-2), Zoom Earth.
• Sokak Düzeyi Görüntüleme: Google Street View, Yandex Panoramalar, Apple Look Around, Mapillary.
• Kronolokasyon Araçları: SunCalc.org, PeakVisor (ufuk ve dağ profili eşleme), geçmiş hava durumu veri tabanları.
• Görüntü Doğrulama: FotoForensics (Hata Seviyesi Analizi - ELA), InVID-WeVerify doğrulama eklentisi.