Kuruluş Yılları
Askeri Tıbbiye öğrencileri (İbrahim Temo, Abdullah Cevdet, İshak Sükuti ve Mehmed Reşid) tarafından İttihad-ı Osmani Cemiyeti adıyla gizli bir örgüt olarak kuruldu. Temel amacı, Padişah II. Abdülhamit'in mutlakıyet yönetimine son verip anayasayı (Kanun-i Esasi) yeniden yürürlüğe koymaktı.
Güçlenme ve Askeri Taban
Örgüt, Paris'teki sivil Jön Türkler ile birleşerek Osmanlı Terakki ve İttihat Cemiyeti adını aldı. Ancak asıl sıçramayı, Selanik'te askerler tarafından kurulan "Osmanlı Hürriyet Cemiyeti" ile birleşerek yaptı. Bu sayede hareket, sivil bir aydınlanma hareketinden ziyade silahlı ve disiplinli bir askeri güce dönüştü.
II. Meşrutiyet'in İlanı
Makedonya'daki İttihatçı subayların (Resneli Niyazi, Enver Bey) emrindeki askerlerle dağa çıkıp isyan etmesi üzerine, II. Abdülhamit 30 yıl aradan sonra anayasayı yeniden yürürlüğe koymak zorunda kaldı. Cemiyet, perde arkasından devleti yönlendiren yasal bir siyasi güce dönüştü.
31 Mart Vakası ve Padişahın İndirilişi
İstanbul'da meşrutiyet karşıtlarının çıkardığı büyük isyan, Selanik'ten gelen ve İttihatçıların kontrolündeki "Hareket Ordusu" (Mustafa Kemal de bu ordunun kurmay başkanıydı) tarafından bastırıldı. II. Abdülhamit tahttan indirildi ve İTC'nin devlet üzerindeki siyasi vesayeti pekişti.
Bab-ı Ali Baskını
Balkan Savaşları'ndaki ağır yenilgiler bahane edilerek Enver Bey ve arkadaşları hükümet binasını (Bâb-ı Âli) silahlı bir baskınla ele geçirdi. Bu darbe ile İTC, Osmanlı devlet yönetiminde Talat, Enver ve Cemal Paşalar (Üç Paşalar dönemi) aracılığıyla tüm muhalefeti susturan mutlak ve tek güç haline geldi.
I. Dünya Savaşı ve Yıkım
İttihat ve Terakki yönetimi, Alman İmparatorluğu ile gizli bir ittifak yaparak Osmanlı'yı I. Dünya Savaşı'na soktu. Sarıkamış, Kanal ve Filistin gibi cephelerdeki ağır kayıplar, imparatorluğun çöküşünü hazırladı. 1915'teki Ermeni Tehcir kararı da bu dönemde İTC liderliği tarafından alındı ve uygulandı.
Dağılma ve Vatandan Ayrılam
Savaşın kaybedilmesinin kesinleşmesi üzerine İTC, Kasım 1918'de son kongresini yaparak kendini feshetti (Teceddüd Fırkası adıyla devam etmeye çalıştılar). Örgütün tepe yöneticileri (Talat, Enver, Cemal ve Bahaeddin Şakir) Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasından hemen önce bir Alman torpidobotuyla vatan topragını terk ettiler
Devam edecek...
